IV SA/Gl 649/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz- Furmanik, , , po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2017 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2017 r. W dniu 5 kwietnia 2017 r. W.K nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określiła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie przez Sąd. Skarżąca podniosła, że gospodaruje samotnie i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Zamieszkuje przy tym w domu o powierzchni 60 m2, a nadto posiada mieszkanie o powierzchni 30 m2 oraz jest współwłaścicielką (udział wynoszący 1/3) w nieruchomości gruntowej, o powierzchni 0,81 ha. Nadto strona oświadczyła, że utrzymuje się z renty rodzinnej, w kwocie netto 2.691,80 zł oraz wyszczególniła cały szereg kosztów, jakie ponosi w związku z bieżącym utrzymaniem i z remontami swojego domu. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że wnioskująca, osiąga stały dochód w kwocie netto 2.691,80 zł, który przeznacza w dużej mierze na pokrycie kosztów koniecznych remontów zamieszkiwanego domu, będącego w złym stanie technicznym. Pomimo jednak, iż warunki życia strony są niewątpliwie trudne, referendarz uznał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia jej żądania. Zasadniczym argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest fakt, iż poza wspomnianym wyżej domem, posiada ona także inną nieruchomość, a mianowicie mieszkanie o powierzchni 30 m2 (jak wynika z treści jej pisma procesowego - vide karta nr 51 akt sprawy - lokal ten jest położony na terenie P.) i nie podnosiła, aby nieruchomość ta była obciążona (np. hipotekami) lub wynajmowana. Wnioskodawczyni posiada więc, w ocenie referendarza niewątpliwe możliwości pozyskania znacznych środków, wystarczających na opłacenie adwokata z wyboru. Wobec powyższego referendarz stwierdził, że wnioskująca ma możliwości pozyskania środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika, a co więcej - na wyraźne polepszenie swojej sytuacji materialnej i powinna mieć świadomość, że udział w postępowaniu sądowym, z którym mogą się wiązać określone koszty, wymaga wykorzystania tych możliwości. Od powyższego postanowienia W. K. wniosła sprzeciw, w którym oświadczyła że jest co prawda jest właścicielką mieszkania, ale mieszkanie to jest niezadbane i wymaga remontu, na który nie posiada środków. Podniosła, że mieszkanie otrzymała po mężu i dlatego nie chce go sprzedawać. Skarżąca dodała, że nawet jeżeli uda jej się zaoszczędzić jakiekolwiek środki to i tak wydaje je na remont domu, w którym aktualnie zamieszkuje. Jednocześnie skarżąca wskazała, że A, który miał wykonać remont budynku uczynił to niestarannie i aktualnie zakończyła się sprawa o przymuszenie do zakończenia remontu. Na koniec skarżąca ponownie zaakcentowała, że zamieszkuje samotnie w budynku który jest przedmiotem jej problemów oraz sama jest zmuszona pokrywać koszty związane z jego utrzymaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Poza tym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Powołując się na aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych należy zauważyć, że obowiązek zapewnienia skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 935/14, LEX nr 1628836). W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że W. K. nie wykazała w sposób przekonujący, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy. Uzyskiwanie bowiem przez nią, jako osobę prowadząca samodzielnie gospodarstwo domowe, miesięcznego dochodu w kwocie 2600 zł, oraz posiadanie nieruchomości gruntowej, domu i mieszkania wykluczało ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika z urzędu. Skarżąca dysponuje bowiem realną możliwością pokrycia kosztów jego wynagrodzenia, a nie wykazała przy pomocy stosowanych dokumentów, iż deklarowane przez nią niezbędne wydatki, których ponoszenie sugerowała, przewyższają uzyskiwane dochody. Przedłożone przez nią zestawienie dotyczy okresu od grudnia 2013 r. do kwietnia 2015 r., a zatem nie odzwierciedla aktualnie ponoszonych przez nią kosztów. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.