IV SA/Gl 660/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie przyznania doraźnej pomocy pieniężnej, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, S. Z. złożył do Sądu pismo procesowe datowane na [...], w którym wniósł o "zwolnienie od opłat sądowych w powyższej sprawie lub o wycofanie sprawy". Wezwaniem z dnia 18 września 2008 r., wystosowanym w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 17 września 2008 r., zwrócono się do skarżącego o sprecyzowanie, czy przywołane wyżej pismo jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, czy też oświadczeniem o cofnięciu skargi. W odpowiedzi strona nadesłała pismo procesowe z dnia [...], w którym podała, że jej intencją było zgłoszenie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 6 października 2008 r. skarżącego wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. S. Z. złożył rzeczony formularz w dniu [...] precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko zwolnienie od kosztów sądowych, lecz nadto także ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu powołał się na okoliczność, iż jest osobą w podeszłym wieku, wymagającą [...], uskarżającą się na liczne poważne schorzenia i ponoszącą w związku z tym znaczne koszty leczenia. Nadto oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i posiada mieszkanie o powierzchni [...]. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie "[...]", na którą składa się pobierana przezeń [...] w wysokości [...] oraz [...] jego małżonki, w rozmiarze [...] (suma tych kwot daje [...]). Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego, zarządzeniem z dnia 24 października 2008 r. wezwano go do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, na które się powołał a szczególności o udokumentowanie aktualnej wysokości [...] pobieranych przezeń i małżonkę (w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się wprawdzie kopia przekazów pocztowych potwierdzających wysokość tych świadczeń, jednak dotyczą one [...] – karta nr 49) oraz o podanie aktualnej miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych z tytułu czynszu i opłat za tzw. media (energia elektryczna, gaz, woda, telefony, wywóz nieczystości itp.) a także w związku z leczeniem i zakupem leków (stosowne faktury VAT, paragony, dowody wpłaty itp.). W wyznaczonym terminie skarżący nie udzielił na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku S. Z. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego), następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a., obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 319). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Skarżący znajduje się wprawdzie w niewątpliwie trudnym położeniu życiowym wynikającym z poważnych problemów zdrowotnych. Należy jednak podkreślić, iż przywołane wyżej unormowania zawarte w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określają jednoznacznie, że o przyznaniu prawa pomocy decyduje przede wszystkim stan majątkowy osoby składającej wniosek. Tymczasem analiza sytuacji materialnej S. Z. prowadzi do konkluzji, że brak jest podstaw do zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu. Z oświadczeń skarżącego wynika bowiem, iż jego gospodarstwo domowe osiąga miesięczny dochód w wysokości przekraczającej [...], co zdaniem rozpoznającego wniosek, powinno bez trudu umożliwić zgromadzenie środków finansowych wystarczających na pokrycie pełnych kosztów związanych z niniejszym postępowaniem (w tym wpisu od skargi wynoszącego [...]) bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dwuosobowej rodziny. Jakkolwiek wnioskodawca podnosił przy tym, że obciążają go znaczne koszty utrzymania (w tym zwłaszcza związane z leczeniem, zakupem leków i zapewnieniem sobie [...]), to jednak nie sprecyzował ich miesięcznej wysokości ani nie nadesłał dokumentów, które mogłyby pozwolić na jej ustalenie. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że S. Z. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 24 października 2008 r., które zostało mu doręczone [...]. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem [...] nie ustosunkował się w żaden sposób do powyższego wezwania. Niezależnie od powyższego, ustosunkowując się do zawartego we wniosku wywodu, iż "rachunki i orzeczenia lekarskie są w Urzędzie do Spraw Kombatantów" trzeba wyjaśnić, że dokumenty dołączone do akt administracyjnych niniejszej sprawy potwierdzają wprawdzie fakt, iż skarżący uskarża się na liczne schorzenia. Nie wynika z nich jednak, w jakiej wysokości ponosi on aktualnie miesięcznie wydatki na leczenie, zakup leków i inne niezbędne potrzeby życiowe a już w żadnym razie, że wydatki te są na tyle duże, aby stanowić istotne obciążenie nawet dla rodziny dysponującej relatywnie znacznym dochodem, jakim jest kwota [...]. Do akt tych dołączono bowiem jedynie faktury VAT (karty nr 26 - 38) opiewające na kwotę ogółem (do zapłaty) [...], które zostały wystawione w okresie pomiędzy [...] a [...], czyli na przestrzeni [...] miesięcy. W rezultacie, ustalony na ich podstawie średni miesięczny wydatek z omawianego tytułu, wynosiłby [...], co trudno uznać za kwotę znaczną. W rzeczonych aktach administracyjnych brak jest przy tym jakichkolwiek innych dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby, że rodzina wnioskodawcy obciążona jest ponadprzeciętnie wysokimi kosztami utrzymania czy też znacznymi wydatkami na leczenie nieobjęte refundacją w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Skoro zatem równocześnie skarżący, pomimo wyraźnego wezwania nie uprawdopodobnił swoich oświadczeń o znacznym rozmiarze tych kosztów, to zważywszy wysokość dochodu osiąganego przezeń i małżonkę, nie można uznać, aby wykazał on w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów niniejszego postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swej rodziny a tym bardziej, że nie stać go na opłacenie jakichkolwiek kosztów związanych z tym postępowaniem. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz art. 246 §1 tej ustawy.