IV SA/Gl 614/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. przyznaje adwokatowi P. G. kwotę [...]zł ([...]) tytułem ponoszonych przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...]r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W.Ś. odmówił stwierdzenia u A.J. choroby zawodowej w postaci [...] pochodzenia zawodowego – wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115). W uzasadnieniu powołał się na treść i konkluzje orzeczeń lekarskich: Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...]r. i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r., w których nie rozpoznano tej choroby. Na podstawie oceny narażenia zawodowego organ doszedł do przekonania, iż wspomniany pracownik, będąc zatrudnionym od [...]r. do [...]r. w Przedsiębiorstwie A jako [...], później jako [...] i [...] w [...], a następnie w latach [...] w Zespole Szkół [...] w W.Ś. na stanowisku [...], był narażony na działanie czynników [...]. Jednak z powodu braku rozpoznania choroby zawodowej przez upoważnione placówki lekarskie, do jej stwierdzenia dojść nie mogło. W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia A.J. wniósł o jego zmianę poprzez stwierdzenie choroby zawodowej. Zarzucił bowiem wadliwość przeprowadzonych badań lekarskich, a zatem błąd w ustaleniach i ocenie schorzenia na jakie cierpi. W szczególności podniósł, iż jest [...], w związku z czym bierze leki [...], które przed badaniem odstawił, wszak nie jest pewien czy nie uczynił tego za późno. Leki te mogły zatem mieć wpływ na wyniki badań testowych. Nadto podniósł, iż w okolicznościach sprawy należało przeprowadzić [...] powtórnie, czego nie uczyniono. Zaskarżoną decyzją, na podstawie art.138 ( 1 pkt 1 k.p.a., utrzymano w mocy powyższą decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że odwołujący się w latach [...] pracował w Przedsiębiorstwie A jako [...], wykonując w późniejszym okresie czynności [...] w [...], w kontakcie z [...]. W latach [...] zatrudniony był w Zespole Szkół [...] w W.Ś. jako [...] w kontakcie z [...]. Zatem pracował w narażeniu na powstanie choroby zawodowej – [...] pochodzenia zawodowego. Niemniej jednak do stwierdzenia tej choroby dojść nie mogło, gdyż zabrakło jednej z przesłanek, mianowicie rozpoznania jej przez kompetentną placówkę lekarską. Wskazując na wspomniane wyżej orzeczenia, które organ odwoławczy uznał za wiarygodne, gdyż oparto je m.in. o analizę dokumentacji medycznej i dotyczącej narażenia zawodowego, doszedł do przekonania, że – zwłaszcza w sytuacji, w której odwołujący się nie naprowadził na inne dowody i okoliczności potwierdzające jego zarzuty - odwołanie nie mogło odnieść skutku. W osobistej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, uzupełnionej w piśmie pełnomocnika z dnia [...]r., skarżący domagał się uchylenia obu zapadłych w sprawie decyzji, zarzucając im naruszenie prawa procesowego, a to art.7, art.77 § 1, art.8 k.p.a., poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie niewiarygodnych orzeczeń lekarskich. Podtrzymał zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące konieczności powtórnego przeprowadzenia [...] oraz wypaczeniu wyników z powodu zażywania leków. Wskazał, iż do tych okoliczności – wbrew obowiązkowi - organ odwoławczy nie ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Eksponując zatem swój zły stan zdrowia oraz szkodliwe warunki pracy, wywodził, iż w jego ocenie istnieją przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej z pozycji [...] wykazu. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak głosi przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (p. art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). Przeprowadzona w niniejszej sprawie ocena legalności zaskarżonej decyzji w tych ramach wykazała, iż narusza ona przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Sprawa bowiem nie została dostatecznie wyjaśniona w zakresie rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest łączne wystąpienie przesłanek w postaci pracy w warunkach szkodliwych, a więc w narażeniu na działanie czynników [...], jeśli chodzi o stan niniejszej sprawy, rozpoznanie schorzenia jako choroby zawodowej przez upoważnioną placówkę lekarską oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy pracą w takich warunkach a chorobą. Organy zgromadziły w aktach materiał dowodowy dla dokonania ustaleń w tych kierunkach, wszak w ocenie Sądu jest on niewystarczający, nadto nie został przez organy dostatecznie rozważony, zwłaszcza w kontekście zarzutów skarżącego. W tym miejscu godzi się wskazać, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wbrew wymogom