IV SA/Gl 653/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2013 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją nr [...] z dnia [...] r. odmówił E. P. przyznania zasiłku celowego na pokrycie mandatu za przejazd bez biletu. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż odmawia się przyznania zasiłku celowego na cel w/wym. z uwagi na fakt, iż nie jest to celem pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Jednocześnie nadmieniono, że udzielenie zasiłku celowego na pokrycie mandatu za przejazd bez biletu byłoby w gruncie rzeczy udzieleniem pomocy wierzycielowi, więc podmiotowi, do którego nie jest adresowana ustawa o pomocy społecznej. W odwołaniu E.P. wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Strona podniosła, iż zaistniała sytuacja jest wynikiem opieszałego działania urzędników Ośrodka Pomocy w B., gdyż pomoc nie została jej wypłacona w terminie. W dalszej części odwołania strona przedstawiła swoją trudną sytuację osobistą zawodową i materialną. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia 29 lutego 2012 r. o przyznanie między innymi zasiłku celowego na zapłacenie mandatu. Z akt sprawy wynika, iż strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką A. P. Rodzina utrzymuje się z alimentów na córkę w kwocie 200 zł miesięcznie i zasiłku rodzinnego 98 zł miesięcznie. Rodzina ma przyznany zasiłek okresowy w kwocie 202 zł miesięcznie. Strona jest osobą bezrobotną nie pracuje dorywczo. Od 01 lutego 2012 r. bierze udział w pracach społecznie użytecznych. W styczniu 2012 r. strona otrzymała mandat, gdyż jechała tramwajem bez bilet, ponieważ nie miała pieniędzy na jego zakup. Wskazano, że stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 par. 2 w/w ustawy). Podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Podkreślono, że strona spełnia wymogi określone w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej do otrzymania świadczenia pieniężnego, ponieważ dochód rodziny strony w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o pomoc tj. styczniu 2012 r. wynosił 500 zł , a zatem nie przekroczył określonego w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowe rodziny tj. 702 zł.. Kolegium zaakcentowało, że rozpatrując przedmiotową sprawę należało mieć na uwadze przepis art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nadto uwzględnić regulację art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż zgłoszona potrzeba uregulowania mandatu za przejazd tramwajem bez biletu nie jest niezbędną potrzebą w rozumieniu art. 3 ust. 1 cyt. ustawy, zatem przyznanie pomocy na wnioskowaną potrzebę nie odpowiada celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Organ odwoławczy odkreślił, iż zasiłki celowe, celowe specjalne oraz celowe zwrotne przewidziane w ustawie o pomocy społecznej nie mają charakteru świadczeń gwarantowanych. Są to świadczenia uznaniowe, przyznawane nie tylko w oparciu o ocenę potrzeb osoby składającej wniosek, lecz również bieżących możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. W razie ich przyznania nie muszą one także zaspokajać w pełni potrzeb wnioskodawcy. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu opieszałości działania pracowników MOPR w B., Kolegium wskazało, iż z akt sprawy wynika, iż wniosek strony o przyznanie pomocy w miesiącu styczniu 2012 r. został rozpatrzony przez organ pierwszej instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy społecznej z zachowaniem wymaganych terminów. Strona w dniu 05 stycznia 2012 r. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego oraz świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznano świadczenie pieniężne w wysokości 80 zł od stycznia do kwietnia 2012 r., natomiast decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznano zasiłek okresowy w wysokości 202 zł od stycznia do kwietnia 2012 r. Termin płatności wyznaczono na dzień 30 stycznia 2012 r. Tym samym w ocenie Kolegium nie znalazł potwierdzenia zarzut opieszałego działania pracowników MOPR w B. w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca E.P. wyraziła niezadowolenie z decyzji wydanej przez organ odwoławczy. Strona domagała się przyznania jej zasiłku celowego na pokrycie kary finansowej – mandatu za przejazd bez biletu. W uzasadnieniu skarżąca wskazała na swoją bardzo trudną sytuację finansowo – rodzinną oraz wskazała, że to z powodu opieszałości pracowników MOPS w B. nie miała pieniędzy na bilet. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła ona odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W szczególności należy podkreślić , że organ odwoławczy wyjaśnił sprawę w stopniu dostatecznym do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgromadzono istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniono mając na uwadze całokształt zebranego materiału dowodowego , zasady logiki , doświadczenia życiowego i zawodowego. Ocena ta nie narusza prawa , a co za tym idzie nie sposób jej podważyć. Trafnie dowody te przyjął organ odwoławczy za podstawę poczynienia nie nasuwających zastrzeżeń ustaleń faktycznych , które z kolei uczynił przedmiotem poprawnych rozważań prawnych. W końcu zajęte stanowisko umotywował w sposób przekonujący stosownie do dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Wywody te prowadzą do wniosku , że zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa procesowego. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.). Art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawierający konstytucyjną zasadę pomocniczości , stanowi iż, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 7 tej ustawy pomocy tej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Na mocy natomiast art. 8 ust. 1 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40,41, 78 i 91, przysługuje: - osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", - osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", - rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją mającą za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z treści materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że strona skarżąca spełniała wymogi określone wart. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej do otrzymania świadczenia pieniężnego, ponieważ w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku posiadała dochód, który nie przekroczył określonego w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowego. Prawidłowo wszakże odmówiono skarżącej wnioskowanej pomocy z uwagi na to, że pomoc społeczna może jedynie zaspokajać te potrzeby, które odpowiadają jej celom i możliwościom. Spłata nałożonej kary finansowej za przejazd środkiem komunikacji bez ważnego biletu nie jest celem pomocy społecznej w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzja odmawiająca stronie skarżącej prawa do wnioskowanej pomocy, a to przyznania środków na spłatę nałożonej kary finansowej (mandatu) z cała pewnością nie jest celem pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z regulacją przepisu art. 3 ust. 1 pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Wnioskowana potrzeba spłaty kary finansowej (mandatu) nie jest niezbędną potrzebą życiową, a tym samym celem pomocy społecznej. Przeciwny bowiem pogląd musiałby prowadzić do uznania, że pomoc społeczna miałaby służyć takim instytucjom jak spłata kar, czy też długów. Odnosząc się do trudnej sytuacji strony skarżącej opisanej w skardze, nie można także - wprawdzie na marginesie sprawy - tracić z pola widzenia faktu , że strona jest w istocie stale objęta pomocą za strony organów pomocy społecznej. Skarżąca bowiem w dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej , otrzymała jeszcze dwie inne decyzje o przyznaniu zasiłku celowego oraz przyznającą pomoc rzeczową w postaci środków czystości,a materiał sprawy wskazuje, iż strona otrzymuje jeszcze inne świadczenia z opieki społecznej. Przeto należy stwierdzić, iż decyzje organów procedujących w sprawie - pomimo subiektywnych odczuć strony skarżącej - są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Ponieważ w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie stwierdzono, ani istotnych naruszeń przepisów prawa materialnego, ani też istotnych naruszeń przepisów procesowych, przeto na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.