IV SA/Gl 662/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie NSA Zofia Borowicz (spr.), NSA Tadeusz Michalik, Protokolant starszy sekretarz sąd. Alicja Sadowska, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchybienie terminu do wniesienie środka odwoławczego w sprawie zwolnienia za służby uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8 a, art. 81 ust. 1 i 2, art. 81 ust. 1a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) Dyrektor Izby Celnej w K. zwolnił J. C. ze służby stałej w Izbie Celnej w K. z dniem doręczenia decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że w toku postępowania ustalono, iż w stosunku do J. C. prowadzono postępowanie o popełnienie przestępstwa określonego w art. 228 § 3 kk w zw. z art. 12 kk, zakończone wniesieniem aktu oskarżenia do Sądu Okręgowego w P. ( sygn. akt [...]). Ponieważ zarzucony J. C. czyn jest przestępstwem umyślnym dlatego w oparciu o art. 25 ust. 1 pkt 8 a cyt. ustawy o Służbie Celnej zachodziły podstawy do zwolnienia go ze służby stałej. J. C. w dniu [...] r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się przywrócenia go do pełnienia służby. We wniosku tym zakwestionował trafność przyjętego rozstrzygnięcia, które w jego ocenie narusza postanowienie Konstytucji RP. Wnioskował też o wypłacenie mu należnych poborów za miesiące [...] i [...]r., gdyż – jak wyjaśnił – decyzję o zwolnieniu ze służby doręczono mu początkiem [...] r. Natomiast w [...] i [...]r. przebywał na urlopie oraz na zwolnieniu lekarskim. Postanowieniem Nr : [...] z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 125 § 1 i 3, art. 127 § 3, art. 129 § 1 i 134 Kpa oraz art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. została prawidłowo doręczona stronie w dniu [...] r., na adres zamieszkania tj. [...]-[...] C., ul. A. Termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu [...] r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy J. C. złożył w dniu [...] r. ( data nadania w Urzędzie Pocztowym ). Organ wywiódł, iż powyższe oznacza, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął po upływie ustawowego terminu dlatego na mocy art. 134 kpa orzeczono jak w sentencji postanowienia. W skardze J. C. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. nr : [...] z dnia [...] r. Zarzucił, że doręczenie mu decyzji o zwolnieniu ze służby z dnia [...]r. nastąpiło w sposób nieprawidłowy, gdyż dostarczono ją w dniu [...] r. na adres niezgodny z aktualnym jego pobytem tj : [...]-[...] C., ul. A. Odbioru decyzji omyłkowo dokonała jego mama, która poinformowała o prawidłowym miejscu pobytu organ i zwróciła decyzję do Izby Celnej w K.. Zarzucił, że organ orzekający powinien być poinformowany o jego aktualnym adresie zameldowania czasowego tj. [...]-[...] B., gdyż wcześniej pod ten adres przysyłano mu wszelką korespondencję. Zarzucił, że matka nie była przez niego upoważniona do odbioru jakichkolwiek przesyłek poleconych. Wyjaśnił, iż od [...]. do [...] r. przebywał na urlopie i zwolnieniu lekarskim. O fakcie zwolnienia zorientował się po braku wynagrodzenia za ten okres. Po interwencji telefonicznej dowiedział się o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej. Dlatego [...] r. zwrócił się o przysłanie mu decyzji i świadectwa pracy. Dokumenty te otrzymał na aktualny adres z pismem z dnia [...] r. Dlatego dopiero po tym terminie mógł złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co uczynił [...] r. Skarżący, zarzucił, że w tych okolicznościach nie może zgodzić się z zaskarżonym postanowieniem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie, prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów skargi organ orzekający wskazał, że skarżący odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania wysłane na adres znany organowi z akt osobowych. Dlatego też na ten adres została doręczona decyzja o zwolnieniu ze służby. Dodał, że w dniu [...] r. matka skarżącego zwróciła uprzednio odebraną decyzję z informacją, że została zobowiązana przez syna by nie odbierać kierowanej do niego korespondencji z uwagi na fakt, że zamieszkuje on i stale przebywa pod adresem [...]