IV SA/Gl 66/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy z tytułu niepłacenia alimentów w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Wraz ze skargą z dnia 30 grudnia 2016 r. M.K. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż żąda zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżący oświadczył, iż jest osobą bezrobotną, gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku i nie uzyskuje jakiegokolwiek dochodu ponosząc wydatki z tytułu czynszu, opłat za media oraz na zakup leków, w kwocie ogółem 700 zł. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 9 lutego 2017 r. zwrócono się do niego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie skarżącego wezwano o: - nadesłanie zaświadczenia właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku; - nadesłanie dokumentów (faktury VAT, paragony, dowody wpłaty itp.) potwierdzających obciążające go koszty utrzymania z tytułu czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki itp.) oraz zakupu leków. Dodano, że w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne aktualne (wydane nie wcześniej niż w ciągu trzech ostatnich miesięcy) dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); - wskazanie i udokumentowanie źródeł, z których - wobec braku jakichkolwiek dochodów - czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. Podano, że jeżeli źródłem tym są świadczenia z zakresu szeroko pojętej pomocy społecznej, należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy lub aktualnie obowiązujących. Jeżeli źródłem tym są pożyczki (kredyty) zaciągnięte w bankach lub podobnych instytucjach, należy nadesłać kopie stosownych umów wraz z harmonogramami spłat. Jeżeli otrzymuje w tym celu pożyczki lub darowizny od osób fizycznych, należy podać ich wysokość oraz przedłożyć stosowne umowy, zaś w razie braku pisemnych umów - oświadczenia podpisane przez pożyczkodawców (darczyńców) wskazujące wysokość środków przekazanych w ramach tych pożyczek (darowizn) oraz określające datę ich przekazania i ewentualny sposób oraz termin zwrotu. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 14 marca 2017 r. wnioskujący nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku M.K. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Trzeba podkreślić, że treść przywołanego unormowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie uzupełnił ani nie uprawdopodobnił swoich oświadczeń, które podniósł we wniosku, nie nadsyłając dokumentów obrazujących wysokość obciążających go kosztów utrzymania ani zaświadczenia potwierdzającego, iż jest bezrobotnym, bez prawa do zasiłku. Nadto nie wskazał ani nie udokumentował w żaden sposób źródeł, z których czerpie środki na pokrycie wspomnianych kosztów. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że M.K. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 9 lutego 2017 r. Wezwanie to zostało doręczone wnioskodawcy w trybie wskazanym w art. 73 p.p.s.a. Zawierająca je przesyłka, którą wysłano na wskazany przez stronę we wniosku adres ([...], ul. [...]), została zwrócona do Sądu z wzmianką o niepodjęciu w terminie, zaś z widniejących na niej adnotacji wynika, że była ona awizowana w dniu 21 lutego 2017 r., a następnie powtórnie, w dniu 1 marca 2017 r. W tym stanie rzeczy, wobec treści art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a., skuteczne doręczenie rzeczonej przesyłki nastąpiło z dniem 7 marca 2017 r. - to jest 14 dni licząc od daty pierwszego awizowania. W konsekwencji, wyznaczony w treści wezwania siedmiodniowy termin upłynął z dniem 14 marca 2017 r. W terminie tym strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełniła wymogi, o których mowa w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 9 lutego 2017 r. skarżący nie zachował przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.