IV SA/Gl 654/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu dziecka oddala skargę. Starosta M., decyzją z dnia [...] r. zobowiązał skarżącą B. P. i jej córkę O. P. do ponoszenia solidarnie opłaty za pobyt O. P. w Domu Dziecka w O. w okresie od 1 kwietnia 2012 r. do 14 lipca 2012 r. w kwocie 4 400,56 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania wyżej wymienionych, decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071. ze zm.), uchyliło decyzję organu I instancji i zobowiązało B. P. do ponoszenia opłaty za pobyt O. P. w Domu Dziecka w O. w okresie od 1 kwietnia 2012 r. do 14 lipca 2012 r. w wysokości 3 797,25 zł. i umorzyło postępowanie organu I instancji w przedmiocie zobowiązania O. P. do ponoszenia odpłatności za jej pobyt w wymienionej placówce. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy art. 193 ust. 1 – 4 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej określające podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Następnie wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt: [...], umieszczono małoletnią O. P. w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Jej ojciec zmarł [...] r. Organ dodał, że decyzją z dnia [...]r. odstąpiono od ustalenia opłaty od B. P. z jej dochodów własnych za pobyt córki w pieczy zastępczej w okresie od 1.04.2012 r. do 14.07.2012 r. W dniu [...] r. O. P. osiągnęła pełnoletność i opuściła placówkę opiekuńczo-wychowawczą. Jest uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym ojcu, której wysokość w tym okresie wynosiła 2.200,28 zł. Do 14.07.2012 r. osobą dysponującą dochodem małoletniej O. P. była jej matka B. P. Mając powyższe na uwadze, organ uznał za zasadne, zobowiązać B. P. do ponoszenia odpłatności w kwocie 1.100,14 zł. miesięcznie, za pobyt córki w pieczy zastępczej w okresie od 1.04.2012 r. do 14 lipca 2012 r., jako osobę dysponującą wówczas dochodem dziecka, tj. w wysokości 50% dochodów dziecka. Podniósł, że opłata za lipiec 2012 r. została określona proporcjonalnie w stosunku do ilości dni, w których małoletnia wówczas O. P. przebywała w placówce. Wskazał, że kwota opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w okresie od 1.04.2012 r. do 14.07.2012 r. wyniosła łącznie 3.797,25 zł. Odnosząc się do zarzutu B. P., że w decyzji organu I instancji nie uwzględniono opłat, jakie uiszczała za pobyt córki w domu dziecka w wymienionym okresie, organ odwoławczy wskazał, iż kwestia rozliczeń między organem pierwszej instancji a stroną - uwzględniająca dokonane przez nią wpłaty za pobyt córki w domu dziecka - nastąpi w drodze czynności materialno - technicznej opartej na rozliczeniach księgowych. Podkreślił, że decyzja w przedmiotowym postępowaniu ustala jedynie kwotę odpłatności z powyższego tytułu. Ponadto organ dodał, że niniejszą decyzją umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w przedmiocie zobowiązania O. P. do ponoszenia odpłatności za jej pobyt w Domu Dziecka w O. w okresie od 1.04.2012 r. do 14.07.2012 r. Wskazał, że na podstawie art. 61 § 4 K.p.a, o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron, należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W tym zakresie stwierdził, że O. P. pismem z dnia 5.03.2012 r. została zawiadomiona o prowadzonym postępowaniu w sprawie ustalenia odpłatności za jej pobyt w pieczy zastępczej. W związku z tym organ uznał, że nie jest możliwe, ustalenie odpłatności w/w za jej pobyt w pieczy zastępczej w okresie od 1 kwietnia 2012 r. do 14 lipca 2012 r. Ponadto dodał, że za ten okres odpłatność powinna ponosić B. P., jako osoba dysponująca wówczas dochodem małoletniej córki. W skardze wniesionej od powyższej decyzji, B. P. podniosła zarzut, że organ zobowiązał ją do ponoszenia opłaty za pobyt córki w domu dziecka dopiero wtedy, gdy nie dysponowała już jej dochodem. Zarzuciła niekonsekwencję organu polegającą na odstąpieniu od ustalenia od niej opłaty z jej dochodów własnych i jednoczesnym obciążeniu tą opłatą – jako osobę dysponującą dochodem córki do daty jej pełnoletności tj. do [...] r. Ponadto szczegółowo przedstawiła stan swojego zdrowia i sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 15 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała skargę i jednocześnie wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie. Wskazała, że już w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie, tj. w dniu [...] r., skarżąca nie dysponowała dochodem córki, która [...]r. osiągnęła pełnoletność. Podkreśliła, że jedynym dochodem skarżącej jest emerytura w wysokości 859,40 zł., a więc zaskarżona decyzja jest niewykonalna i niewykonalność ta ma charakter trwały. Z tego powodu powinna zostać stwierdzona nieważność zaskarżonej decyzji. W przypadku nieuwzględnienia zarzutu nieważności, pełnomocnik wniosła o uchylenie decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 193 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, poprzez błędną wykładnię tego przepisu. Wskazała, że sensem tej regulacji jest pokrycie kosztów pobytu małoletniego w domu dziecka z jego dochodów. Ustawodawca założył, że koszty zostaną uiszczone, ponieważ osoba dysponująca dochodem małoletniego, ma środki na ich pokrycie z dochodów dziecka. Natomiast skarżąca nie dysponowała dochodem córki w chwili wydania decyzji. Pełnomocnik skarżącej podniosła ponadto, że nieuprawniony jest wniosek organu odwoławczego zaprezentowany w odpowiedzi na skargę, że w przedmiotowej sprawie nie mogła mieć zastosowania uchwała Rady Powiatu M. z dnia [...] r. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymała skargę oraz twierdzenia pisma z dnia 15 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W wyniku kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu tej decyzji, nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji zobowiązującą skarżącą do ponoszenia – solidarnie wraz z córką O. P.- opłaty za pobyt córki w domu dziecka w okresie od 1 kwietnia 2012 r. do 14 lipca 2012 r. i zobowiązało B. P. do ponoszenia tej opłaty oraz umorzyło postępowanie organu I instancji w przedmiocie zobowiązania O. P. do ponoszenia odpłatności za jej pobyt w domu dziecka. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 193 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 135), określające podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Według zatem art. 193 ust. 1 tej ustawy, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym-w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego, interwencyjnego lub specjalistyczno-terapeutycznego, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Natomiast zgodnie z art. 193 ust. 3 wymienionej ustawy, w przypadku braku możliwości uzyskania od rodziców całości lub części opłaty, opłatę, o której mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, ponoszą osoby dysponujące dochodem dziecka, w wysokości nie wyższej niż 50% kwoty tego dochodu. Według art. 193 ust. 4 ustawy, w przypadku, o którym mowa w ust. 3, za okres pobytu w pieczy zastępczej po uzyskaniu pełnoletności przez osobę, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o której mowa w art. 37 ust. 2, opłatę lub jej część ponosi także ta osoba, w wysokości nie wyższej niż 50% kwoty dochodu tej osoby, o którym mowa w art. 80 ust. 3. Na podstawie powyższych przepisów nie ulega więc wątpliwości, że O. P. nie jest osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za jej pobyt w domu dziecka do dnia [...] r., tj. do daty osiągnięcia pełnoletności. Zgodnie bowiem z art. 193 ust. 4 w związku z art. 193 ust. 3 cytowanej ustawy, osoba przebywająca w pieczy zastępczej może – w razie zaistnienia warunków wskazanych w ustawie – ponosić opłatę jedynie za okres pobytu w pieczy zastępczej po uzyskaniu pełnoletności. Prawidłowe było zatem rozstrzygnięcie organu odwoławczego dotyczące uchylenia decyzji organu I instancji zobowiązującej O. P. do ponoszenia - solidarnie wraz matką - opłaty za jej pobyt w domu dziecka w okresie od 1 kwietnia 2012 r. do 14 lipca 2012 r. i umarzające postępowanie organu I instancji w tej części. Natomiast co do zarzutów skargi dotyczących zobowiązania skarżącej do ponoszenia tej opłaty – jako osoby dysponującej dochodem córki, a także co do twierdzeń zawartych w piśmie pełnomocnika z dnia 15 stycznia 2014 r. – podnieść należało, że konsekwencje prawne stwierdzonego stanu sprawy, były znane skarżącej już przed datą wydania pierwszej decyzji. Przede wszystkim - skarżąca od początku okresu, za który została ustalona opłata – wiedziała o toczącym się postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie. Świadczą o tym pisma zawarte w aktach administracyjnych, złożone przez skarżącą, w tym pochodzące nawet już z kwietnia 2012 r. (np. oświadczenie z dnia 27 kwietnia 2012 r.). Co więcej – w piśmie z dnia 26 czerwca 2012 r. skarżąca wniosła o zmniejszenie jej opłaty za pobyt córki w domu