IV SA/Gl 649/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 5 kwietnia 2017 r. W.K. nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określiła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie przez Sąd. Skarżąca podniosła, że gospodaruje samotnie i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Zamieszkuje przy tym w domu o powierzchni 60 m2, a nadto posiada mieszkanie o powierzchni 30 m2 oraz jest współwłaścicielką (udział wynoszący 1/3) w nieruchomości gruntowej, o powierzchni 0,81 ha. Nadto strona oświadczyła, że utrzymuje się z renty rodzinnej, w kwocie netto 2.691,80 zł oraz wyszczególniła cały szereg kosztów, jakie ponosi w związku z bieżącym utrzymaniem i z remontami swojego domu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi W. K. jest decyzja administracyjna wydana w sprawie zasiłku celowego z pomocy społecznej. Wnioskodawczyni jest więc w niniejszej sprawie objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., a w konsekwencji, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 kwietnia 2017 r. - karta nr 62 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku strony o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena stanu majątkowego W. K. doprowadziła do konkluzji, że powyższy wymóg nie został w sprawie zachowany. Jak wynika z oświadczeń wnioskującej, osiąga ona stały dochód w kwocie netto 2.691,80 zł, który przeznacza w dużej mierze na pokrycie kosztów koniecznych remontów zamieszkiwanego domu, będącego w złym stanie technicznym. Pomimo jednak, iż warunki życia strony są niewątpliwie trudne, uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia jej żądania. Zasadniczym argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest fakt, iż poza wspomnianym wyżej domem, posiada ona także inną nieruchomość, a mianowicie mieszkanie o powierzchni 30 m2 (jak wynika z treści jej pisma procesowego - vide karta nr 51 akt sprawy - lokal ten jest położony na terenie P.) i nie podnosiła, aby nieruchomość ta była obciążona (np. hipotekami) lub wynajmowana. Wnioskodawczyni posiada więc niewątpliwe możliwości pozyskania znacznych środków, wystarczających na opłacenie adwokata z wyboru. Nie budzi przecież wątpliwości, że skoro w lokalu tym nie zamieszkuje (wskazała wszak wyraźnie, iż jej miejscem zamieszkania jest dom przy ul. [...] w R., zaś w przywołanym wyżej piśmie procesowym twierdziła w sposób stanowczy, iż domu tego "nie może opuścić"), mogłaby po pierwsze - sprzedać to mieszkanie (określiła wszak jego wartość na ok. 60 tysięcy złotych), po drugie - wynająć je, zaś po trzecie - uzyskać środki finansowe poprzez obciążenie tej nieruchomości celem otrzymania np. pożyczek hipotecznych. Choć jednak powołuje się na ciężką sytuację, możliwości tych nie wykorzystuje, a przeciwnie - wydatkuje relatywnie znaczne kwoty na utrzymanie wspomnianego lokalu (wysokość samego czynszu, zgodnie z jej deklaracją wynosi 250 zł). Wobec powyższego stwierdzić przyjdzie, że wnioskująca ma możliwości pozyskania środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika, a co więcej - na wyraźne polepszenie swojej sytuacji materialnej i powinna mieć świadomość, że udział w postępowaniu sądowym, z którym mogą się wiązać określone koszty, wymaga wykorzystania tych możliwości. Powyższe stanowisko w pełni koresponduje z orzecznictwem sądowym, gdzie wielokrotnie podkreślano, że właściciela kilku nieruchomości nie sposób uznać za osobę ubogą, gdyż posiada on wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego nawet, że jego dochód miesięczny jest nieznaczny (vide: między innymi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 211/05, z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1444/15 oraz postanowienie tutejszego Sądu z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1395/13 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, które nie służą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych strony w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, dostępne w CBOSA). Tylko na marginesie przyjdzie zwrócić uwagę, że sytuacja majątkowa W.K. podlegała ocenie w zakresie innej zawisłej przed tutejszym Sądem sprawy o sygn. akt IV SA/Gl 238/15, gdzie również ubiegała się o przyznanie prawa pomocy. Złożony przez nią w tym zakresie wniosek został oddalony najpierw mocą postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2016 r., a następnie mocą postanowienia tutejszego Sądu z dnia 4 kwietnia 2016 r. Zażalenie na drugie z wymienionych postanowień zostało przy tym oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 czerwca 2016 r. (sygn. akt I OZ 560/16), w którym NSA przychylił się do stanowiska tutejszego Sądu o tym, że sytuacja strony nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Sytuacja ta nie uległa zaś w międzyczasie zasadniczym zmianom. Mając na uwadze wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.