IV SA/Gl 62/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 19 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2018 r. tutejszy Sąd oddalił skargę wnioskodawcy na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że ma 48 lat i opiekuje się ojcem H. Z., który ma 78 lat. Skarżący pomaga pani J. D. (mającej 80 lat) zamieszkałej w jego miejscowości – między innymi w odbudowie domu. Skarżący, wg swojego oświadczenia pozostaje we wspólnym dwuosobowym gospodarstwie domowym ze swoim ojcem H. Z. (78 lat). Skarżący oświadczył, że jest właścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni 105 m2, którego nie można sprzedać, nieruchomości rolnej o powierzchni 17.000 m2 (łąka) i domu o powierzchni 700 m2, w którym mieszka razem z ojcem. Na jedyny dochód wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego ma się składać emerytura jego ojca w kwocie 1.385,79 zł. Skarżący oświadczył, że jego zajęciem jest opieka nad własnym ojcem. Strona oszacowała wydatki miesięczne w sposób następujący: prąd elektryczny (99,36 zł); podatek od nieruchomości (37 zł na miesiąc); wywóz odpadów (17 zł); woda (68,50 zł); gaz (20 zł) oraz ogrzewanie mieszkania (w sumie – 1.600 zł, co w podziale na 12 miesięcy daje kwotę140 zł). skarżący oświadczył, że wyroby medyczne pochłaniają 499 zł (nie podał czasokresu tego wydatku). Pismem z dnia 20 sierpnia 2018 r., referendarz sądowy wezwał skarżącego o wskazanie, czy orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności H. Z. z dnia [...] r. (nr [...]) jest nadal aktualne, czy też w ostatnim okresie zostało wydane orzeczenie o zaliczeniu go do znacznego stopnia niepełnosprawności – a jeżeli tak, to należy nadesłać do akt sprawy odpis (bądź kserokopię) takiego orzeczenia. Wezwanie to miało na celu ustalenie rzeczywistego, aktualnego stanu zdrowia ojca skarżącego – a w konsekwencji ustalenie wymiaru opieki, jakiej ojciec skarżącego wymaga. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 31 sierpnia 2018 r. oświadczył jedynie, że jego ojciec wystąpił o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zaznaczyć należy, że skarżący zażądał przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu. Jednakże w sprawach w zakresie pomocy społecznej, zgodnie z regulacją art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z tego też powodu wniosek w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega rozpoznaniu – o czym poinformowano stronę skarżącą pismem z dnia 6 sierpnia 2018 r. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. Z., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący powinien być w stanie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika procesowego we własnym zakresie. Należy podkreślić, że sytuacja materialna wnioskodawcy oraz jego ojca była już wielokrotnie przedmiotem analizy dokonywanej zarówno przez Sąd jak i przez referendarzy sądowych, stąd też okoliczności jej dotyczące są znane z urzędu. Ojciec skarżącego dysponuje stałym źródłem dochodu, obecnie w wysokości 1385,79 zł. Nie jest to dochód znaczący, nie mniej jednak pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb dwóch osób. Bieżące koszty utrzymania, wynoszą około 350 – 400 zł. Gdyby więc patrzeć na sytuację materialną strony tylko i wyłącznie przez pryzmat porównania dochodów z tym wydatkiem, należałoby rozważyć uwzględnienie wniosku. Pozostaje jednak niczym niewyjaśniona kwestia braku zatrudnienia skarżącego. Wnioskodawca składał wnioski o przyznanie prawa pomocy w wielu innych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. W przeważającej części przedmiotowe wnioski były konsekwentnie oddalane (między innymi: sygn. akt IV SA/Gl 1061/17, II SA Gl 193/18, II SA/Gl 1205/17), a rozstrzygnięcia te Sąd motywował faktem, iż jest on osobą zdrową, w wieku produkcyjnym, posiada poszukiwany na rynku pracy zawód (cieśla), jednak pomimo istniejącej aktualnie koniunktury nie podejmuje zatrudnienia, a skoro tak, to nie wykorzystuje istniejących możliwości zarobkowych. Tylko w jednej sprawie o