IV SA/Gl 649/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 8 ust. 3, 9 a i 10 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przyznania K.M. przyznania zaliczki alimentacyjnej dla D. i Ż. M. W uzasadnieniu decyzji organ ten zaznaczył, że strona nie spełniła ustawowych warunków do otrzymania zaliczki alimentacyjnej, albowiem wnioskująca zamieszkuje i wychowuje dzieci z R.K., który jest ojcem jej [...] dziecka A.K. W związku z tym faktem wnioskującej nie przysługuje zaliczka alimentacyjna. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła K.M. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wystąpiła o przyznanie zaliczki alimentacyjnej. W motywach odwołania zakwestionowała stanowisko organu pierwszej instancji oraz wskazała, że sama ponosi koszty wychowania D. i Ż. M., a ojciec dzieci nie łoży na ich utrzymanie. Zaprzeczyła , że w chwili obecnej z R.K. wychowuje ich wspólną córkę A., gdyż wymieniony – jej zdaniem – nie wychowuje córki, a z córką utrzymuje kontakt jedynie z powodu "przyjemności przebywania z córką". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawiło wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczyło treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających znaczenie w rozpatrywanej sprawie, a w szczególności postanowienia art. 3 pkt 17a oraz art. 2 pkt 5, art. 7 ustawy o postępowaniu wobec dłużników.... Następnie organ ten powołał ustalenia faktyczne poczynione w ramach postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji i stwierdził, ze K.M. wychowuje D. i Ż. M. oraz A.K. Wnioskująca zamieszkuje wraz z ojcem A.K., R.K. z którym wychowuje wspólnie córkę A. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że wnioskująca nie jest osobą samotnie wychowującą D. i Ż. M. w rozumieniu art. 3 pkt. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z tego względu nie przysługuje jej świadczenie z tytułu zaliczki alimentacyjnej na dzieci D. i Ż. M. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wskazaną decyzję. W skardze tej wystąpiła o ponowne przeanalizowanie jej sytuacji. W motywach skargi skarżąca podtrzymała wcześniej podnoszone okoliczności oraz zaznaczyła, że ojciec D. i Ż. M. w żaden sposób nie interesuje się ich utrzymaniem i cały ten obowiązek spada na skarżącą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi tej organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i nie podzielił argumentacji skarżącej zamieszczonej w skardze. Postanowieniem z dnia 18 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe w tej sprawie w związku z pytaniem prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prowadzonej pod sygn. II SA/Gd 374/06 "czy art. 2 ust. 5 lit. a w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim pozbawia prawa do zaliczki alimentacyjnej osoby, które są wychowywane przez panny, kawalerów, wdowy lub wdowców, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoby rozwiedzione, wychowujące co najmniej jedno dziecko wspólnie z jego rodzicem jest zgodny z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 27 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 20 listopada 1989 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 ze zm.). Następnie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06, postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2008 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło przyznania zaliczki alimentacyjnej na dzieci D. i Ż. M. w oparciu o art. 2 pkt 5, art. 7 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy obydwu instancji, w oparciu o powyższe przepisy wydały skarżącej decyzje odmawiające przyznania przedmiotowego świadczenia. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu pytania prawnego orzekł w pkt. 1, iż art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747 i Nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11). Ponadto w pkt. 2 orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Pkt. 3 przedmiotowego orzeczenia stanowi, iż art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. W myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W odniesieniu do decyzji administracyjnych właściwy tryb ich eliminowania z obrotu prawnego w razie orzeczenia o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego decyzja została wydana normuje art. 145 a § 1 k.p.a.. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji przesądza zatem o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. W dalszym postępowaniu organ powinien – mając na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 - ustalić czy spełnione zostały ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie K.M. zaliczki alimentacyjnej na dzieci D. i Ż. M., a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.