IV SA/Gl 62/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego A.Z. od decyzji z [...] r. nr [...], wydanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działającego z upoważnienia Wójta Gminy K. odmawiającej przyznania zasiłku stałego dla osoby w rodzinie - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy: Wnioskiem z dnia 28 września 2017 r. A.Z. zwrócił się do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie zasiłku stałego z powodu opieki sprawowanej nad osobami starszymi – ojcem H.Z. i ciotką J.D. Do wniosku strona przedłożyła m.in. kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności H.Z. z dnia [...] r. nr [...] i kopię odcinka przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego za sierpień 2017 r. dla H.Z. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działający z upoważnienia Wójta Gminy K. decyzją nr [...] z dnia [...] r. odmówił przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego dla osoby w rodzinie - dla A.Z. Rozstrzygnięcie to podjęto na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 36 pkt 1 lit. 1, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769), Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z dnia 14 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) oraz upoważnienia Wójta Gminy K. z dnia [...] r. w sprawie wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Z ustaleń organu wynikało, iż A.Z. jest osobą w wieku produkcyjnym nieaktywną zawodowo. Wnioskodawca nie jest zarejestrowany w PUP, ani nie podejmuje prac dorywczych, ponieważ twierdzi, że zajmuje się ojcem – H.Z. oraz ciotką J.D. Ojciec strony legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawca nie zgłasza żadnych problemów zdrowotnych, ani nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wskazano, iż A.Z. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z ojcem, zaś ciotka wnioskodawcy prowadzi oddzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe. Całkowity dochód rodziny wnioskodawcy stanowi emerytura H.Z. w wysokości 1.346,90 zł. Zgodnie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kryterium dla osoby gospodarującej w rodzinie wynosi 514,00 zł. Ustalony przez organ dochód na osobę w rodzinie strony wynosi 673,45 zł, a zatem przekracza ustalone kryterium dochodowe na osobę w rodzinie o 159,45 zł. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pienionego w formie zasiłku stałego. Podniosła, iż organ pierwszej instancji przyczynia się do powstawania ubóstwa na terenie gminy. Strona wskazała również, iż "patologia w Gminnych Ośrodku Pomocy Społecznej w K. utrudnia życie". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżoną decyzją nr SKO [...] z [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 przysługuje: -osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 634 zł, - osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza 514 zł, - rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Następnie wskazano, iż zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego w ustawie. W przypadku osoby w rodzinie zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w tej rodzinie. W świetle powyższego Kolegium uznało, iż stanowisko organu I instancji było prawidłowe. Organ wskazał, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa, a więc w granicach uprawnień przyznanych im wolą ustawodawcy. Okoliczności podnoszone w odwołaniu przez stronę nie mogą mieć zatem wpływu na zmianę podjętego rozstrzygnięcia, gdyż ustawodawca wyraźnie ustalił przesłanki uprawniające do otrzymania zasiłku stałego, a przepisy ustawy o pomocy społecznej nie pozostawiają organom administracyjnym swobody w zakresie przyznawania zasiłku stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazał, iż pomaga on swojej ciotce J.D., która prowadzi odbudowę domu zniszczonego zdarzeniem losowym, a Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nie chce przyznać na jej rzecz pomocy finansowej gdyż, jak sam przyznaje ma za małe fundusze oraz stale rosnącą liczbę osób naprawdę potrzebujących pomocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Nadto należy podkreślić, że w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej- "p.p.s.a.") sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Działając w tak określonych granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 930), która w art. 37 ust. 1 określa osoby, którym taki zasiłek przysługuje: " Art. 37. 1. Zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie." Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że niezdolność do pracy jest jednym z podstawowych kryteriów przyznania zasiłku stałego, a więc orzeczenie w zakresie niezdolności do pracy, którym jest m.in. orzeczenie o konkretnym stopniu niepełnosprawności, jest dokumentem niezbędnym do uznania prawa do zasiłku stałego. W myśl definicji legalnej zamieszczonej w art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przez całkowitą niezdolność do pracy należy rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Sposób obliczania dochodu określony jest w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 pkt 2 powołanego wyżej przepisu prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 poz. 1058) wymieniona kwota wynosi aktualnie 514 zł. Przytoczone i interpretowane systemowo przepisy wskazują, że okolicznościami istotnymi prawnie w przypadku prowadzenia postępowania, którego przedmiotem jest ustalenie prawa do zasiłku stałego są: 1) pełnoletniość, 2) niezdolność do pracy, 3) samotne gospodarowanie lub pozostawanie w rodzinie, 4) dochód. Dokonanie rzetelnych ustaleń w zakresie tych okoliczności jest obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie jest osobą niezdolną do pracy. W świetle niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń dokonanych przez organ I instancji jest on osobą w wieku produkcyjnym, bierną zawodowo. Skarżący nie ma problemów zdrowotnych, ani nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Fakt, iż w subiektywnej ocenie strony nie może on podjąć pracy ze względu na brak możliwości pogodzenia pracy zarobkowej z obowiązkami w domu nie może być uznany za spełnienie przesłanki niezdolności do pracy o której mowa w powołanych powyżej przepisach. Organy obu instancji w sposób prawidłowy oceniły, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego do przyznania zasiłku stałego. Samo niezadowolenie strony z decyzji organu niezgodnej z jej oczekiwaniami nie może stanowić skutecznej podstawy jej wzruszenia. Jak prawidłowo wskazało Kolegium w decyzji z dnia [...] r. zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa, a więc w granicach uprawnień przyznanych im wolą ustawodawcy. Wyrażona w powołanym wyżej przepisie zasada oznacza, że organy w swoich działaniach nie mogą one wyjść poza ramy przyznanych im prawem kompetencji, ani orzekać w sposób, na który przepisy prawa im nie zezwalają. Nawet wówczas, jeśli by w danych okolicznościach faktycznych takie działania uznawały za pożądane czy wręcz społecznie oczekiwane lub akceptowalne. W przedmiotowym stanie faktycznym ustawodawca wyraźnie określił przesłanki uprawniające do otrzymania zasiłku stałego. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie pozostawiają organom administracyjnym swobody w zakresie przyznawania zasiłku stałego. W świetle powyższego wobec ustalenia przez organ, iż strona nie spełnia przewidzianego ustawą kryterium dochodowego do przyznania zasiłku stałego, był on zobowiązany do wydania decyzji odmownej. Wbrew więc twierdzeniom skarżącego organy obu instancji przy wydawaniu przedmiotowych decyzji nie kierowały się "złośliwością i zawiścią ludzką", a były związane przepisami prawa. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.