-[...] B.. W ocenie organu orzekającego decyzja została doręczona stronie w sposób prawidłowy, zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął z uchybieniem ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem wykonywania działań administracji publicznej, do których należy również wydawanie indywidualnych aktów prawa, jakim jest zaskarżona decyzja. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonych aktów badając, czy kwestionowany akt nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto sądy te badają czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością wydanego rozstrzygnięcia. Z tym, że stosownie do art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem ocenia legalność decyzji również z urzędu. Z tych przyczyn należy w pierwszej kolejności odnieść się do zgłoszonego w skardze wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepis art. 58 kpa przewiduje możliwość złożenia tego rodzaju prośby, którą jednakże osoba zainteresowana może złożyć do właściwego organu administracji publicznej w oznaczonym terminie, którego przywrócenie nie jest dopuszczalne. Zatem złożenie tego rodzaju wniosku w skardze do Sądu jest bezskuteczne, bowiem Sąd nie jest uprawniony do jego rozpatrzenia. Skarżący zarzucał w skardze, że doręczenie decyzji Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zwolnienia go ze służby dokonano nieprawidłowo, na adres niezgodny z jego aktualnym pobytem. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia uznał, że zostało ono wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 77 § 1 kpa. Z uwagi na treść art. 134 kpa obowiązkiem organu odwoławczego w postępowaniu wstępnym jest zbadanie czy odwołanie ( wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ) zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. W tym celu niezbędnym jest ustalenie czy decyzja, od której skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy została doręczona w sposób prawidłowy oraz czy zawierała pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego. Zgodnie bowiem z art. 39 kpa obowiązkiem organu administracji jest doręczenie stronie za pokwitowaniem decyzji administracyjnej przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Obowiązkowi temu odpowiada obowiązek strony poinformowania organu orzekającego o każdej zmianie swego adresu ( art. 41 § 1 kpa ), gdyż bez tych informacji organ orzekający nie mógłby zrealizować w pełni obowiązku doręczenia. W myśl art. 41 § 2 kpa w razie zaniedbania przez stronę wykonania obowiązku zawiadomienia o zmianie adresu, doręczenie pisma pod adresem dotychczasowym, mimo, że jest to adres już zdeaktualizowany, ma skutek prawny. Dla zastosowania art. 41§ 2 kpa i wynikającej zeń zasady domniemania doręczenia pisma stronie należy dokonać pouczenia strony o treści obowiązku z art. 41 § 1 kpa, a także pouczenia o skutkach prawnych naruszenia tego obowiązku wynikających z art. 41 § kpa i o ich prawnych konsekwencjach. Obowiązek pouczenia znajduje oparcie w art. 9 kpa. Obowiązek określony w art. 41 kpa powstaje od daty zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego ( por. wyrok NSA z dnia 7.01.2000 r. sygn. V SA 1084/99 , zbiór LEX 49299, wyrok NSA z dnia 7.02.1996 r. sygn. SA/Ka 381/05 – nie publ.). Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało doręczone w dniu [...] r. na adres wskazany w kwestionariuszu osobowym znajdującym się w aktach osobowych funkcjonariusza. Treść tego zawiadomienia, którego odpis znajduje się w aktach administracyjnych nie wskazuje, aby skarżący został pouczony o obowiązkach zawartych w art. 41 § 1 i 2 kpa. Trzeba też dodać, że na kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. dokumentu doręczyciel odnotował, iż przesyłkę tę doręczył : "adresatowi osobiście". Jednakże obok dopisano : "(J. C. ojciec)". W miejscu potwierdzającym odbiór przesyłki widnieje podpis : J. C.. Nie wiadomo więc komu w rzeczywistości doręczono tę korespondencję i czy odbiorca, gdy nie był nim adresat, zobowiązał się oddać ją adresatowi. Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] r. ( karta [...] akt sąd. ) zarzucał, że zawiadomienie z [...] r. o nr [...] nie było przez niego odebrane lecz prawdopodobnie przez jednego z rodziców, których nie upoważniał do odbioru przesyłki. W piśmie tym jak i w skardze podnosił, że wcześniej wszelką korespondencję z Izby Celnej i z Urzędu Celnego w C. przesyłano dla niego na adres aktualnego zameldowania czasowego. Zarzucił, że o fakcie tym powiadomił Urząd Celny w C.. Faktem jest, że skarżący w dniu [...] r. ( data nadania pisma w Urzędzie Pocztowym ) przesłał do Izby Celnej w K. pismo stanowiące wyjaśnienie w sprawie, w związku z wydanym przez organ zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, a na kopercie wskazał adres stałego zameldowania. Jednocześnie z załączonego do akt sądowych ( kart. [...]) potwierdzenia zameldowania wynika, że od [...] r. – [...] r. zameldowany jest na pobyt czasowy pod adresem: B.. Ponieważ z akt nie wynika, że skarżący został pouczony o treści art. 41 § 2 kpa, a nadto nie wynika – jak to zarzucił skarżący – czy organ posiadał informację o tym, że faktycznie jest on zameldowany czasowo pod innym adresem, zatem bez wyjaśnienia tej kwestii , w tej sytuacji trudno było uznać, iż skarżący w ten sposób wskazał organowi adres w rozumieniu art. 41 kpa. W przepisie art. 41 § 1 kpa chodzi bowiem o adres zamieszkania, w którym strona stale przebywa. Jeśli uwzględni się przy tym treść art. 42 § 1 kpa to przyjąć należy, że w regulacjach tych chodzi o rzeczywiste, faktyczne ( a nie prawne ) mieszkanie adresata. Z akt sprawy nadto wynika, że decyzja z dnia [...] r. została doręczona przez organ za pośrednictwem poczty na adres pod który doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie. Decyzję jak wynika z treści pisma z dnia [...] r. ( karta [...] akt adm. ) odebrała matka skarżącego. Na kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tego dokumentu widnieje adnotacja, prawdopodobnie doręczyciela o treści : "T. C., żona, osob. znana". Przy tej treści adnotacji dokonanej przez doręczyciela wydaje się być wiarygodne wyjaśnienie T. C., zawarte w piśmie z dnia [...] r., iż dopiero po odebraniu korespondencji zorientowała się, że jest ona adresowana do syna, który nie upoważniał jej do jej odbioru i stale przebywa pod innym adresem, który winien być znany organowi. Należy zauważyć, że doręczyciel na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki nie odnotował wyraźnie, że przesyłkę doręczył domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Treść art. 43 kpa dla uznania skuteczności doręczenia przesyłki w tym trybie, wymaga zobowiązania się odbiorcy do oddania pisma adresatowi. W tym celu organ doręczający ma obowiązek zażądania, aby odbiorca złożył w tej kwestii wyraźne oświadczenie. W jego treści powinna znaleźć się zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego przekazania go adresatowi ( G. Łaszczyca. Cz. Martysz, A. Matan, " Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Tom I i II, Zakamycze 2005 ). J. C. zarzucał, że w maju zwrócił się do organu o przesłanie decyzji którą wraz z pismem otrzymał w dniu [...] r. Korespondencji takiej w aktach sprawy nie ma. Brak tych dokumentów i pism nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie czy i jakie ewentualne skutki prawne mogło wywołać doręczenie decyzji skarżącemu w dniu [...] r. Uzupełnienie materiału dowodowego w powyższym zakresie umożliwi dopiero organowi wyjaśnienie powstałych wątpliwości co do prawidłowości doręczenia decyzji i dokonanie poprawnych ustaleń w tym zakresie. Ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 77 § 1, art. 41 i 42 § 1 i 43 § 1 kpa oraz art. 134 kpa dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa orzekł jak w sentencji uznając, że naruszenie tych norm mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie zawarł rozstrzygnięcia o jakim mowa w art. 152 ppsa wobec treści art. 81 ust. 1 a ustawy o Służbie Celnej. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.