IV SA/Gl 653/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 6 marca 2017 r. J. T. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie przez Sąd. Skarżący podniósł, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim, gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych i utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej, to jest z zasiłku okresowego (201,39 zł) i "świadczenia na jedzenie" (80 zł), a nadto pobiera dodatek mieszkaniowy wraz z dodatkiem energetycznym (230 zł) przeznaczając uzyskany w tych ramach dochód na pokrycie koniecznych kosztów utrzymania, wśród których wymienił między innymi opłaty za energię elektryczną (50 zł) oraz koszty wyżywienia, zakupu środków czystości i lekarstw. Wezwaniem z dnia 15 marca 2017 r. zwrócono się do skarżącego o uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku. W tym zakresie wezwano go do nadesłania: - kopii wydanych w okresie ostatnich dwóch miesięcy decyzji administracyjnych o przyznaniu mu świadczeń z zakresu pomocy społecznej (zasiłek okresowy i zasiłki celowe) ewentualnie aktualnego (to jest wydanego nie wcześniej niż w lutym 2017 r.) zaświadczenia właściwego ośrodka pomocy społecznej potwierdzającego, że korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej z tytułu ubóstwa; - kopii decyzji administracyjnej, na mocy której pobiera aktualnie dodatek mieszkaniowy i dodatek energetyczny. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 13 kwietnia 2017 r. wnioskodawca nie udzielił na to wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie zasiłku celowego z pomocy społecznej. Wnioskodawca jest więc w tej sprawie objęty zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zbieżne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 7 marca 2017 r. - karta nr 39 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku J. T. o ustanowienie pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść przywołanego unormowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie uprawdopodobnił swoich oświadczeń, które podniósł we wniosku, nie nadsyłając aktualnych dokumentów potwierdzających fakt, iż utrzymuje się obecnie wyłącznie ze świadczeń o charakterze socjalnym. W tym miejscu przyjdzie podkreślić, że choć w przeszłości, w zakresie innych spraw zawisłych przed tutejszym Sądem (sygn. akt IV SA/Gl 550/16 oraz IV SA/Gl 967/16) uwzględniano składane przez J. T. wnioski o przyznanie prawa pomocy (rozstrzygając o tym stosownymi postanowieniami wydanymi kilka miesięcy temu), to jednak w sprawie niniejszej konieczność weryfikacji jego oświadczeń wynikała z potrzeby potwierdzenia aktualnych danych dotyczących sytuacji materialnej wyżej wymienionego. Dokumenty źródłowe złożone przezeń w zakresie wspomnianych spraw trudno bowiem uznać za aktualne, a równocześnie trzeba mieć w polu widzenia, że jest on osobą w wieku "produkcyjnym" (51 lat), i choć ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu lekkim, to z akt tych spraw nie wynika, aby został uznany przez odpowiedni organ za niezdolnego do pracy. W tym kontekście należało uwzględnić prawdopodobieństwo, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy mogła ulec w międzyczasie poprawie np. w wyniku uzyskania zatrudnienia, a skoro tak, niezbędne było wezwanie go o przedstawienie stosownych dokumentów, które potwierdzałyby złożone we wniosku oświadczenia o tym, że jego położenie jest nadal trudne i w dalszym ciągu uprawnia go do pobierania świadczeń o charakterze socjalnym. Wezwanie takie zawarto w skierowanym do skarżącego piśmie z dnia 15 marca 2017 r., które zostało mu doręczone w trybie wskazanym w art. 73 p.p.s.a. Zawierająca je przesyłka, którą wysłano na wskazany przez stronę we wniosku adres ([...]Z., ul. [...]), została zwrócona do Sądu z wzmianką o niepodjęciu w terminie, zaś z widniejących na niej adnotacji wynika, że była awizowana w dniu 23 marca 2017 r., a następnie powtórnie, w dniu 31 marca 2017 r. W tym stanie rzeczy, wobec treści art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a., skuteczne doręczenie rzeczonej przesyłki nastąpiło z dniem 6 kwietnia 2017 r. - to jest 14 dni licząc od daty pierwszego awizowania. W konsekwencji, wyznaczony w treści wezwania siedmiodniowy termin upłynął z dniem 13 kwietnia 2017 r. W terminie tym strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełniła wymóg, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 15 marca 2017 r. skarżący nie zachował przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 przywołanej ustawy.