IV SA/Gl 620/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant Referent Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi E.G. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. , na mocy art. 9 ust. 1 pkt 14 lit.a, art. 2 ust.1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienie i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99 poz. 1001) orzeczono o utracie przez E. G. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]. Jako przyczynę swego stanowiska organ wskazał brak zdolności i gotowości strony do zatrudnienia przez okres co najmniej 30 dni. W aktach sprawy, na ich karcie [...] , zamieszczono oświadczenie E. G., w którym opisując sytuację rodzinną wskazuje ona na brak możliwości zapewnienia opieki jej dziewięciomiesięcznemu dziecku, a w związku z tym stwierdza, iż nie jest chwilowo gotowa do podjęcia pracy, aż do ukończenia pierwszego roku przez jej dziecko. Od decyzji opisanej wyżej E. G. odwołała się, podnosząc iż w [...] urodziła drugie dziecko, które wymaga opieki osoby dorosłej. Była zmuszona odmówić przyjęcia proponowanej przez urząd oferty zatrudnienia, gdyż nie posiada nikogo, kto mógłby zająć się jej dzieckiem. Oświadczyła nadto, iż jako krzywdzące i niestosowne traktuje skreślanie z listy bezrobotnych tych matek, które wychowują dzieci w przeciwieństwie do sytuacji kobiet pracujących, chronionych przez Państwo od momentu zajścia w ciąże , aż po odchowanie dziecka. Wskutek wniesionego odwołania sprawa rozpoznana została przez Wojewodę Ś., który w dniu [...] wydał decyzję Nr [...] utrzymującą w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Dokonując analizy stanu faktycznego organ odwoławczy ustalił, iż E. G. zarejestrowana została w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. w dniu [...] jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W prowadzonym przed wydaniem decyzji postępowaniu została prawidłowo pouczona o przysługujących jej prawach i obowiązkach bezrobotnego, a na tę okoliczności podpisała stosowne oświadczenie. Natomiast w dniu [...] złożyła organowi oświadczenie o chwilowym braku gotowości do pracy w związku z koniecznością opieki nad dziewięciomiesięcznym dzieckiem, aż do ukończenia przez niego pierwszego roku życia. Powołując się na przepis art. 33 ust .4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który stanowił podstawę prawnomaterialną zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewoda Ś. stwierdził, iż odwołująca pozbawiona została statusu osoby bezrobotnej z powodu braku gotowości do pracy, a nie ze względu na odmowę bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia. Wskazując natomiast na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy organ stwierdził, iż status bezrobotnego może posiadać jedynie osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Zdaniem Wojewody Ś. warunkiem pozostawania w ewidencji osób bezrobotnych jest pozostawanie przez tę osobę w dyspozycji Powiatowego Urzędu pracy i wykazywanie przez nią gotowości do podjęcia pracy lub podwyższania bądź zmiany swoich kwalifikacji. Potwierdzanie, że dana osoba spełnia te warunki nie może ograniczać się tylko do zgłaszania się w Urzędzie w wyznaczonych terminach w celu podpisania stosownego oświadczenia lecz powinno polegać przede wszystkim na reagowaniu na wszelkie przedkładane przez Urząd propozycje pracy. Przywołując treść art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia(..) Wojewoda Ś. podniósł, iż pozbawienie statusu bezrobotnego nie następuje w przypadku, gdy o swoim braku gotowości do pracy zawiadomi urząd pracy, a stan ten nie przekroczy 30 dni, co nie miało miejsca w sytuacji odwołującej, która oświadczyła, iż nie jest w stanie podjąć pracę w terminie przekraczającym wskazany w przywołanym przepisie okres. Organ odwoławczy zaznaczył, iż rejestracja osoby bezrobotnej jest czynnością dobrowolną, jednakże w przypadku jej dokonania bezrobotny musi mieć świadomość swoich obowiązków i konsekwencji z tytułu ich niewypełnienia. Jednocześnie zauważono, iż ustawa o promocji zatrudnienia nie daje organom administracji możliwości uznaniowego przyznawania statusu osoby bezrobotnej. Odnosząc się twierdzeń odwołującej o traktowaniu jej w sposób krzywdzący, w porównaniu do sytuacji pracujących matek, Wojewoda Ś. wskazał, iż w okresie, w którym na podstawie odrębnych przepisów przysługuje pracownikom urlop macierzyński była ona zwolniona z okresowego potwierdzania swojej gotowości do pracy. Ustawa o promocji zatrudnienia(..) nie przewiduje jednak takich ulg , w dalszym okresie, odpowiadającym urlopowi wychowawczemu dla pracowników. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła, iż stawiła się do urzędu pracy na wezwanie w sprawie propozycji pracy, której nie mogła przyjąć ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem. Urząd pracy proponował je żłobek, jednakże uznała, iż nie stać ją na takie koszty, gdyż mąż ma niską rentę, a w dodatku żłobki są przepełnione. Powtórzyła argumenty zawarte w jej odwołaniu od decyzji organu I instancji stwierdzając, iż wydana decyzja jest dla niej krzywdząca i stanowi rodzaj kary za fakt poszerzenia rodziny, gdy w sposób odmienny traktowane są matki pracujące. Wskazała, iż posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim i starała się o rentę, jednak jej nie uzyskała. Zaznaczyła, iż nie jest zdolna do podjęcia pracy tylko chwilowo, więc wnioskuje o przywrócenie jej utraconego statusu osoby bezrobotnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie powołując się na te same argumenty, które przytoczone zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organu administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.), biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowody i nie dokonując żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych. Przystępując do oceny zgodności z prawem poddanej kontroli sądowej decyzji organu, wskazać należy, iż zapadła ona w postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004r. Nr 99 poz. 1001). Ustawodawca w przywołanym akcie prawnym zdefiniował warunki, jakim odpowiadać ma osoba uzyskująca status bezrobotnego. W treści art. 2 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy określił wymogi nabycia statusu bezrobotnego, a jednym z nich jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze pracy obowiązującym w danym zawodzie, względnie, w przypadku niepełnosprawności – zdolność i gotowość podjęcia zatrudnienie co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy . Wykazanie zarówno niepełnosprawności, jak i przeciwwskazań do wykonywania określonych prac, zgodnie z zapisem zawartym w akcie wykonawczym do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( § 3 ust. 1 pkt 4 i 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy –Dz. U. Nr 262 poz. 2607), obciążają osoby rejestrujące się w powiatowych urzędach pracy. Jak wynika z powyższego, status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Konsekwentnie do tego trzeba przyjąć, iż nie każdy podmiot pozbawiony pracy, o trudnej sytuacji życiowej i materialnej jest osobą bezrobotną w rozumieniu prawa. Istota uprawnień osoby bezrobotnej nie wynika z samego faktu braku źródła dochodów lecz ustawodawca wiąże te uprawnienia ze stosowną aktywnością osoby pozostającej bez źródeł dochodów w przezwyciężaniu sytuacji, w jakiej się znalazła (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1998 r. sygn. II SA 565/98 publ. LEX nr 41865). Zgodnie z ratio legis ustawy o promocji zatrudnienia (...) osoba bezrobotna, musi zatem pozostawać w pełnej gotowości do podjęcia zaoferowanej jej pracy. Wyjątkiem w tym zakresie jest sytuacja opisana w treści art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia(...) Przedstawione Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu akta sprawy bezspornie pozwalają na stwierdzenie, iż skarżąca została zapoznana z przywołanymi regulacjami prawnymi, o czym świadczy jej podpis złożony na załącznikach do karty rejestracyjnej bezrobotnego oraz złożonym dodatkowo oświadczeniu ( karta [...] akt). Jako zarejestrowana bezrobotna, miała również pełną świadomość uprawnień i obowiązków wynikających z posiadania swego statusu. Powoływanie się skarżącej na jej sytuację rodzinną, która uniemożliwia jej podjęcie pracy w okresie dłuższym niż 30 dni nie może mieć żadnego wpływu na ocenę jej uprawnień, jako osoby bezrobotne. Istotne dla oceny jej sytuacji jest natomiast oświadczenie o braku gotowości do podjęcia pracy. Wyklucza ono skarżącą z katalogu osób, do których adresowana jest ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Akt ten określa zadania państwa w zakresie łagodzenia skutków bezrobocia, zatrudnienia oraz aktywizacji zawodowej . Skarżąca nie jest bezrobotną oczekująca na ofertę pracy, czy aktywizację zawodową, bowiem wyraża wolę sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, a nie wykonywania pracy zarobkowej. Tym samym nie może zachować statusu osoby bezrobotnej. Nie negując uprawnienia skarżącej do osobistego wychowywania dziecka podzielić należy stanowisko Wojewody Ś., co do tego, iż status osoby bezrobotnej nabywa się wskutek złożonego wniosku, a więc z własnej inicjatywy, a nie ex lege, a zatem jest to dobrowolne uprawnienie, a nie nakładany z urzędu obowiązek prawny. Natomiast z chwilą przyznania tego uprawnienia bezrobotny staje się zobowiązany do wypełniania określonych reguł, których nie przestrzeganie wywołuje określone prawem skutki. Z tych względów stanowisko organów administracji, które odmówił skarżącej zachowania prawa do posiadania statusu osoby bezrobotnej Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za słuszne i nie znajdując uzasadnienia do uwzględnienie wniesionej skargi orzekł jak w sentencji po myśli art. 151 p.p.s.a.