sygn. akt II SA/Gl 439/17 Sąd wydał postanowienie, mocą którego częściowo uwzględnił wniosek A. Z. zwalniając go od kosztów sądowych w części oraz ustanawiając dlań pełnomocnika. W uzasadnieniu tego orzeczenia zaaprobowano wyjaśnienia wnioskodawcy, jakoby niepodejmowanie przezeń pracy zarobkowej było spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad chorym ojcem, przy czym uznano za wystarczający dowód na tę okoliczność przedstawione zaświadczenie lekarskie. Na marginesie zaznaczyć należy, że przedłożony do akt sprawy o sygn. akt: II SA/Gl 439/17 druczek zaświadczenia lekarskiego z dnia 5 czerwca 2018 r. nie zawiera podpisu, lecz jedynie parafkę w miejscu podpisu i nie zamieszczono na tym druczku pieczątki lekarza, wystawiającego to zaświadczenie. Kwestia niepodejmowania przez skarżącego pracy ma zasadnicze znaczenie także dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku. Jest bowiem bezspornym, że – jak wskazano powyżej – wnioskodawca jest zdrowy, zdolny do pracy i posiada zawód, który bez trudu umożliwiałby mu jej znalezienie, a skoro tak, nie wykorzystuje niewątpliwych możliwości zarobkowych, co zdecydowanie przemawia przeciwko uwzględnieniu jego wniosku. W tej sytuacji przyznanie prawa pomocy byłoby możliwe wyłącznie wówczas, gdyby wyżej wymieniony wykazał, iż brak podjęcia zatrudnienia spowodowany jest ważną przyczyną o charakterze obiektywnym, która rzeczywiście mu to uniemożliwia lub przynajmniej w znacznym stopniu utrudnia. Zdaniem rozpoznającego wniosek, A. Z. nie zdołał wykazać, aby tak rzeczywiście było. Znajdujące się w aktach ww. sprawy o sygn. akt II SA/Gl 439/17 zaświadczenie lekarskie sformułowane zostało bowiem w sposób bardzo lakoniczny i wskazano w nim jedynie ogólnikowo, że skarżący "opiekuje się swoim ojcem". Nie sprecyzowano natomiast, na czym opieka ta ma polegać, jakie obejmuje czynności, w jakim zakresie jest sprawowania, a w szczególności nie określono, czy jest to opieka stała, czy też sporadyczna, czyli ograniczająca się tylko do wykonywanych od czasu do czasu czynności, takich jak np. robienie zakupów, przygotowywanie posiłków itp. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy byłoby zasadne wyłącznie w pierwszym przypadku, to znaczy, gdyby sprawował nad ojcem opiekę stałą i codzienną oraz gdyby opieka ta była rzeczywiście niezbędna i konieczna. Tylko bowiem sprawowanie takiej opieki nie pozwalałoby wnioskującemu na świadczenie pracy zarobkowej i jedynie taką opiekę można by uznać za uzasadnioną przyczynę braku zatrudnienia. Tymczasem wspomniane zaświadczenie lekarskie nie potwierdza, aby opieka skarżącego nad ojcem miała taki charakter, a równocześnie do całkowicie odmiennej konkluzji prowadzi analiza znajdującego sia w aktach administracyjnych sprawy (dołączonego do akt niniejszej sprawy) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., w którym określono wyraźnie, że ojciec wnioskodawcy – H. Z. posiada jedynie umiarkowany stopień niepełnosprawności oraz – co trzeba podkreślić – nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Jakkolwiek przy tym skarżący w swoim piśmie z dnia 31 sierpnia 2018 r. wywodził, że jego ojciec "wystąpił o zmianę tego orzeczenia" (czego zresztą nie potwierdził żadnym dokumentem), to nawet jeśli postępowanie w tym zakresie rzeczywiście jest w toku, dopóki nie zostanie ono zakończone, przywołane orzeczenie z dnia [...] r. pozostaje w mocy, a tym samym nie budzi wątpliwości, że jest ono nadal aktualne. W tym stanie rzeczy trudno uwzględnić wywody wnioskodawcy o tym, jakoby jego ojciec wymagał jego stałej lub długotrwałej opieki, albowiem twierdzenia te pozostają w sprzeczności ze wskazaniami, które zostały w tym orzeczeniu jednoznacznie sformułowane. Powoływanie się przez skarżącego na fakt sprawowania opieki nad ojcem nie stanowi zatem dostatecznego uzasadnienia jego biernej postawy na rynku pracy, gdyż nie sposób uznać, aby była to okoliczność, która rzeczywiście stanowi obiektywną przeszkodę w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.