dziecka "z renty rodzinnej córki", a nawet wprost oświadczyła, że od kwietnia "musi płacić 50% z renty rodzinnej", a wcześniej płaciła po 385,50 zł. W świetle powyższego - wbrew twierdzeniom zawartym w skardze i w piśmie z dnia 15 stycznia 2014 r., na sytuację skarżącej nie powinna mieć wpływu, wskazywana przez nią okoliczność, że została zobowiązana do ponoszenia przedmiotowej opłaty w dacie, w której nie dysponowała już rentą córki. Jak już bowiem była o tym mowa - znacznie wcześniej – przed datą pierwszej decyzji w tej sprawie, skarżąca miała pełną wiedzę o konsekwencjach prawnych istniejącego stanu rzeczy i miało to odzwierciedlenie w jej oświadczeniach. Niekwestionowane było również, że w całym okresie, którego dotyczy opłata, a więc do daty osiągnięcia pełnoletności przez O. P. - skarżąca dysponowała jej dochodem, tj. rentą rodzinną po zmarłym ojcu, której wysokość w tym okresie wynosiła 2 200,28 zł. Wobec tego miała możliwość zabezpieczenia środków w celu uiszczenia tej opłaty. Na marginesie dodać należało, że akta administracyjne dokumentują liczne czynności, podejmowane przez organ w celu przeprowadzenia – z koniecznym udziałem skarżącej - istotnych ustaleń w sprawie, a także – jej postawę w tym zakresie. Przykładowo - w piśmie z dnia 18 czerwca 2012 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącej o podanie wysokości renty rodzinnej córki i już 22 czerwca 2012 r.- w związku z tym pismem - skarżąca stawiła się w siedzibie organu, jednakże nie udzieliła tej informacji (notatka służbowa nr [...] z dnia 25.06.2012 r.). Następnie 25 czerwca 2012 r. oświadczyła, że nie potrafi znaleźć decyzji rentowej. Według kolejnej notatki służbowej, w dniu 12 lipca 2012 r. skarżąca – napotkana przez pracownicę organu – oświadczyła, że nie ma czasu żeby dostarczyć dokument potwierdzający wysokość renty jej córki, gdyż przygotowuje się do jej osiemnastych urodzin. Wyraziła tylko oburzenie, że będzie musiała tyle płacić za pobyt córki w domu dziecka, tj. 50% dochodu córki (notatka służbowa nr [...], k.11 akt). W kolejnym piśmie – z dnia 18 lipca 2012 r.(k.12), organ zwrócił się do skarżącej o przedłożenie wymienionego dokumentu, informując jednocześnie, że niewykonanie tego, spowoduje naliczenie opłaty w wysokości średnich miesięcznych wydatków na dziecko przebywające w placówce opiekuńczo – wychowawczej, które wynoszą 4.392,01 zł. Dopiero w wyniku tej informacji, skarżąca w piśmie z dnia 20 lipca 2012 r. złożyła oświadczenie dotyczące aktualnej wysokości renty rodzinnej. Powyższe zestawienie wskazuje, że to właśnie zachowanie skarżącej -opóźniające dokonanie istotnych ustaleń – przyczyniło się do wydania decyzji w dacie, w której nastąpiło to w niniejszej sprawie. Podkreślenia jednakże wymagało, że data podjęcia decyzji, nie miała znaczenia dla oceny jej zgodności z prawem. Ponadto z uwagi na przedmiot tego postępowania – wynikający z art. 193 ust. 3 cytowanej ustawy – podkreślenia wymagało, że zobowiązanie osoby dysponującej dochodem dziecka, do poniesienia opłaty za jego pobyt w domu dziecka, które ma miejsce po stwierdzeniu braku możliwości uzyskania tej opłaty (w całości lub części) od rodziców dziecka, może nastąpić nawet po upływie okresu dysponowania dochodem dziecka. W tym bowiem zakresie, ustawa nie wprowadziła ograniczeń. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący niekonsekwencji organu polegającej na tym, że skarżąca została zwolniona z ponoszenia opłaty z własnych dochodów, a jednocześnie zobowiązana do jej poniesienia, jako osoba dysponująca dochodem córki. W obydwu bowiem sytuacjach są różne podstawy prawne i różne przesłanki nałożenia wymienionego zobowiązania, a także różna jest wysokość opłaty. Bezzasadny był także zarzut zawarty w piśmie pełnomocnika z dnia 15 stycznia 2014 r., dotyczący nieważności decyzji z uwagi na jej niewykonalność. Podnieść bowiem należało, że ewentualne stwierdzenie nieściągalności opłaty – przy zaistnieniu pozostałych warunków - może stanowić podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, wskazać zatem należało, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani też przepisów postępowania. Istotne w sprawie ustalenia, zostały bowiem dokonane w wyniku trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonych w sprawie okoliczności. Wobec powyższego, brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Zgodnie zatem z art. 151 P.p.s.a., podlegała ona oddaleniu.