IV SA/Gl 664/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi S.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 3 lutego 2012 r. S.Ł. domagał się przyznania zasiłku stałego od miesiąca lutego 2012 r. w związku z otrzymaniem orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. Decyzją z dnia [...]r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Rodzinie w G., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "K.p.a." w związku z art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 3 , art. 9 ust. 8, art. 17 ust. 1 pkt 19 i 20, art. 36 pkt 1 ppkt a, art. 37, art. 106 ust. 1, 3 i 4, art. 109 i art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), przyznał S.Ł. zasiłek stały od dnia 1 lutego 2012 r. do dnia 31 stycznia 2014 r. w wysokości 177,- zł. miesięcznie. W wyniku rozpatrzenia odwołania S.Ł. od powyższej decyzji, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Rodzinie w G., decyzją z dnia [...]r., Nr [...], wydaną na podstawie między innymi art. 132 K.p.a., zmienił decyzję własną z dnia [...]r. w przedmiocie przyznania S.Ł. pomocy w postaci zasiłku stałego w ten sposób, że wysokość zasiłku stałego wynosi 444,-zł., natomiast pozostałe ustalenia zawarte w tej decyzji pozostają bez zmian. W uzasadnieniu powołano się na treść obowiązujących przepisów ustawy o pomocy społecznej i przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w sprawie złożonego odwołania, które wykazało, iż nastąpiła zmiana w sytuacji dochodowej S.Ł., który od miesiąca lutego 2012 r. nie osiąga żadnych dochodów, stąd też zachodzi konieczność dokonania zmiany wcześniejszej decyzji z dnia [...]r. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, wysokość zasiłku stałego oblicza się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, tj. 477,- zł. a posiadanym przez nią dochodem, jednak w wysokości nie wyższej niż 444,- zł., zatem tak obliczona wysokość zasiłku stałego w przypadku S.Ł. wynosi 444,- zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S.Ł., w którym domagał się ponownego przeliczenia należnego mu zasiłku stałego i ustalenia nowej jego wysokości w kwocie brutto 1 398,56- zł. oraz objęcia ubezpieczeniem w okresie od 1 lutego do 30 marca 2012 r. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu Kolegium przywołało treść obowiązujących przepisów ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, na podstawie którego zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, z kolei wysokość tego świadczenia ustala się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być niższa niż 30,- zł. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium zauważyło, iż aktualne kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477, - zł. miesięcznie a nie 1 398,56 - zł., co wynika z treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zmianę w trybie samokontroli decyzji o przyznaniu stronie zasiłku stałego, doszło bowiem do zmiany jej sytuacji dochodowej, która polegała na utracie przychodu w postaci pomocy finansowej rodziny w wysokości 300,- zł., jaki miał miejsce w miesiącu styczniu 2012 r., co wobec braku dochodu od miesiąca lutego 2012 r. uzasadniało zmianę wysokości zasiłku stałego przyznanego wcześniej decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...]r. Dodatkowo, art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) wskazuje z mocy prawa podmioty zobowiązane do opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne za osoby objęte obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, za które składka na ubezpieczenie zdrowotne jest finansowana ze środków budżetu państwa, zatem sentencja rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji nie mogła zawierać wzmianki o składce, która obowiązuje z mocy prawa. Skargę od powyższej decyzji złożył S.Ł. podając pełny jej numer [...]. Jednakże w uzasadnieniu skargi poinformował, iż to pracownik socjalny MOPS – J.R. w dniu 23 lutego 2012 r. wyrejestrowana go z ubezpieczenia społecznego z dniem 2 lutego 2012 r. uzasadniając to tym, iż obowiązkiem jego żony jest zgłoszenie go do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członka rodziny. Skarżący, w związku z tym wnosił o ustalenie, kto powinien podać go do ubezpieczenia zdrowotnego i kto ponosi koszty jego leczenia za okres, w którym pobierał leki a nie był ubezpieczony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przytoczyło argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. skarżący podtrzymał w całości skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Dodatkowo, w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., Nr [...], która utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta G. z dnia [...]r. o nr [...]