IV SA/Gl 652/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 108 § 1 i art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz uchwały Rady Miejskiej w B. z [...] Nr [...] zmienił swoją decyzję Nr [...] z [...] ustalając M. C. sposób odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze, w ten sposób, że od dnia 1.04.2008 r. pełny koszt 1 godziny usługi wyniósł 5,30 zł. Ze względu na posiadany dochód wysokość zwolnienia z odpłatności wyniósł 40 % pełnego kosztu usługi, tj. 2,12 zł. Po uwzględnieniu zwolnienia odpłatność za świadczone usługi wyniosła 3,18 zł za 1 godzinę. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z powołaną w podstawie prawnej rozstrzygnięcia uchwałą Rady Miejskiej w B., jeżeli dochód osoby samotnej przekracza 250 % kryterium dochodowego, wysokość zwolnienia z odpłatności wynosi 40 % pełnego kosztu usługi. Nadto nie znaleziono szczególnie uzasadnionych okoliczności do uwzględnienia prośby strony o utrzymanie dotychczasowo obowiązującej stawki. Ustalono, że strona posiada dochód miesięczny w wysokości [...] zł, na który składa się emerytura i dodatek pielęgnacyjny. Natomiast jej miesięczne wydatki wynoszą [...] zł, bez uwzględnienia kwoty [...] wynikającej z zajęcia komorniczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczył treść stosownych przepisów ustawy o pomocy społecznej, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz stosownej uchwały Rady Miejskiej w B. W dalszej części uzasadnienia organ ten zaznaczył, że przy ustalonej wysokości dochodu strony, odpłatność za świadczone usługi opiekuńcze wynosi 40 % ogólnego kosztu usługi. Ostatecznie wskazano, iż zmiana decyzji nastąpiła na skutek zmiany sytuacji dochodowej strony spowodowanej rewaloryzacją emerytury, dostosowując odpłatność za usługi opiekuńcze do zawartych w treści uchwały przepisów. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M. C. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i wniosła o utrzymanie w mocy dotychczasowej stawki odpłatności za usługi opiekuńcze w wysokości 1,59 zł za 1 godzinę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie przytaczając dotychczasowo podnoszone argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem wydane w sprawie decyzje administracyjne nie spełniają wymogów legalności, zarówno w aspekcie proceduralnym, jak i w świetle prawa materialnego. Otóż dokonując zmiany odpłatności za usługi opiekuńcze dla skarżącej organ I instancji uwzględnił jedynie obligatoryjne zwolnienie z części odpłatności, przewidziane w § 4 uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...]. Uchwała ta w § 5 dopuszcza jednak również możliwość dalszego zwolnienia odpłatności ustalonej według zasad określonych w § 4 ust. 3 tej uchwały – na wniosek strony lub pracownika socjalnego. Z uzasadnienia wydanej przez ten organ decyzji wynika, że jako taki wniosek potraktowano pismo skarżącej z dnia [...] w którym prosiła o utrzymanie wysokości odpłatności na poziomie 1,59 zł za 1 godzinę usługi. W uzasadnieniu tym organ mówi o braku szczególnie uzasadnionych okoliczności do częściowego zwolnienia z odpłatności, jednak decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Tymczasem wskazana uchwała w § 5 pkt 2 określa, że o częściowym lub całkowitym zwolnieniu z opłat decyzję podejmuje Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Wprawdzie takie określenie organu decyzyjnego nie jest formalnie prawidłowe, jednak należy przyjąć, że wskazany organ działa w ramach upoważnienia, o którym mowa w art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. W każdym zaś razie w kwestii zwolnienia w trybie § 5 uchwały musi być wydana decyzja administracyjna. O ile zamiarem organu jest objęcie jedną decyzją wszystkich kwestii dotyczących odpłatności za usługi opiekuńcze, o wniosku dotyczącym zwolnienia z odpłatności, ustalonej według zasad określonych w § 4 pkt 3 uchwały, musi orzec stosownym rozstrzygnięciem – pozytywnym lub negatywnym. Takiego rozstrzygnięcia brakuje w omawianej obecnie decyzji I instancji, co oznacza, że nie spełnia ona w tym zakresie wymogów z art. 104 i 107 § 1 kpa, w sytuacji, gdy w jej uzasadnieniu mowa jest o rozpatrzeniu wniosku skarżącej o częściowe zwolnienie z odpłatności. Wadliwości tej nie dostrzegł organ odwoławczy, który utrzymał w mocy tę decyzję, także nie dopatrując się możliwości uwzględnienia wniosku. Z wywodów tego organu wynika przy tym, że błędnie zinterpretował on § 5 cyt. uchwały, który stanowi materialnoprawną podstawę do wydania decyzji w przedmiocie fakultatywnego zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze. Według tego przepisu zwolnienie może nastąpić w uzasadnionych przypadkach, w szczególności ze względu na: a) konieczność sprawowania usług opiekuńczych nad więcej niż jedną osobą w tym samym gospodarstwie domowym, b) wystąpienia zdarzenia losowego Ograniczenie się przez Kolegium do stwierdzenia, że "w rozpatrywanej sprawie wymienione wyżej sytuacje nie wystąpiły" wskazuje, że organ ten brał pod uwagę tylko przesłanki określone w tych dwóch podpunktach (a i b), podczas gdy są one co prawda wyeksponowane, jednakże nie stanowią zamkniętego katalogu uzasadnionych przypadków, z którymi uchwała wiąże prawo do ubiegania się o zwolnienie. Skarżąca we wniosku powoływała się na pogorszenie stanu zdrowia i zwiększone koszty leczenia. Należało zatem w zakresie tych twierdzeń strony dokonać stosownych ustaleń i ocenić, czy występują okoliczności mogące się kwalifikować do przypadków, o których mowa w § 5 uchwały. Zaskarżona decyzja tego nie czyni, w związku z czym narusza zarówno prawo materialne, jak i art. 7 i 77 § 1 kpa, skoro sprawa pod tym kątem nie została należycie wyjaśniona. Ograniczenie się w decyzji pierwszoinstancyjnej do przedstawienia "suchych" wyliczeń także nie spełnia powyższych wymogów. Zachodzi zatem konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu administracyjnym w celu usunięcia wytkniętych uchybień. Ponieważ obarczone są nimi decyzje obu instancji, a jednym z nich jest brak rozstrzygnięcia w decyzji I instancji, dlatego dla właściwego toku sprawy należało uchylić obie te decyzje. Stąd też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135 oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.