IV SA/Gl 648/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miasta Dąbrowa Górnicza z dnia 26 marca 2014 r. nr XXXV/704/14 w przedmiocie ustalenia opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola i oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych stwierdza nieważność § 2 zaskarżonej uchwały w zakresie zwrotu: "zadeklarowaną przez rodzica" i § 3 w zakresie wyrazu "zadeklarowaną" oraz określa, że w tym zakresie uchwała nie może być wykonana. Zaskarżoną uchwałą Rada Miejska w Dąbrowie Górniczej ustaliła opłaty za świadczenia udzielane przez przedszkola i oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych prowadzonych przez to miasto. Wojewoda Śląski wniósł o częściowe stwierdzenie nieważności powyższej uchwały. Zakwestionował zapisy w dwóch paragrafach uchwały. Mianowicie w § 2 postanowiono, że za każdą rozpoczętą zadeklarowaną przez rodzica godzinę pobytu dziecka w przedszkolu lub oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej przekraczającą wymiar, o którym mowa w § 1, odpłatność wynosi 1 zł, a w § 3 ustalono, że w przypadku nieobecności dziecka opłata ulega pomniejszeniu za każdą zadeklarowaną godzinę nieobecności. Wojewoda uznał za sprzeczny z art. 14 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. Nr 256 z 2004 r., poz. 2572 ze zm.) zwrot w § 2: "zadeklarowaną przez rodzica" oraz wyraz "zadeklarowaną" w § 3 uchwały. Organ nadzoru wskazał, że według powołanej ustawy rada gminy może jedynie ustalić opłaty za faktyczny a nie zadeklarowany pobyt dziecka w przedszkolu. Ustalenie opłaty za godziny zadeklarowane przez rodziców, niezależnie od czasu pobytu dziecka w przedszkolu jest zatem niezgodne z prawem. Jednocześnie wymienione zapisy uchwały naruszają zasadę ekwiwalentności świadczeń, którą charakteryzuje się opłata przedszkolna. W tym względzie skarżący powołał się na orzecznictwo sądowe. Gmina Dąbrowa Górnicza wniosła o oddalenie skargi. Zgadzając się z obowiązywaniem zasad przedstawionych w skardze wywodzono, że zaskarżone zapisy uchwały ich nie łamią, gdyż właściwa interpretacja § 2 i 3 pozwala na wniosek, że rodzice ponoszą opłatę jedynie za faktycznie spędzony przez ich dzieci czas w przedszkolu ponad wymiar bezpłatny. Taki też jest stosowany w praktyce mechanizm dokonywania i rozliczania opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W sytuacji, gdy nie ma między stronami sporu co do istoty i charakteru opłat objętych zaskarżoną uchwałą, nie ma potrzeby przedstawiać tego zagadnienia, szeroko i trafnie omówionego w skardze. Pozostaje zatem do oceny kwestia legalności zakwestionowanych przez Wojewodę zapisów zawartych w dwóch paragrafach uchwały. W tym zakresie nie można uzasadnić rzeczywistego sposobu naliczania opłat według mechanizmu wskazanego w odpowiedzi na skargę, lecz należy odnieść się do samej treści uchwały. W tym zaś względzie chybione jest stanowisko organu samorządowego. Treść § 3 w żaden sposób nie pozwala na interpretację, że chodzi w nim o pomniejszenie opłat za zadeklarowany przez rodziców pobyt dzieci w przedszkolu o każdą godzinę faktycznej nieobecności. Wyraźnie stwierdza się bowiem w tym paragrafie, że owo pomniejszenie dotyczy jedynie zadeklarowanych godzin nieobecności. Jeżeli zatem nieobecność dziecka nie zostanie zadeklarowana, to uchwała pozwala na pobranie opłaty za pobyt w godzinach zadeklarowanych według § 2. Taka regulacja narusza opisane w skardze zasady, a nadto co najmniej ogranicza możliwość obniżenia opłat w przypadkach nagłych, losowych, gdy wcześniejsze zadeklarowanie nieobecności dziecka jest niemożliwe lub znacznie utrudnione. Z kolei zapis § 2 nie uchwyca sytuacji odwrotnej, a mianowicie, gdy z różnych przyczyn pobyt dziecka wykracza poza zadeklarowane przez rodzica godziny. Uchwała nie dawałaby podstaw do pobrania opłat za ten niezadeklarowany pobyt. Usunięcie z uchwały spornych zapisów w rezultacie spowoduje ten skutek, że rodzice będą ponosić odpłatność za godziny, w których ich dzieci faktycznie przebywały w przedszkolu ponad wymiar określony w § 1 uchwały. W żaden sposób nie ograniczy to natomiast stosowania przedstawionego w odpowiedzi na skargę mechanizmu dokonywania i rozliczania opłat, który jedynie zyska walor legalności. W ramach wykonywania uchwały właściwy podmiot może bowiem ustalić z rodzicami sposób orientacyjnego deklarowania przez nich ilości godzin pobytu dzieci w przedszkolu oraz zgłaszania ich nieobecności. Tak więc zaskarżona uchwała po skorygowaniu może funkcjonować w obrocie prawnym. Ponieważ wykazane wady uchwały kwalifikowane są w orzecznictwie, przykładowo trafnie powołanym w skardze, jako istotne naruszenie prawa, dlatego na podstawie art. 147 § 1 i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. sw