IV SA/Gl 662/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2015 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] zobowiązał M.R. do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie należności głównej 900,00 zł. oraz odsetek ustawowych, wypłaconych na podstawie decyzji z dnia [...]r. Nr [...] przyznającej S.R. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione C.R. i H.R. w łącznej kwocie po 450,00 zł. miesięcznie na okres od 01.08.2012 r. do 30.09.2012 r. W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył okoliczności faktyczne i podstawę prawna wydanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu od tej decyzji organu kurator - adwokat S.D. zarzucił organowi I instancji wydanie decyzji z naruszeniem art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez zobowiązanie M.R. do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez uwzględnienia jego sytuacji materialno-bytowej oraz naruszenie przepisu art. 107 w związku z art. 7 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji i niewskazanie, kiedy wypłacono świadczenia na rzecz C.R. oraz H.R., co dało podstawę do nienależytego uzasadnienia wydanej decyzji w odniesieniu do odsetek poprzez nieokreślenie okresu, za który zostały naliczone, a tym samym nieuzasadnienie i niewykazanie ich wysokości. Wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie w całości włącznie z odsetkami należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz C.R. i H.R. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając m.in. na podstawie art. 27 ust. 1-2 ustawy z dnia 07.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 07.07.2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalenia dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2010 r., Nr 123, poz. 836), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent Miasta B. przyznał S.R. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci C.R. i H.R. w łącznej kwocie po 450,00 zł. miesięcznie na okres od 01.08.2012 r. do 30.09.2012 r. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 10.01.2014 r. sygn. akt: [...] wyznaczono przedstawiciela w osobie adwokata S.D. celem zastąpienia M.R. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezydenta Miasta B. w sprawie obowiązku zwrotu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz małoletnich uprawnionych C.R. i H.R. Następnie, zawiadomieniem z dnia 20.02.2014 r. organ I instancji poinformował adwokata S.D. - kuratora M.R. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego M.R. należności z tytułu otrzymanych przez osoby uprawnione C.R. i H.R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 01. 08. 2012 r. do 30. 09. 2012 r. Organ odwoławczy podniósł, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 27 ust. 1-2 ustawy z dnia 07.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.). Zgodnie z art. 27 ust. 1, 1a i 2 tej ustawy, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium podniosło, że z przytoczonych przepisów wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1) oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2). Decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ust. 1 ustawy jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu przedmiotowych należności, a postępowanie to jest wszczynane przez organ z urzędu. Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia dopiero w odrębnym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 30 ust. 2 ustawy, zainicjowanym przez dłużnika alimentacyjnego po wydaniu decyzji o zwrocie należności. W myśl tego przepisu umorzenie należności, jak i odroczenie terminu ich płatności albo rozłożenie na raty, może nastąpić jedynie na wniosek dłużnika w sytuacji, kiedy przemawia za tym jego sytuacja dochodowa i rodzinna. O umorzeniu zaległości rozstrzyga zatem również organ właściwy wierzyciela, wydając w tej sprawie decyzję administracyjną (art. 30 ust. 3 ustawy), ale decyzja ta ma już charakter uznaniowy i jest wydawana w postępowaniu wszczynanym na wniosek strony. Podsumowując Kolegium wskazało, że organ I instancji, orzekając w niniejszej sprawie, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż w sposób prawidłowy dokonał oceny zaistniałego stanu faktycznego oraz dokonał właściwej oceny dowodów i wszystkich istotnych wyjaśnień niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zatem decyzja nakładająca na Stronę, na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy, obowiązek zwrotu ustalonej kwoty jest zgodna z prawem. Kolegium dodatkowo podniosło, iż organ właściwy wierzyciela może, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego działający imieniem skarżącego M.R. kurator adwokat S.D. zarzucił naruszenie przepisu art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji bez wskazania dowodów, na których się oparto oraz naruszenie art. 27 i art. 30 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nie zaistniały przesłanki do zmiany decyzji i umorzenia należności M.R. oraz poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Skarżący podkreślił, że M.R. jest osobą nieznaną z miejsca pobytu, w związku z czym należy domniemywać, iż nie dysponuje on ani miejscem zamieszkania ani majątkiem, jak również najprawdopodobniej nigdzie nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Wobec powyższego, niezasadnym jest nakładanie na M.R. obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, którego to obowiązku nie jest on w stanie spełnić. W związku z powyższym, skarżący domagał się uchylenia decyzji sprawie ustalenia kwoty należności z tytułu otrzymanych przez C.R. i H.R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zobowiązującej Pana M.R. do zwrotu wskazanej decyzji kwoty 900,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie 175,82 zł i orzeczenie co do istoty poprzez umorzenie w całości włącznie z odsetkami należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz C.R. i H.R. w łącznej kwocie 1 075,82 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie i podtrzymało twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do w/wym. wskazań wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia poprawnych rozważań faktycznych i prawnych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. Orzeczenie odpowiada prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani przepisów procedury. Z materiałów dostępnych w aktach administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji decyzją z dnia [...]r. Nr [...] przyznajął S.R. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione C.R. i H.R. w łącznej kwocie po 450,00 zł miesięcznie na okres od 01.08. do 30.09.2012 r.. Świadczenia te zostały wypłacone osobie uprawnionej w łącznej wysokości 900,00 zł. Po zawiadomieniu strony skarżącej o wszczęciu postępowania zmierzającego do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez uprawnionych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w w/wym. okresie, organ I instancji prawidłowo ustalił i orzekł o zwrocie tych należności. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ właściwy wierzyciela wydaje zaś, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2 cyt. ustawy). Innymi słowy skoro należne świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone osobie uprawnionej w wyżej wymienionym okresie, to organ I instancji zobowiązany był do wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego tych należności. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje tu fakt, że nie jest znana obecna sytuacja materialno – bytowa skarżącego. Co do podnoszonych przez stronę skarżącą kwestii związanych z jej trudną sytuacją życiową należy wskazać, iż strona skarżąca może zwrócić się z wnioskiem do organu właściwego wierzyciela o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części lub odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty. Przy czym podkreślić należy, iż wniosek taki można skutecznie złożyć dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie decyzji nakazującej zwrot w/wym. świadczeń. Co do podnoszonej w odwołaniu kwestii sposobu naliczenia odsetek od należności głównej, wskazać należy przedstawicielowi strony skarżącej (profesjonalnemu prawnikowi), że był powiadomiony o wszczęciu przedmiotowego postępowania i jako profesjonalista wiedział, ze w każdej chwili może uzyskać dostęp do akt administracyjnych sprawy. W aktach tych zaś na k. 22 widnieje szczegółowy kalkulator odsetek ustawowych o których mowa w decyzji I instancji. Należy także zauważyć, ze nie sposób odnieść się do zarzutu skargi o naruszeniu przepisów "art. 27 i art. 30 ustawy o pomocy społecznej", albowiem przepisy tej ustawy w ogóle nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.