IV SA/Gl 639/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia: przyznać radcy prawnemu J. S. kwotę 147,60 zł (sto czterdzieści siedem zł 60/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu; Postanowieniem z dnia 23 września 2016 r. starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek M. F. o przyznanie prawa pomocy ustanawiając dla niego pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w Katowicach wyznaczyła ostatecznie radcę prawnego J. S. W dniu 26 października 2016 r. wspomniany pełnomocnik przeglądał akta niniejszej sprawy, a następnie odpowiadając na zawiadomienie o rozprawie złożył pismo procesowe, w którym wniósł o odroczenie terminu tej rozprawy z uwagi na zaplanowany w dniach od 21 do 27 stycznia 2017 r. urlop poza granicami kraju. Sąd uwzględnił to żądanie i wyznaczył kolejny termin rozprawy na dzień 27 marca 2017 r. Jak jednak wynika z protokołu (karta nr 69 akt sprawy), na rozprawie tej nikt się nie stawił. Sąd, po jej przeprowadzeniu, wydał wyrok rozstrzygający o oddaleniu skargi. W dniu 3 lipca 2017 r. radca prawny J. S. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając temu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Równocześnie zażądał przyznania kosztów zastępstwa procesowego - pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, iż nie zostały one opłacone w całości ani w części. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2018 r. (sygn. akt I OSK 2221/17), wydanym na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wspomnianą skargę kasacyjną. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W pierwszej kolejności przyjdzie wyjaśnić, że wniosek zgłoszony przez pełnomocnika strony podlega rozpoznaniu przy zastosowaniu przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715 ze zm.). Jakkolwiek bowiem niniejsza sprawa została wszczęta przed wejściem w życie tego aktu wykonawczego (czyli przez 1 listopada 2016 r.), to jednak zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego pierwszej instancji (wydanie wyroku przez tutejszy Sąd) miało miejsce 27 marca 2017 r., a więc już po tej dacie i dlatego norma intertemporalna zawarta w § 22 rzeczonego aktu nakazująca stosować przepisy dotychczasowe (czyli wcześniejsze rozporządzenie) nie ma w tu zastosowania. Jak wynika z § 2 tego aktu wykonawczego, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. W treści § 4 ust. 1 sformułowano zasadę, zgodnie z którą opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4 tego aktu. Z kolei ustęp 2 przywołanego przepisu umożliwia ustalenie opłaty w wysokości wyższej, a nieprzekraczającej 150 % opłaty ustalonej w ust. 1 uzależniając to od uwzględnienia nakładu pracy radcy prawnego, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; wartości przedmiotu sprawy; wkładu radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie oraz od stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej unormowań, w tym oceniwszy działanie pełnomocnika strony przez pryzmat kryteriów wskazanych w cytowanym § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., przyznano mu kwotę 147,60 zł, na którą składa się opłata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej ustalona na podstawie § 4 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, w wysokości 120 zł, wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b tego aktu (odpowiadającej 50 % opłaty wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, podwyższone - stosownie do § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia - o podatek od towarów i usług obliczony według stawki 23 %, wynoszący 27,60 zł; Brak jest natomiast podstaw do przyznania wnioskującemu wynagrodzenia za udział w postępowaniu sądowym pierwszej instancji, zakończonym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 27 marca 2017 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że na tym etapie postępowania pełnomocnik strony ograniczył swoje działanie zasadniczo do przejrzenia akt niniejszej sprawy, co samo w sobie nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do przyznania tego wynagrodzenia. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie należne pełnomocnikowi z urzędu przysługuje mu tylko za pomoc prawną faktycznie udzieloną stronie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Tymczasem trudno zgodzić się, aby w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zakończonym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 27 marca 2017 r. radca prawny J. S.udzielił stronie rzeczywistej pomocy prawnej, skoro na tym etapie postępowania nie zgłosił żadnych wniosków procesowych w interesie skarżącego, nie przedstawił dowodów, nie wskazał okoliczności mogących rzutować na rozstrzygnięcie, nie podniósł żadnej argumentacji mogącej przemawiać za uwzględnieniem skargi ani też w jakikolwiek inny sposób nie zajął w niniejszej sprawie stanowiska. Warto w tym miejscu dodać, że wyżej wymieniony wnosił o odroczenie rozprawy w związku z planowanym urlopem i chociaż Sąd uwzględnił jego żądanie wyznaczając jej nowy termin na 27 marca 2017 r.,to nie stawił się także na rozprawie przeprowadzonej w tym dniu. Z kolei zapoznanie się z aktami sprawy nie jest udzieleniem pomocy prawnej, a stanowi jedynie czynność techniczną poprzedzającą udzielenie takiej pomocy. Chociaż bowiem warunkuje ono skuteczne reprezentowanie strony, to jednak samo w sobie nie przyczynia się do wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz nie wywiera wpływu na jej rozstrzygnięcie, jeżeli w jego następstwie pełnomocnik nie dokona żadnych czynności procesowych zmierzających do tego celu. Zaprezentowane wyżej stanowisko jest zgodne z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniach: z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 60/15, z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt II OZ 882/14 oraz z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11 (orzeczenia dostępne w CBOSA), gdzie wskazano, iż za rzeczywiście udzieloną pomoc prawną nie może być uznane samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych. Jest to pogląd utrwalony, wyrażony także w wielu innych orzeczeniach sądów administracyjnych (vide między innymi postanowienia: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3780/14, w Poznaniu, z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Po 103/16, w Łodzi, z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 868/13 oraz w Gdańsku z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 827/15 - wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). Mając na względzie wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.