IV SA/Gl 653/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr[...] wydaną na podstawie art. 5 ust. 3b i ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) oraz w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Prezydent Miasta C. zatrzymał A. K. dokument prawa jazdy kategorii B nr [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że rozstrzygnięcie podjęto w następstwie stosownego wniosku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia 12 marca 2015 r., złożonego w związku z faktem, iż decyzja o uznaniu wskazanego wyżej dłużnika alimentacyjnego za osobę uchylającą się od alimentów stała się ostateczna. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C A.K. dał wyraz swojemu niezadowoleniu z rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji wywodząc, iż zostało ono podjęte z naruszeniem przepisów nakazujących zbadanie indywidualnej sytuacji dłużnika alimentacyjnego. Podkreślił, że po otrzymaniu decyzji wydanej na podstawie art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wystąpił o rozłożenie na raty ciążącego na nim długu. Zaznaczył, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie jest przedwczesne z uwagi na powyższy wniosek, a w stosunku do decyzji uznającej go za dłużnika alimentacyjnego wniósł stosowną skargę do sądu administracyjnego. Podkreślił, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a jego sytuacja materialna jest trudna. W jego ocenie postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone jest z naruszeniem zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania a następnie przywołał treść art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wywodząc, że organ właściwy dłużnika alimentacyjnego kieruje do starosty powiatowego wniosek o zatrzymanie jego prawa jazdy, gdy wydana wobec tego dłużnika decyzja o uznaniu za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. Zgodnie przy tym z treścią art. 5 ust. 5 przywołanej ustawy z dnia 7 września 2007 r., na podstawie tego wniosku, starosta powiatowy wydaje decyzję o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy. W dalszej części uzasadnienia Kolegium wywiodło, że A. K. został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mocą decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Kierując się postanowieniami art. 7 Konstytucji oraz art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organ ten zaznaczył, że obowiązany jest podejmować działania na podstawie i w granicach prawa. Z uwagi na konieczność respektowania porządku prawnego okoliczności sprawy obligowały organ pierwszej instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Kategoryczne sformułowanie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie budzi bowiem wątpliwości, że decyzja ta ma charakter związany, co oznacza, że w sytuacji spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek starosta powiatowy ma obowiązek podjąć takie rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. K. oświadczył, iż nie zgadza się z decyzją organu odwoławczego. W jego ocenie uznanie go za osobę uchylająca się od zobowiązań alimentacyjnych jest bezpodstawne, a wydana decyzja w tym zakresie rażąco narusza prawo. Podkreślił, że wystąpił ze stosownym wnioskiem o rozłożenie na raty ciążącego na nim zadłużenia, jak również zaakcentował, iż jest bezrobotny bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W tej sytuacji brak jest podstaw do przypisywania mu miana dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od płacenia alimentów i stosowania wobec niego związanych z tym konsekwencji. W ocenie skarżącego uzasadnienie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest skąpe i nie zawiera argumentów przemawiających za przyjęciem takiej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powołując się na argumentację analogiczną do zawartej w uzasadnieniu swojej decyzji wywiódł, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) wykazała bowiem, iż rozstrzygnięcie stanowiące jej przedmiot odpowiada wymogom prawa. Problematyka związana z rozstrzyganiem o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy została uregulowana w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.). W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że od dnia 1 stycznia 2012 r., to jest w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz.1212), uległa zmianie obowiązująca w omawianym zakresie procedura. Począwszy od wspomnianej daty, wszczęcie postępowania w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy, uwarunkowane jest ostatecznym zakończeniem postępowania w sprawie uznania tego dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Stosownie do treści 4 ust. 1 cytowanej ustawy, organ właściwy dłużnika, po otrzymaniu od organu właściwego wierzyciela stosownego wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 przywołanej regulacji, dokonuje w tym zakresie oceny jego sytuacji materialnej zdrowotnej i życiowej, ustalanej w ramach wywiadu alimentacyjnego oraz złożonego przezeń oświadczenia majątkowego. W przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r., a mianowicie, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub też bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ obowiązany jest wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przed wydaniem takiej decyzji organ zobligowany jest zbadać, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy. Zgodnie bowiem z tym unormowaniem, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się jeżeli przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika jednoznacznie, że dopiero wówczas, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie mu prawa jazdy, dołączając do niego odpis rzeczonej decyzji, a nadto składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Po myśli art. 5 ust. 5 wspomnianej ustawy, na podstawie takiego wniosku właściwy starosta powiatowy wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z akt niniejszej sprawy wynika, że A. K. został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mocą decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., a mocą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...]r. nr [...] została ona utrzymana w mocy, a tym samym stała się decyzją ostateczną. Na marginesie podnieść należy, że skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na tę decyzję, a wskazany Sąd wyrokiem z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/GI 432/15 oddalił skargę. Wyrok ten jest prawomocny. Zastępca Kierownika Sekcji do spraw Świadczeń Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., pismem z dnia 4 marca 2015 r. skierował do Prezydenta Miasta C. wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że w sprawie zaistniały przesłanki, które z mocy art. 5 ust. 5 tej ustawy obligowały organ pierwszej instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu wyżej wymienionemu prawa jazdy. Jak trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że ma on charakter bezwzględnie obowiązującej normy, która w przypadku spełnienia wymienionych w niej - opisanych wyżej - przesłanek nie pozostawia właściwemu staroście żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz obliguje go do wydania takiego rozstrzygnięcia. Dlatego nie zasługuje na uwzględnienie podnoszona przez A.K. argumentacja dotycząca faktu, iż wystąpił z wnioskiem o rozłożenie na raty ciążącego na nim długu, podobnie jak jego stwierdzenia odnoszące się do sytuacji faktycznej związanej z tym, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zarzuty tego rodzaju mogłyby bowiem mieć znaczenie przy ocenie decyzji o uznaniu go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, która nie stanowi w niniejszej sprawie przedmiotu skargi. Nie mogą one natomiast rzutować na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy, którego podjęcie determinują wyłącznie dwie ustawowe przesłanki, jakimi są: po pierwsze - ostateczna decyzja, o której mowa w art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. i po drugie - skierowanie do starosty przez organ właściwy dłużnika wniosku o zatrzymanie prawa jazdy. Skoro w niniejszej sprawie obie te przesłanki zostały zachowane, zaskarżony akt należy uznać za prawidłowy. Wypada jedynie dodać, że art. 5 ust. 6 cytowanej ustawy przewiduje możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, na wniosek organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, w przypadku gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3 tego przepisu oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiąże się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub gdy nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Okoliczność ta nie zmienia natomiast faktu, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało zgodnie z obowiązującym prawem i dlatego nie może ona uzasadniać uchylenia tej decyzji przez Sąd, który bada ją wyłącznie pod kątem legalności. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zauważyć, iż zastosowanym w sprawie przepisom nie można zarzucić sprzeczności z przepisami Konstytucji RP. Trafność takiego rozumowania wynika z rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. (sygn. akt K 23/10). Trzeba bowiem zaznaczyć, że przepis art. 5 ust. 3b wprowadzony do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów na mocy nowelizacji ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 19 sierpnia 2011 r., a także art. 5 ust. 3, ust. 5 i 6 wskazanej ustawy także były przedmiotem badania pod kątem zgodności z ustawą zasadniczą. W tym przypadku Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził niekonstytucyjności żadnego z tych przepisów, lecz orzekł o zgodności art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 ustawy zasadniczej, zaś w pozostałym zakresie postępowanie umorzył. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i dlatego, działając na podstawie art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) w związku z art. 151 tej ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku.