IV SA/Gl 631/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania K.S., reprezentowanej przez B.D., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r., orzekającą o: 1) uchyleniu decyzji: a) z dnia [...] r. o uznaniu strony za osobę bezrobotną z dniem 18.08.2016 r. oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku, b) z dnia [...] r. o przyznaniu stronie prawa do stypendium od dnia 26.09.2016 r., c) z dnia [...] r. o wstrzymaniu stronie prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu w dniu 13.10.2016 r. oraz w dniu 24.10.2016 r., 2) odmowie uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 18.08.2016 r., 3) umorzeniu postępowania w sprawie odmowy przyznania stronie prawa do zasiłku, 4) odmowie przyznania stronie prawa do stypendium od dnia 26.09.2016 r., 5) umorzeniu postępowania w sprawie wstrzymania prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu w dniu 13.10.2016 r. oraz w dniu 24.10.2016 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że strona zarejestrowała się jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. (dalej: PUP) w dniu 18.08.2016 r. i w związku z tą rejestracją otrzymała decyzję o uznaniu jej za osobę bezrobotną oraz decyzję o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ podniósł, że w dniu rejestracji strona została prawidłowo poinformowana o prawach i obowiązkach osób bezrobotnych, m.in. o tym, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, status osoby bezrobotnej może posiadać osoba, która nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, która nie pobiera nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Następnie organ wskazał, że w dniu 13.09.2016 r. strona otrzymała skierowanie do odbycia stażu w A na stanowisku opiekunki i na mocy decyzji z dnia [...] r. nabyła prawo do stypendium w okresie odbywania stażu, od dnia 26.09.2016 r. Decyzją z dnia [...] r. wstrzymano jej prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu, w dniu 13.10.2016 r. oraz w dniu 24.10.2016 r. Organ podkreślił, że w piśmie z dnia 29.11.2016 r. ZUS Inspektorat w W. poinformował, że strona została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt lub rencista, którego składka na ubezpieczenie zdrowotne finansowana jest przez świadczeniobiorcę, w okresie od 1.08.2016 r. do nadal. Do akt sprawy załączono decyzję ZUS O/R. z dnia [...] r., z której wynika, że stronie przyznana została renta socjalna od dnia 1.08.2016 r do dnia 31.10.2018 r. Organ podniósł, że zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 645 ze zm.) starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Następnie podkreślił, że w chwili rejestracji w PUP osoba zainteresowana nabyciem statusu bezrobotnego nie może być uprawniona do renty socjalnej i warunek ten musi być spełniony w toku całej rejestracji. Dodał, że ustawa o promocji zatrudnienia jest oparta na założeniu, że dla statusu bezrobotnego decydujące znaczenie ma (o ile spełnione są inne warunki) brak środków utrzymania, a nie utrata zarobków związanych z brakiem możliwości wykonywania pracy. Wobec tego w każdej sytuacji bezrobotny, który uzyskuje środki pozwalające na utrzymanie, powinien to zgłosić w PUP i utracić na odpowiedni okres status bezrobotnego oraz związany z nim zasiłek. Następnie organ stwierdził, że również wsteczne przyznanie bezrobotnemu świadczenia emerytalno-rentowego każdorazowo bezwzględnie powoduje utratę statusu bezrobotnego. Organ zawarł szeroki wywód dotyczący tego, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia oraz, że "wątpliwości budzi również wydanie orzeczenia w trybie art. 104 K.p.a., na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c tej ustawy". Organ stwierdził, że strona nabyła prawo do renty socjalnej od dnia 1.08.2016 r., gdyż w sierpniu 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie jej renty socjalnej i w tym okresie spełniała wszystkie przesłanki warunkujące nabycie tego prawa, co zostało potwierdzone decyzją ZUS. Podniósł, że w związku z tym nie mogła skutecznie nabyć statusu osoby bezrobotnej z dniem 18.08.2016 r. Dodał, że zasadny jest wniosek, iż decyzja ZUS z dnia [...] r. potwierdza, iż rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 18.08.2016 r., strona spełniała przesłanki konieczne do nabycia prawa do renty socjalnej. To z kolei stanowić może nową okoliczność faktyczną, nie znaną organowi, który wydał decyzję, istniejącą w dniu wydania decyzji. Organ odwoławczy podniósł, że decyzja o przyznaniu renty socjalnej jest aktem o charakterze deklaratoryjnym, potwierdzającym powstanie warunków koniecznych do nabycia prawa do świadczenia. Wobec tego "znaczenie decyzji ZUS z dnia [...] r. obejmuje potwierdzenie, że strona spełnia przesłanki do nabycia renty socjalnej od sierpnia 2016 r. i w związku z tym przysługuje jej prawo do renty socjalnej. Decyzja ta nie kreuje prawa strony do świadczenia, a jedynie potwierdza jego istnienie w określonym momencie w przeszłości i moment ten precyzyjnie wskazuje". Organ dodał, że istotną dla sprawy nową okolicznością faktyczną, nieznaną organowi, który wydał decyzję, a istniejącą w dniu wydania decyzji jest okoliczność, że strona w sierpniu 2016 r. spełniała wszystkie warunki wymagane do nabycia renty socjalnej, co zostało potwierdzone późniejszą decyzją ZUS. Organ podkreślił, że wprawdzie w dniu rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej, strona formalnie nie ubiegała się o przyznanie renty socjalnej i być może nie miała jeszcze zamiaru złożenia odpowiedniego wniosku, jednakże decyzja ZUS rodzi domniemanie, że od dnia w niej wskazanego spełniała wymogi konieczne do nabycia renty socjalnej a prawo do tego świadczenia jej przysługiwało. Dodatkowo wskazał, że składając w ZUS wniosek o przyznanie renty socjalnej strona musiała zdawać sobie sprawę, jakie warunki musi spełnić wnioskodawca, by przedmiotowe świadczenie nabyć. O ile zatem nie mogła mieć pewności, że jej wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie, miała podstawy by liczyć się z tym, że przedmiotowe świadczenie otrzyma. Następnie organ podkreślił, że w dniu rejestracji w PUP własnoręcznym podpisem strona potwierdziła, iż zapoznała się z katalogiem podstawowych praw i obowiązków osób bezrobotnych, a w szczególności, że status bezrobotnego ma osoba, która nie nabyła prawa do renty socjalnej (część II pkt 3 lit c Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy). Wskazał, że to na stronie, jako zamierzającej skorzystać z udzielanego przez PUP wsparcia w postaci odbycia stażu, ciążył obowiązek powiadomienia Urzędu o wszelkich okolicznościach mogących wpływać na status osoby bezrobotnej. W końcowej części organ podniósł, że w związku z wyjściem na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, tj. przysługiwania stronie w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy renty socjalnej, co zostało stwierdzone decyzją ZUS z dnia [...] r., organ I instancji zobowiązany był wznowić postępowanie w odniesieniu do wszystkich orzeczeń wydanych w związku z powyższą rejestracją. Wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ ten zasadnie uchylił wszystkie decyzje i orzekł o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 18.08.2016 r., odmowie przyznania jej prawa do stypendium od dnia 26.09.2016 r. i o umorzeniu postępowania w pozostałym zakresie. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika – podniosła zarzut naruszenia przy wydaniu decyzji, przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c i art. 41 ust 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że K.S. utraciła status osoby bezrobotnej z dniem 18.08.2016 r. z powodu przyznania renty socjalnej w sytuacji, gdy decyzja o przyznaniu renty nosi datę [...]r., a jej prawomocność nastąpiła 15.12.2016 r. i nabycie prawa do renty miało miejsce z dniem wydania decyzji. Ponadto zarzuciła naruszenie przez organ przepisów postępowania poprzez złamanie zasady praworządności i wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi skarżącej, albowiem w dniu rejestracji w PUP nie nabyła prawa do renty socjalnej, zatem nie może ponosić negatywnych konsekwencji przyznania jej prawa do tej renty, w czasie kiedy spełniła inne przesłanki do uznania jej za osobę bezrobotną i do wykonywania stażu. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i prawidłowej jego oceny. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że decyzja ta, podobnie jak i decyzja organu I instancji, została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Organ rozpoznając odwołanie, które – jak wskazał w zaskarżonej decyzji – zostało wniesione przez pełnomocnika strony, nie określił podstaw przyjęcia, że B.D. jest pełnomocnikiem strony, tj. K.S.. Jest to o tyle istotne, że akta administracyjne nie zawierają pełnomocnictwa do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, a co więcej – w samym odwołaniu zawarte jest wskazanie, że B.D. jest opiekunem prawnym K.S.. Pomimo tego organ odwoławczy nie zawarł w decyzji żadnych wyjaśnień dotyczących tego, na jakiej podstawie przyjął, że B.D. jest pełnomocnikiem strony, a nie – jak sama wskazała w odwołaniu – opiekunem prawnym wyżej wymienionej. Podkreślenia przy tym wymagało, że w aktach znajduje się tylko pełnomocnictwo udzielone przez stronę B.D. w dniu 14 lutego 2017 r., które – zgodnie z jego treścią – było udzielone "do reprezentowania w sprawie odwołania z dnia 23.01.2017 r. od decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] r." (k. 7 akt). Zakres pełnomocnictwa był zatem ograniczony do postępowania toczącego się w wyniku odwołania od poprzednio wydanej decyzji organu I instancji, a więc nie obejmował postępowania odwoławczego od decyzji tego organu z dnia [...] r., którego dotyczy zaskarżona decyzja. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy przyjął, że skarżąca "nie mogła skutecznie nabyć statusu osoby bezrobotnej z dniem 18.08.2016 r." Jak bowiem wskazał organ, decyzja ZUS z dnia [...] r. o przyznaniu renty socjalnej od 1 sierpnia 2016 r. potwierdza, iż rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 18.08.2016 r. strona spełniała przesłanki konieczne do nabycia prawa do renty socjalnej. Wobec tego organ stwierdził, że "to stanowić może nową okoliczność faktyczną, nie znaną organowi, który wydał decyzję, istniejącą w dniu wydania decyzji". W powyższym zakresie - podobnie organ I instancji wskazał, że zasadne jest przyjęcie, iż nabycie przez stronę prawa do renty socjalnej z dniem 1 sierpnia 2016 r, stanowi nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji o uznaniu jej za osobę bezrobotną, nieznaną organowi, który tę decyzję wydał, a zatem należy zastosować art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Organ ten podkreślił, że decyzją ZUS z dnia [...] r. przyznano stronie prawo do renty socjalnej na okres od 1.08.2016 r. do 31.10.2018 r., a więc w ocenie organu - niewątpliwie w dacie rejestracji jako osoba bezrobotna, strona nie była osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Z przytoczenia motywów obydwu decyzji wynika, że zastosowanie w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. było wynikiem błędu w rozumowaniu tych organów, według tego rozumowania, nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, a nieznaną organowi, który tę decyzję wydał, tj. decyzję z dnia [...] r. o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną, stanowi nabycie przez stronę prawa do renty socjalnej z dniem 1 sierpnia 2016 r. Podnieść bowiem należało, że w dacie wydania przedmiotowej decyzji, tj. [...] r., wskazana okoliczność nie zaistniała, gdyż nie było jeszcze decyzji o przyznaniu renty socjalnej od dnia 1 sierpnia 2016 r. i decyzja ta została wydana dopiero w dniu [...] r. Z tego powodu nie sposób przyjąć, że była to nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, tj. [...] r. W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu obu decyzji w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, a ponadto wskazanego wyżej art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wobec istotnego naruszenia przez organy obydwu instancji przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rozważy, czy w związku z powyższym wystąpiły podstawy zastosowania innej spośród przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a., czy też zakończenia postępowania wszczętego postanowieniem z dnia [...] r. poprzez odmowę uchylenia decyzji dotychczasowych.