proceduralnym, nie ustosunkowano się do podnoszonych przez skarżącego kwestii. A przecież okoliczność, że zażywa on leki w związku z [...] wymagała zbadania i oceny czy nie mogło wpłynąć to na wynik badań ([...]). Do tego zagadnienia nie odnieśli się również lekarze placówek diagnostycznych. Tymczasem jest to kwestia wymagająca specjalistycznej wiedzy medycznej. Zatem należało odebrać od skarżącego co najmniej oświadczenie, jakie leki i kiedy zażywał oraz ustalić ich wpływ na wynik testów. Konieczne też było zażądanie od niego dokumentacji medycznej z leczenia u specjalisty, a to celem przedłożenia jej zespołom badającym. Co prawda powołują się one na dokumentację, lecz nie wiadomo jaką, zaś w aktach jej brak. Jakkolwiek skarżący w obu instancjach prawidłowo był pouczony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i przedłożenia dowodów, lecz organy nie wskazały, że chodzić może o te dokumenty. W dalszej kolejności przyszło zważyć, iż nie odparto zarzutu skarżącego o potrzebie powtórnego przeprowadzenia testów, które zakwestionował. W orzeczeniach lekarskich nie wskazano bliżej, jakie testy u skarżącego przeprowadzono, a więc czy były to testy przykładowo [...], czy innego rodzaju. W tej sytuacji konkluzja organu odwoławczego, że orzeczenia lekarskie wydane w sprawie nie podlegają zakwestionowaniu jest przedwczesna. Niezależnie od tego przyszło dostrzec sprzeczność pomiędzy informacją zawartą w karcie oceny narażenia zawodowego niezaopatrzoną w datę (k.1 akt administracyjnych) w zakresie badań profilaktycznych, a twierdzeniem dyrektora ostatniego pracodawcy skarżącego, wedle którego skarżący poddawany był badaniom okresowym (k.17 akt administracyjnych). Być może pierwsza informacja dotyczyła poprzedniego zakładu pracy, bo w nim skarżący miał przeciwwskazania do pracy w warunkach szkodliwych. Te okoliczności wymagały wyjaśnienia, podobnie jak kwestia narażenia zawodowego, zwłaszcza w kontekście upływu kilkuletniego okresu od ustania narażenia. Co prawda w przypadku [...] nie jest konieczne badanie wartości stężeń czynników szkodliwych i okresu narażenia zawodowego, lecz wypowiadający się w sprawie lekarze nawet nie wskazali, czy uznali pracę skarżącego za pracę w warunkach narażających na powstanie przedmiotowej choroby. Na koniec analizy orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie należy zwrócić uwagę na zawarte w orzeczeniu WOMP z [...]r. stwierdzenie o obserwacji klinicznej, które nie wyjaśnia gdzie miała ona miejsce, zwłaszcza w świetle wcześniejszego przytoczenia wyników badań w IMPiZŚ. Te ostatnie badania rzekomo przeprowadzone we [...]r. nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy, stąd nie wiadomo, w jakim celu zostały dokonane i na jakiej procesowej podstawie. W konsekwencji czego przywołanie ich jest gołosłowne. Te okoliczności poddają w wątpliwość wartość tego orzeczenia, chociaż pozytywnym akcentem jest zamieszczone w nim stwierdzenie o [...] pochodzeniu schorzenia, a więc braku związku przyczynowego z warunkami pracy. Oczywistym jest, że ostateczne znaczenie ma orzeczenie Instytutu, wszak w jakimś celu przewidziano uprawnienie placówki pierwszego stopnia. Tym bardziej, gdy zważyć, że z kolei orzeczenie wspomnianego wyżej Instytutu powołuje się m.in. na bliżej niesprecyzowany materiał zgromadzony przez placówkę pierwszego stopnia. Nadto nie podaje ono przyczyny schorzenia [...] i ustaleń w zakresie charakteru [...], na jakie cierpi skarżący. Końcowo należy wytknąć organowi pierwszej instancji wadliwość wszczęcia postępowania dopiero po wydaniu orzeczenia lekarskiego, podczas gdy powinno to nastąpić po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza (tak § 4 ust.1 przywołanego rozporządzenia). Nadto należy zwrócić uwagę na brak udziału w sprawie poprzedniego zakładu pracy skarżącego, co jest sprzeczne z brzmieniem § 8 ust.3 pkt 2 cytowanego rozporządzenia. Z przytoczonych powodów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy w drodze przesłuchania skarżącego wyjaśni, kiedy i jakie leki brał on w okresie bezpośrednio przed badaniami lekarskimi w sprawie i po zażądaniu od niego dokumentacji medycznej ustali w drodze uzupełnienia opinii lekarskiej czy kwestia ta mogła mieć wpływ na wyniki badań (testów). Ustali nadto, jakie testy i badania w tych placówkach przeprowadzono oraz na jakiej podstawie wykonano badania we [...]r. w Instytucie w S. Ewentualnie uzupełni materiał sprawy o dowody, jakie uzna za potrzebne do jej rozstrzygnięcia i na tej podstawie wyda decyzję, którą poprawnie uzasadni. Co mając na uwadze, na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji mniejszego wyroku.