IV SA/Gl 648/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 11 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Szkoły A na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy - egzekucji administracyjnej świadczeń niepieniężnych, w kwestii wniosku o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz ze skargą z dnia 21 lipca 2010 r., Szkoła A - reprezentowana przez adwokata Ł. S., nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż w stosunku do strony skarżącej toczą się liczne postępowania egzekucyjne, wszystkie jej rachunki bankowe zostały zablokowane, majątek uległ zajęciu i nie ma ona możliwości otrzymania kredytu ani pozyskania środków pieniężnych z innych źródeł. Równocześnie zadeklarowano, że wysokość kapitału zakładowego skarżącej Szkoły wynosi [...], wartość będących w jej posiadaniu środków trwałych także [...], natomiast wynik finansowy za ostatni rok obrotowy to strata w wysokości [...]. Wskazano również, że na dwóch rachunkach bankowych strony brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych. Do wniosku dołączony został rachunek zysków i strat skarżącej za okres od 1 stycznia do 31 maja 2010 r. wykazujący stratę w przywołanej wyżej wysokości. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające, zarządzeniem z dnia 13 września 2010 r., pełnomocnika strony wezwano o nadesłanie dokumentów potwierdzających okoliczności wymienione we wniosku. Mianowicie, zwrócono się do niego o: - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Szkołę A, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących ewentualnych lokat i kont. Wskazano przy tym, że w przypadku, gdyby w związku z zajęciem, uzyskanie takiego wyciągu nie było możliwe, należy nadesłać zaświadczenie banku informujące o wysokości zajęć, o sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku, - nadesłanie aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej Szkoły; - przedłożenie zaświadczenia wydanego przez organ egzekucyjny, potwierdzającego, że należące do strony skarżącej składniki majątkowe, a w szczególności nieruchomość oraz inne środki trwałe, zostały zajęte w toku postępowania egzekucyjnego. W treści wezwania wyznaczono termin 7 dni licząc od daty jego doręczenia. W terminie tym nie udzielono jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku Szkoły A należy podnieść, iż zgodnie z zasadą sformułowaną w art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie częściowym (mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Dokonana w tym kontekście analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżąca Szkoła nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze podkreślić, że jej pełnomocnik został do tego wyraźnie wezwany pismem z dnia 13 września 2010 r., które zostało mu doręczone 27 września 2010 r. (patrz: dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 4 października 2010 r. nie ustosunkował się on do powyższego wezwania w żaden sposób. Nie nadesłał mianowicie wyciągów bankowych obrazujących stan środków pieniężnych na należących do skarżącej rachunkach bankowych ani nie udokumentował podnoszonej we wniosku okoliczności, jakoby zarówno wspomniane konta jak i pozostały należący do niej majątek uległy zajęciu w toku postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy strony został zobrazowany w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy zaakcentować, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, nieustosunkowanie się do wezwania o uprawdopodobnienie okoliczności powołanych we wniosku powoduje, iż nie sposób uznać, aby strona zachowała przesłankę, o której mowa w art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a., co wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Należy w tym miejscu dodać, że brak jest podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (w tym przypadku referendarz sądowy) nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Mając na względzie powyższe, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.