IV SA/Gl 648/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2008 r. sprawy ze skargi A.L. jako następcy prawnego K.L. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia postanawia umorzyć postępowanie sądowe Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda Ś., działając na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) oraz w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. orzekającą o obowiązku zwrotu przez K.L. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...] zł. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła K.L. Postanowieniem z dnia 28 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) zawiesił postępowanie w tej sprawie w związku ze śmiercią skarżącej. Z kolei postanowieniem tegoż Sądu z dnia 28 sierpnia 2008 r. podjęto zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W obrębie zakresu tego pojęcia znajdą się więc takie prawa i obowiązki, które odnoszą się do określonych interesów konkretnej osoby ze względu na jej indywidualną sytuację, a zatem te, które nie przechodzą na następców prawnych, bo są związane z określoną osobą. Przepis art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego (k.c.) stanowi, że prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą nie należą do spadku. Natomiast zgodnie z art 922 § 1k.c. prawa i obowiązki majątkowe objęte są masą spadkową. Jednakowoż należy podkreślić, iż dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilnoprawnym, a więc wszelkie prawa i obowiązki będące elementami stosunku cywilnoprawnego. Nie wchodzą do spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych, w tym stosunków administracyjnoprawnych (patrz: "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki" Elżbieta Skowrońska-Bocian, Wyd. LexisNexis 2004 r., strona 10). Do spadku nie należą majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego), także wówczas, gdy skutki prawne śmierci osoby fizycznej są oceniane stosownie do przepisów kodeksu cywilnego regulujących spadkobranie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., IV CK 215/03, Lex nr 152889). W niniejszej sprawie Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, co nastąpiło w oparciu o art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 obowiązującej w dacie wydania decyzji ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.). Zaskarżona decyzja rozstrzyga zatem o obowiązku o charakterze majątkowym, jednakże obowiązek ten nie jest elementem stosunku cywilnoprawnego. Ponadto obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, jak wynika z powołanego wyżej przepisu art. 28 ust. 1, jest ściśle związany z osobą, która świadczenie to pobrała, bowiem żaden przepis tej ustawy nie przewiduje możliwości przenoszenia tego obowiązku na osoby trzecie. Przyjdzie wskazać, że w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa. Niemniej jednak mogą występować takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu. Taka właśnie sytuacja została określona w art. 28a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie z tą regulacją należności przysługujące bezrobotnym i innym uprawnionym osobom stanowią ich prawa majątkowe i przechodzą po ich śmierci, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku. Jest to zatem szczególna regulacja normująca kwestie następstwa prawnego i odnosząca się wyłącznie do przejścia praw majątkowych powstałych na gruncie wskazanej ustawy na rzecz określonych osób. Powyższe, zdaniem Sądu, pozwala na przyjęcie stanowiska, że zobowiązania o charakterze majątkowym wynikające ze stosunku administracyjnoprwanego powstałego na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie wchodzą do spadku (nie są obowiązkami mającymi charakter dziedziczny). Skoro w razie śmierci bezrobotnego należności jemu przysługujące (prawa majątkowe) zasadniczo nie wchodzą do spadku (chyba, że brak jest osób, na rzecz których należności te przypadają), to niepodobna przyjąć, że zobowiązania o charakterze majątkowym związane z posiadaniem statusu bezrobotnego bądź utratą tego statusu wchodzą do majątku spadkobierców stając się obowiązkami tych osób. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że w sytuacji śmierci skarżącej wydawanie orzeczenia w niniejszej sprawie stało się zbędne zaś postępowanie sądowe, zgodnie z dyspozycją art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlegało umorzeniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia