IV SA/Gl 62/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie NSA Szczepan Prax, WSA (del.) Barbara Rymaszewska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działający z upoważnienia Miasta S. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433) odmówił A. Ś. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. Podstawą odmowy żądanego przez wnioskodawczynię świadczenia było uzyskanie przez nią i jej rodzinę dochodu większego niż przewidziany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, uprawniający do uzyskania świadczeń, dochód. A. Ś. odwołała się od opisanej powyżej decyzji organu I instancji i wskazała w swoim odwołaniu, iż od [...] r. istotnie pobierała tytułem zasiłku wychowawczego kwotę [...] zł lecz obecnie jest na bezpłatnym urlopie wychowawczym. Jedyne zatem źródło jej utrzymania stanowi zarobek uzyskiwany przez jej męża, w wysokości [...] zł. Zarobek ten pomniejszony jest o kwotę [...] zł miesięcznie z tytułu sądownie przyznanych na rzecz małoletniego dziecka jej męża alimentów. W konsekwencji dochód na jednego członka rodziny odwołującej nie przekracza 504 zł, co jej zdaniem uzasadniało żądanie przyznania zasiłku rodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania A. Ś., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesione zostało, iż zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. Ustawowo określone w art. 3 tejże ustawy pojęcie "dochód rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Nie ma natomiast w ustawie o świadczeniach rodzinnych zdefiniowanego pojęcia "utrata dochodu". W konsekwencji organ dokonał samodzielnej interpretacji tego pojęcia i wyszedł z założenia, iż musi to być całkowita i definitywna utrata dochodu a terminem tym nie można określać stanów chwilowych. Przejście przez odwołującą na bezpłatny urlop wychowawczy potraktowane zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. jako zawieszenie uprawnień do uzyskiwania dochodu, gdyż pozostawała ona nadal w stosunku pracy a od niej wyłącznie zależało czy powróci do pracy a tym samym powróci do pobierania należnego jej z tytułu pracy wynagrodzenia. Nie godząc się ze stanowiskiem zaprezentowanym w decyzji organu II instancji A. Ś. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której podniosła, iż organ nie wziął pod uwagę faktycznego uzyskiwanego przez jej rodzinę dochodu lecz opierał swoje rozstrzygnięcie o fikcyjnie wyliczony dochód rodziny, w dodatku wynikający z założenia, iż pobyt na bezpłatnym urlopie wychowawczym nie jest uprawnieniem matki wychowującej dziecko. W odpowiedzi na skargę, postulując jej oddalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponowiło swoją argumentację odnośnie definicji pojęcia "utrata dochodu". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak nakazuje art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W ramach kontroli co do zgodności z zastosowanym przez organ w zaskarżonej decyzji prawem materialnym przyznane jest sądom administracyjnym uprawnienie do dokonywania oceny prawidłowości interpretacji brzmienia stosownej przez organ jako podstawa materialna normy prawa. Jak wynika z treści uzasadnienia rozstrzygnięcia stanowiącego przedmiot skargi, pojęciu "utrata dochodu" Samorządowe Kolegium Odwoławcze przypisało zdarzenia związane z całkowitym i ostatecznym odpadnięciem źródła dochodu. Jednocześnie, skorzystanie z prawa do bezpłatnego urlopu wychowawczego przez matkę dziecka, organ potraktował jako zawieszenie uprawnień do wypłaty dochodu, nie będącym tożsamym z całkowitą utratą dochodu zdarzeniem. Oceniając sprawę w tym aspekcie, organ uznał, iż dochód rodziny skarżącej zawiera w sobie również "zawieszone" wynagrodzenie skarżącej a w konsekwencji dochód ten przekracza na jednego członka jej rodziny kwotę 504 zł. Odnosząc się do treści skargi nie można odmówić słuszności twierdzeniom w niej zawartym, iż organ w istocie doliczył do dochodu rodziny skarżącej nieistniejące w rzeczywistości kwoty. Skorzystanie bowiem z urlopu bezpłatnego przysługującego matkom wychowującym dziecko nie może wywoływać ujemnych dla nich skutków w postaci pozbawienia praw do innych świadczeń. Czym innym bowiem jest instytucja urlopu bezpłatnego, o którym wspomina się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a czym innym instytucja urlopu bezpłatnego wychowawczego. Istotnie, trzeba przyznać rację organowi, iż odpadnięcie źródła dochodu z powodu chwilowej rezygnacji z wynagrodzenia ze względu na urlop bezpłatny lub niewypracowanie nagrody za dobre wyniki pracy nie jest tożsame z "utratą dochodu" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże wynikać to może z analizy tych zdarzeń z punktu widzenia woli osoby zainteresowanej. Świadczenia rodzinne, przewidziane jako ochrona dla najbiedniejszej sfery rodzin nie mogą służyć zaspokajaniu potrzeb osób, które ze swojej woli, mając obiektywne możliwości osiągania wyższych zarobków rezygnują z tego. Sytuacja taka nie zachodzi w przypadku matek wykorzystujących nadane im z woli ustawodawcy uprawnienie do samodzielnego wychowywania dziecka, przy jednoczesnym zagwarantowaniu powrotu na dotychczasowe miejsce pracy. Przypisywanie takim podmiotom elementu złej woli byłoby sprzeczne z założeniem dla jakich ustanowione zostało prawo do bezpłatnego urlopu wychowawczego. Rozumowanie powyższe zostało w pełni potwierdzone zapisem ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzonym nowelą z dnia 22 kwietnia 2005 r. zawartą w art. 27 pkt 2 lit. j ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Z obecnej treści art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika bowiem wprost, iż utrata dochodu może być również spowodowana uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Uznając zatem interpretację pojęcia "utrata dochodu" dokonaną przez organ w zaskarżonej decyzji za błędną, co łączy się ściśle z wydanym w sprawie rozstrzygnięciem, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne uwzględnić skargę. Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji, w ponownym postępowaniu rzeczą organu będzie dokonanie ustaleń co do wysokości uzyskiwanego przez skarżącą i jej rodzinę dochodu przy uwzględnieniu stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na względzie orzeczono na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. l jak w sentencji.