IV SA/Gl 626/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K. na podstawie art. 3 ust. 3 i art. 8 ust. 1 oraz art. 39 i 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 roku, nr. 64 poz. 593 z późn. zm.) odmówił A. D. świadczenia w postaci zasiłku celowego na: zakup butli gazowej z palnikiem, zakup odkurzacza, zakup chłodziarki, opłacenie kosztów zagubionej płyty CD i książki z biblioteki, wykonanie zdjęć do dowodu osobistego, zdjęć do legitymacji Polskiego Związku Niewidomych, opłacenie składek w Polskim Związku Niewidomych, zwrot skradzionych pieniędzy w kwocie 1.488,48 zł, zakup miski plastikowej, zakup stolika, dowód osobisty, zakup butów (klapek i półbutów), zakup bielizny, zakup zamka do drzwi, zwrot kosztów wstawienia zęba do protezy w wysokości 70 zł, zwrot kosztów prawa jazdy, zakup pościeli, opłacenie kosztów założenia domofonu, opłacenie kosztów automatycznie otwieranych drzwi, zakup zamka do drzwi (zamek łucznik), zakup leków, spłatę zaległości za czynsz, zakup opału, zwrot kwoty 60.000,00 zł, zwrot kosztów za wizytę lekarską, zwrot kosztów za opłacenie rachunku za telefon, zwrot kwoty 302,32 zł – raty kredytowej, zakup 1 L spirytusu na odleżyny, opłacenie mecenasa, zakup dzwonka do drzwi, odstąpienia od odpłatności za usługi opiekuńcze. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wobec czego brak jest możliwości przyznania pomocy na podstawie art. 39 wyżej powołanej ustawy. Organ I instancji rozważał także możliwość przyznania zasiłku celowego w oparciu o regulację art. 41 ustawy o pomocy społecznej motywując, że w tym trybie udzielenie pomocy również nie jest możliwe bowiem wnioskodawca nie wykorzystuje własnych możliwości i uprawnień o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie organ zaakcentował, że A. D. nie złożył wniosku w przedmiocie uzyskania dodatku mieszkaniowego, zasiłku pielęgnacyjnego uniemożliwiając również dokonanie tej czynności przez pracownika socjalnego. Ponadto zaznaczono, że w toku postępowania ustalono, że strona jest właścicielem gospodarstwa rolnego, budynku mieszkalnego oraz lasu wobec czego występuje dysproporcja polegająca na posiadaniu nieruchomości, o której mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej. A. D. nie zgodził się z wyżej opisaną decyzją i złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wskazując, że jest osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej pomocy oraz że nie ma żadnych dochodów, a organy pomocy społecznej odmawiają mu przyznania świadczeń. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] działając w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że niniejsze postępowania zostało zainicjowane wnioskiem A. D. złożonym ustnie do protokołu w dniu [...]. Wniosek ten obejmował udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego, zasiłku pielęgnacyjnego oraz zasiłków celowych na szereg jego potrzeb w tym na zakup butli gazowej z palnikiem, zakup odkurzacza, zakup chłodziarki, opłacenie kosztów zagubionej płyty CD i książki z biblioteki, wykonanie zdjęć do dowodu osobistego, zdjęć do legitymacji Polskiego Związku Niewidomych, opłacenie składek w Polskim Związku Niewidomych, zwrot skradzionych pieniędzy w kwocie 1.488,48 zł, zakup miski plastikowej, zakup stolika, dowód osobisty, zakup butów (klapek i półbutów), zakup bielizny, zakup zamka do drzwi, zwrot kosztów wstawienia zęba do protezy w wysokości 70 zł, zwrot kosztów prawa jazdy, zakup pościeli, opłacenie kosztów założenia domofonu, opłacenie kosztów automatycznie otwieranych drzwi, zakup zamka do drzwi (zamek łucznik), zakup leków, spłatę zaległości za czynsz, zakup opału, zwrot kwoty 60.000,00 zł, zwrot kosztów za wizytę lekarską, zwrot kosztów za opłacenie rachunku za telefon, zwrot kwoty 302,32 zł – raty kredytowej, zakup 1 L spirytusu na odleżyny, opłacenie mecenasa, zakup dzwonka do drzwi, odstąpienia od odpłatności za usługi opiekuńcze. Kolegium ustaliło, na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, że A. D. jest osobą niepełnosprawną, pobiera rentę inwalidzką, która stanowi jego jedyny dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o udzielenie pomocy społecznej w wysokości 1.265,72 zł., tym samym przekroczono kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 477 zł. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że strona jest osobą bierną zawodowo, nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego a ponadto jest właścicielem gospodarstwa rolnego, budynku mieszkalnego oraz lasu. W dalszej kolejności Kolegium przytoczyło regulację art. 39 oraz art. 41 ustawy o pomocy społecznej wskazując, iż decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku specjalnego zwrotnego jest decyzją administracyjną podejmowaną w granicach uznania administracyjnego. Organ zaznaczył, że pomoc jakiej udziela Ośrodek Pomocy Społecznej jest uzależniona od potrzeb wnioskodawcy ale również zależy od możliwości finansowych Ośrodka. Wyznacznikami przyznania pomocy jest więc z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy oraz cel na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony sytuacja materialna organów pomocy społecznej. Kolegium zaznaczyło, że w niniejszej sprawie wniosek obejmował trzy główne grupy potrzeb mianowicie; potrzeby objęte zakresem opieki społecznej, potrzeby nie stanowiące celu pomocy społecznej oraz potrzeby stanowiące tak zwany "koszyk usług" oferowanych