IV SA/Gl 637/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych i okresowych uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art.2 ust.1, art.3 ust.1, 3 i 4, art.7 pkt 4, 5, 6, art.8 ust.1 pkt 2, art.38 ust.1 pkt 2, art.39 ust.1 i 2, art.41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.593 ze zm.), utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. odmawiającą przyznania W. K. zasiłku okresowego i zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży i obuwia zimowego. Organ odwoławczy doszedł bowiem do przekonania, iż jest ona trafna. Odwołujący się – jakkolwiek sam nie posiada żadnych dochodów – to jednak nie spełnia kryterium dochodowego, gdyż zamieszkuje wspólnie i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną M. B., której dochody wynoszą łącznie [...]zł. Tę okoliczność ustalił organ na podstawie wywiadu środowiskowego, oświadczeń zainteresowanych i dokumentów wykazujących uzyskiwaną emeryturę M. B. ([...] zł) i dodatek mieszkaniowy ([...] zł). Zatem dochód rodziny jest wyższy od ustawowego kryterium warunkującego możliwość przyznania świadczeń pomocowych, które wynosi 632 zł. W ocenie Kolegium materiał sprawy przekonuje do stanowiska, iż nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie w drodze uznania administracyjnego zasiłku celowego specjalnego. Strona posiada bowiem odzież i obuwie w dobrym stanie i stosowne do pory roku. Dlatego odwołania nie uwzględniono. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji ją poprzedzającej. Zarzucił im naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego. W szczególności zakwestionował trafność ustaleń odnoszących się do prowadzenia przez niego wraz z M. B. wspólnego gospodarstwa domowego, wywodząc, iż ta jedynie umożliwiła mu zamieszkanie w jej lokalu i nie jest w stanie go utrzymywać ze skromnej emerytury. Naprowadził nadto na szereg wydatków, jakie ponosi w związku z bieżącymi wydatkami na "życie" i leczenie, których nie może zaspokoić. Z tych powodów nie zgodził się z tymi decyzjami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy postulował oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga musiała odnieść skutek, albowiem w świetle jej zarzutów oraz zarzutów branych pod rozwagę z urzędu, zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Na wstępie należy wszak wyjaśnić, iż po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, albo stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, gdyż jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te dokonują kontroli legalności z urzędu, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Przeprowadzone w tych granicach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona przedwczesna, a z powodu niedostatecznego wyjaśnienia sprawy uchyla się spod oceny legalności. Generalnie wypadnie zgodzić się z ustaleniem, że skarżący wraz z konkubiną M. B. stanowią rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, choć nie wszystkie przesłanki art.8 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej zostały jednoznacznie wyjaśnione. Fakty pozostawania w faktycznym związku i wspólnego zamieszkiwania są niesporne. Natomiast zastrzeżenia może budzić spełnienie przesłanki wspólnego gospodarowania. Co prawda można ją wyprowadzić z twierdzeń zawartych w oświadczeniu z dnia [...]r. ("...nasz dochód, innych dodatkowych dochodów nie mamy"), jak też z niekwestionowanych zapisów w formularzu aktualizacji wywiadu, wedle których skarżący pozostaje z wspomnianą osobą w konkubinacie oraz z treści złożonego podczas rozprawy sądowej przez M. B., że jest przyjaciółką skarżącego, bo faktyczny związek jakby zakłada wspólne gospodarowanie, wszak kwestia ta wymagała szerszej analizy. Gdyby podzielić konkluzję, iż skarżący i M. B. stanowią rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, to dla wyjaśnienia dochodu skarżącego i spełnienia przezeń kryterium dochodowego, należało przyjąć dochód ich obojga i ustalić dochód na osobę w rodzinie (art.8 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Składały się nań emerytura i dodatek mieszkaniowy M. B.. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że wynosił on [...]zł, zatem przekraczał kryterium dochodowe określone na kwotę 632 zł. W tej sytuacji za prawidłowy należałoby uznać wniosek, iż co do zasady pomoc skarżącemu się nie należy, gdyż sprzeciwia się temu cytowany wyżej przepis. Poprawnie jednak organy orzekające rozważały czy nie zachodzi możliwość przyznania mu świadczeń "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", jak stanowi to art.41 omawianej ustawy. Odbywa się to na podstawie uznania administracyjnego, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, co nie oznacza pozbawionej kryteriów dowolności organu; uznanie to nie pozostaje również poza kontrolą instancyjną oraz sądowoadministracyjną. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W niniejszej sprawie organy nie rozważyły dogłębnie czy taki przypadek ma miejsce. Co do zasiłku celowego (pkt 1) stwierdziły, iż skarżący posiada obuwie i odzież, natomiast nie zadały sobie trudu wskazania, dlaczego odmówiły przyznania zasiłku na zakup żywności. W tym zakresie sprawa nie została więc rozstrzygnięta. Natomiast w pozostałym zakresie tego świadczenia, zważyć przyszło, iż w materiale sprawy brak jest danych na temat odzieży, zaś co do obuwia, nie podano, jakie to obuwie, kiedy nabyte, w jakim jest stanie i innych informacji pozwalających na ocenę poprawności zajętego stanowiska, wedle którego w tym przedmiocie skarżący ma zaspokojone potrzeby. Zatem decyzja w tej materii uchyla się spod kontroli legalności. Po myśli art.41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej skarżącemu można byłoby przyznać zasiłek okresowy zwrotny. Jednakowoż organ odwoławczy sprawy w tym kierunku ani nie wyjaśnił ani nie rozważył, zaś organ pierwszej instancji ograniczył się do stwierdzenia, że udziela skarżącemu stałej pomocy w tej formie. Tymczasem nie wynika to z akt administracyjnych, które dowodów na tę pomoc nie zwierają. Co prawda takie twierdzenia się pojawiają, lecz nie mają one oparcia w stosownych decyzjach. Nadto powiada się w protokole aktualizacyjnym, iż poprzednio skarżący pobierał zasiłek okresowy, a jego sytuacja nie uległa zmianie. W prosty sposób prowadzi to do pytania, na które nie udzielono odpowiedzi, dlaczego w takim samym stanie faktycznym i prawnym nie przyznano mu tegoż zasiłku? Z tych przyczyn doszło do wzruszenia zaskarżonej decyzji. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy właściwy organ uzupełni materiał dowodowy o dowody pozwalające na poczynienie ustaleń co do prowadzenia przez skarżącego wspólnego gospodarstwa z M. B., zaspokojenia jego potrzeb w zakresie żywności, odzieży i obuwia, a następnie poczyni poprawne ustalenia faktyczne i rozważania prawne w przedmiocie szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego bądź sprzeciwiającego się przyznaniu skarżącemu obu zasiłków. Po czym wyda właściwej treści rozstrzygnięcie, które umotywuje dając w przepisany sposób wyraz ustaleniom i rozważaniom oraz dokonanej ocenie wiarygodności dowodów. Co mając na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Wyrzeczenie w trybie art.152 tej ustawy pominięto z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji.