IV SA/Gl 626/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Kierownik ds. Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1 i 1a, art. 8, art. 10, art. 20 ust. 2 i 3 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 24 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 10, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej u.ś.r.) oraz § 17 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm., dalej rozporządzenie) odmówił J.S. przyznania prawa do świadczeń w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na syna wnioskodawczyni – B. S. w okresie od [...]r. do [...]r. oraz przyznał prawo do wymienionych świadczeń na okres od [...]r. do [...]r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że świadczenie to przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności zasiłek przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. W przypadku strony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosił [...]zł i przekraczał wysokość kwoty uprawniającej do uzyskania zasiłku rodzinnego. Wobec tego, że wnioskodawczyni od [...]r. miała przebywać na urlopie wychowawczym dochody jej podlegały utraceniu od wskazanej daty. Zgodnie z art. 3 pkt 23 u.ś.r. utrata dochodu obejmuje również utratę spowodowaną uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. W myśl § 17 ust. 1 rozporządzenia w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Prawo do świadczeń rodzinnych w takim przypadku ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku (§ 17 ust. 3). Po uwzględnieniu utraty dochodu spowodowanej urlopem wychowawczym J. S. dochód netto członka rodziny wyniósł [...]zł. Pierwszym pełnym miesiącem po utracie dochodu był [...]r., stąd przyznano zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem od [...] tego roku. W odwołaniu od tej decyzji J.S. kwestionuje fakt przyznania jej świadczeń rodzinnych od [...]r., skoro zakończyła pracę w dniu [...]r. W jej ocenie świadczenia te powinny obejmować także 11 dni kwietnia, od daty utraty dochodu. Na uzasadnienie swego żądania przywołuje art. 10 ust. 3 u.ś.r., zgodnie z którym dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje za niepełne miesiące kalendarzowe w wysokości 1/30 dodatku miesięcznego za każdy dzień. Wskazuje także na art. 71 Konstytucji RP, nakazujący uwzględnianie w polityce społecznej i gospodarczej państwa dobra rodziny oraz przyznający matce przed i po urodzeniu dziecka prawo do szczególnej pomocy władz publicznych. Odmowa przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do niego pozbawia ją prawa do gwarantowanej konstytucyjnie pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: SKO) decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia przedstawiono przebieg postępowania, zarzuty podnoszone w odwołaniu oraz stanowisko organu odwoławczego. SKO uznał za prawidłowe kwestionowane rozstrzygnięcie, jednocześnie podkreślając, iż dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie ma charakteru samoistnego. Wiąże się on bowiem z zasiłkiem rodzinnym i nie może być przyznany wcześniej aniżeli ten zasiłek. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze ponownie podkreśla, iż zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 u.ś.r.). Świadczenie to przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł (art. 5 ust. 1 u.ś.r.). Pojęcie dochodu rodziny zostało wyjaśnione w art. 3 pkt 1 u.ś.r. i oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Dochód ten podlega pomniejszeniu ze względu na utratę dochodu, w tym spowodowaną uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego (art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 23 u.ś.r.). Stosownie do § 17 ust. 1 rozporządzenia w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Zdaniem skarżącej, skoro pracodawca udzielił jej urlopu wychowawczego od dnia [...]r., to należało uwzględnić utratę dochodu z dniem ostatniego dnia wykonywania pracy tj. od [...]r. Wobec tego organ powinien odmówić jej przyznania prawa do świadczeń rodzinnych z okresu od [...]do [...]r. Przywołany przez SKO § 17 ust. 3 rozporządzenia nie pozwala na wykonanie konstytucyjnych zadań państwa, w tym uwzględnienia interesu dziecka. Skarżąca korzysta z urlopu wychowawczego w celu zapewnienia dziecku właściwego rozwoju i wychowania, przy czym jednocześnie rodzina została pozbawiona dochodu z wynagrodzenia za pracę. Z tego względu zwróciła się z wnioskiem o przyznanie zasiłku mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie przywołując analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola ta obejmuje badanie, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W pierwszym rzędzie należy zauważyć, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje możliwość przyznania świadczeń rodzinnych, do których zgodnie z art. 2 zalicza się: 1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego; 2) świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne; 3) zapomoga wypłacana przez gminy, na podstawie art. 22a; 4) jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka. Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu (art.8): 1) urodzenia dziecka; 2) opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; 3) (utracił moc); 3a) samotnego wychowywania dziecka; 4) (utracił moc); 4a) wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej; 5) kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego; 6) rozpoczęcia roku szkolnego; 7) podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Warunkiem przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego, co należy podkreślić, jest dysponowanie prawem do tego zasiłku. Przedmiotem wniosku skarżącej było przyznanie jej zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Ustawodawca uzależnia przyznanie zasiłku rodzinnego od spełnienia kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się, nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r. dochód rodziny – oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Art. 3 pkt 23 u.ś.r. definiuje dochód utracony wskazując, że oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, c) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, d) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności. Sposób postępowania w przypadku utraty dochodu reguluje przepis § 17 ust. 1 i 3 rozporządzenia. W przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu (ust. 1). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku (ust. 3). W przedmiotowej sprawie sporną była kwestia daty, od której należy brać pod uwagę utratę dochodu jako podstawę ustalenia wysokości dochodu rodziny dla celów świadczeń rodzinnych. W toku postępowania administracyjnego organy stanęły na stanowisku, iż utrata dochodu skutkuje wyliczeniem wysokości dochodu i możliwością przyznania świadczeń dopiero od kolejnego miesiąca, w którym utrata ta nastąpiła. Skarżąca reprezentowała stanowisko przeciwne. W jej ocenie utrata dochodu powinna skutkować przeliczeniem dochodu rodziny od dnia, w którym utrata ta nastąpiła. Nie budzi wątpliwości, iż w dacie złożenia wniosku przez skarżącą nie spełniała ona kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania zasiłku rodzinnego, tym samym i dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (dochód miesięczny na członka rodziny wynosił [...]zł). Od [...]r. uzyskała prawo do urlopu wychowawczego, co spowodowało utratę dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 u.ś.r. Utrata dochodu, zgodnie z § 17 ust. 1 i 3 rozporządzenia spowodowała, że organ orzekający w sprawie był zobowiązany do odjęcia od dochodu rodziny przeciętnej miesięcznej kwoty utraconego dochodu. Po tym przeliczeniu dochód miesięczny na członka rodziny wyniósł [...]zł. Wobec tego, zgodnie z dyspozycją § 17 ust. 3 rozporządzenia, ustalono prawo do świadczeń rodzinnych od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu tj. od [...]r. W obecnym stanie prawnym nie jest możliwe, czego żąda skarżąca, przyznanie świadczenia rodzinnego na okres od [...]r. do [...]r. Przywoływany przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji przepis art. 10 ust. 3 u.ś.r. nie może znaleźć tu zastosowania, bowiem ma on charakter regulacji szczególnej. Zgodnie ze wskazanym przepisem, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 dodatku miesięcznego za każdy dzień. Zatem chodzi o ustalenie zasad wypłaty dodatku już przyznanego, a nie o sytuację, w której ustala się dopiero prawo do tego dodatku. W związku z powyższym zarzuty skarżącej odnoszące się do tego, że przyznane świadczenia nie rekompensują wcześniejszej utraty wynagrodzenia za pracę bowiem za 11 dni nie otrzyma ona świadczenia. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.