IV SA/Gl 617/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej; Postanowieniem z dnia 14 września 2017 r. starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy ustanawiając dla niego pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła radcę prawnego M. W. W dniu 30 listopada 2017 r. wspomniany pełnomocnik przeglądał akta niniejszej sprawy oraz złożył pismo procesowe, w którym zażądał rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej z urzędu według norm prawem przewidzianych oświadczając, iż nie zostały one opłacone w części ani w całości. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2017 r. tutejszy Sąd oddalił skargę. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Trzeba jednak w tym miejscu podkreślić, że wspomniany przepis nie nakłada na sąd (w tym przypadku na referendarza sądowego działającego w oparciu o art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.) obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Godzi się bowiem zaakcentować, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie należne pełnomocnikowi z urzędu, przysługuje mu tylko za faktycznie udzieloną pomoc prawną. Przyznanie prawa pomocy skutkuje tym, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a nadto że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). W tym kontekście, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej, zaś wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13, publ. LEX nr 1748630, postanowienie tego Sądu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, publ. LEX nr 1528763 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99, publ. PiZS 2001 r. nr 1 poz. 4 i z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn., akt I PKN 248/01, publ. OSNAP z 2002 r. nr 9, poz. 5). Mając na względzie powyższe uznano, że żądanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż trudno zgodzić się, aby udzielił on stronie rzeczywistej pomocy prawnej w niniejszej sprawie. Wspomniany radca prawny nie podniósł bowiem żadnej argumentacji mogącej przemawiać za uwzględnieniem skargi, nie zgłosił żadnych wniosków (poza żądaniem przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej), nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, nie wskazał okoliczności mogących rzutować na rozstrzygnięcie, nie był obecny na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r., na której zapadł wyrok ani też w jakikolwiek inny sposób nie zajął w sprawie stanowiska. Z akt sprawy wynika, że jedyną dokonaną przezeń czynnością było przejrzenie akt sadowych i administracyjnych. Tymczasem sam ten fakt nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do przyznania wynagrodzenia. Jakkolwiek bowiem przejrzenie akt sprawy niewątpliwie stanowi niezbędną czynność warunkującą skuteczne reprezentowanie strony, to jednak samo w sobie nie przyczyniło się do wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy oraz nie wywarło jakiegokolwiek wpływu na jej rozstrzygnięcie, skoro w jego następstwie pełnomocnik nie dokonał żadnych czynności procesowych zmierzających do tego celu. Zaprezentowane wyżej stanowisko koresponduje z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniach: z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 60/15 oraz z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11 (orzeczenia dostępne w CBOSA), który rozpoznający wniosek w pełni popiera, gdzie wskazano, iż za rzeczywiście udzieloną pomoc prawną nie może być uznane samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych (podobnie Wojewódzkie Sądy Administracyjne: w Warszawie - postanowienie z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3780/14 oraz w Gdańsku - postanowienie z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 827/15 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Mając na uwadze zaprezentowane wyżej rozważania postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.