przez Polski Związek Niewidomych w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Decyzja więc częściowo dotyczy świadczeń z pomocy społecznej w postaci zakupu butli gazowej z palnikiem, wykonanie zdjęć do dowodu osobistego, zdjęć do legitymacji Polskiego Związku Niewidomych, opłacenie składek w Polskim Związku Niewidomych, dowód osobisty, zakup butów, zakup bielizny, zwrot kosztów wstawienia zęba, zakup pościeli, zakup leków, zakup opału, odstąpienia od odpłatności za usługi opiekuńcze oraz w pozostałym zakresie dotyczy potrzeb nie stanowiących celów pomocy społecznej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaakceptował ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji. Podkreślił, że dochód wnioskodawcy został ustalony prawidłowo i przekracza znacznie kryterium dochodowe wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy uznał, że strona posiada możliwości i środki niezbędne do podjęcia działań zmierzających do zaspokojenia wnioskowanych potrzeb we własnym zakresie, a jego sytuacja nie wskazuje na występowanie szczególnie uzasadnionego przypadku. Kolegium zaznaczyło ponadto, że część z wnioskowanych potrzeb nie mieści się w celach pomocy społecznej. W złożonej, w formie oświadczenia do protokołu, skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. D. dał wyraz swemu niezadowoleniu z treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Wskazał nadto, że jest mu niezbędna pomoc psychologa i radcy prawnego do występowania przed organem administracji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przytoczyło argumentację powołaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji podkreślając, iż organ I instancji podjął niezbędne kroki zmierzające do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Nadto Kolegium wskazało, że w sprawie istnieją wątpliwości, co do rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego, a także, co do jego faktycznej sytuacji dochodowej. Wskazano, że strona ma możliwość skorzystania z bezpłatnej obsługi prawnej organizowanej w ramach działalności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga A. D. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. Organ wprawdzie błędnie wskazał, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej stanowiła jedynie renta inwalidzka w wysokości 1.265,72 zł, jednakże omyłka powyższa nie miała istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zaznaczyć bowiem należy, że dochód skarżącego wynosił w istocie 1.264,84 zł., lecz składała się na niego renta inwalidzka w kwocie 848,77 zł. oraz dochód z posiadanych ha przeliczeniowych, w wysokości 416,07 zł., tak więc dochód skarżącego bezspornie przekroczył kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ustawy o pomocy społecznej. W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., nr 115, poz. 728 ze zm.). Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby, z drugiej natomiast strony konieczne jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o taką pomoc kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z powołaną normą w odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej, a więc skarżącego, kwota dochodu uprawniająca do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej wynosi 477 zł. Za dochód stosownie do art. 8 ust 3 ustawy uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Oznacza to, że dochód jaki skarżący uzyskał w miesiącu marcu, a więc miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, w wysokości 1.264,84 zł. przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i to znacznie. W takiej sytuacji organ prawidłowo rozważył wniosek skarżącego w kontekście art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W myśl wskazanego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Świadczenie to winno być traktowane jako pomoc szczególna, doraźna ukierunkowana na konkretny cel z zakresu pomocy społecznej, najczęściej z przeznaczeniem na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z tej pomocy. Ustawodawca nie wyjaśnia pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku, jednakże w ocenie Sądu należy je odnosić do zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych, takich jak żywność czy lekarstwa. Wąskie ujęcie szczególnych przypadków uzasadnia również fakt, że ustawodawca nie uzależnił przyznania świadczenia na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej od kryterium dochodowego. Jest to więc świadczenie o charakterze szczególnym, wyjątkowym, związanym z pewnymi nadzwyczajnymi okolicznościami. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie skarżącemu wnioskowanych świadczeń na podstawie wyżej powołanego art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organy administracji dokonały właściwej analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Słusznie wskazano, że rozważając możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego należy mieć na uwadze fakt, że skarżący uzyskuje stały dochód oraz, że jest właścicielem nieruchomości rolnych. Ponadto, zakres wnioskowanych przez skarżącego świadczeń jest bardzo szeroki, a co ważniejsze część z nich nie należy do kategorii świadczeń z pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez skarżącego pomoc nie została mu przyznana. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego jak i zasiłku celowego specjalnego. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a