. W ocenie Sądu przywołane decyzje nie naruszają przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, zatem skarga nie może być uwzględniona. Obie decyzje jako podstawę rozstrzygnięcia powołują art. 8 ust. 1, art. 37 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.). Zgodnie z art. 37 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Stosownie do przywołanej treści zasiłek stały przysługuje między innymi osobie pełnoletniej, samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wysokość przysługującego zasiłku ustala się tu jako różnicę pomiędzy wskazanym wyżej kryterium dochodowym a dochodem danej osoby (art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Przepis powyższy nie tylko wskazuje warunki, jakim powinny odpowiadać podmioty uprawnione do otrzymania zasiłku stałego, ale również określa jego wysokość w zależności od tego, czy gospodaruje samotnie czy też jest "osobą w rodzinie". Uregulowania zawarte w art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stanowią, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje, jeżeli ustawowe kryterium dochodowe wskazane w pierwszym z tych unormowań nie jest przekroczone przez dochód strony, rozumiany jako sumę jej miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Tym nie mniej z treści przywołanych uregulowań wynika, że przy ustalaniu uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej, w tym do zasiłku stałego znaczenie ma dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie danego świadczenia. Dochód skarżącego w miesiącu styczniu 2012 r., a więc z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie zasiłku stałego, obejmował pomoc finansową rodziny w wysokości 300,- zł., ale uległ on utracie. W tej sytuacji, w oparciu o treść art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód skarżącego należało uznać przychody z miesiąca, w którym został złożony wniosek, tj. lutego 2012 r. Jak wynika z akt sprawy dochód ten wynosił zero złotych (wywiad środowiskowy podpisany przez skarżącego w dniu 10 lutego 2012 r.). Okolicznością niesporną jest zatem spełnienie przez skarżącego wszystkich przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia w maksymalnej wysokości wobec braku w miesiącu lutym 2012 r. jakichkolwiek dochodów. W związku z tym przyjdzie stwierdzić, że organy obu instancji dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i właściwie zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, tj. art. 37 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Dlatego też, zarzuty skarżącego w tym zakresie, sprecyzowane w odwołaniu należy uznać za bezpodstawne. Natomiast zarzuty skargi nie dotyczą merytorycznej treści zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Oznacza to, że osoba pobierająca zasiłek stały zgłaszana jest do ubezpieczenia zdrowotnego wówczas, gdy nie jest możliwe objęcie tej osoby obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu i tylko wtedy za taką osobę składkę opłaca ośrodek pomocy społecznej (art. 66 ust. 1 pkt 26 w związku z art. 75 ust. 10 oraz art. 86 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Tymczasem, status członka rodziny osoby ubezpieczonej, jaki posiada skarżący oraz status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji, zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 17-20, 26-28, 30 i 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a więc objęte z innego tytułu obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego (art. 66 ust. 2 i 3 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 5 i art. 5 pkt 3 lit. b ustawy). Przywołany przepis art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 35 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 166, poz. 1172), zwolnił z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego, jako małżonka osoby ubezpieczonej, który powinien być objęty ubezpieczeniem z tegoż właśnie innego tytułu. Skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie wykazał, iż prawomocnym wyrokiem sądu orzeczono wobec niego i jego żony separację. Zatem, w oparciu o szczególny słowniczek pojęć stworzony dla potrzeb tejże ustawy, zawarty w art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 5 oraz art. 5 pkt 3 lit. b musi być jako małżonek traktowany za członka rodziny ubezpieczonej żony (art. 66 ust. 2 i 3 tej ustawy). O treści omówionych powyżej przepisów skarżący został pouczony. Co więcej, prawidłowo został poinformowany o obowiązku jego zgłoszenia przez żonę jako członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego (akta administracyjne - oświadczenie z dnia 23 lutego 2012 r. podpisane przez skarżącego oraz plan pracy socjalnej). Konsekwencją braku działań w postaci stosownego wniosku o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym była kwestia utraty przez skarżącego świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, o czym poinformował w treści skargi. Ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia, iż dana osoba podlega ubezpieczeniu z innego tytułu, powoduje jej objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z mocy samej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zarówno ubezpieczony, jak i płatnik są stronami odrębnego postępowania administracyjnego o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym. Ubezpieczonymi są bowiem nie tylko osoby posiadające obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub EFTA, zamieszkujące na jego terytorium, ale również członkowie rodzin tychże osób, jeżeli nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, o których mowa w art. 66 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tego artykułu, ani nie są osobami uprawnionymi do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji (art. 3 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 5 tej ustawy). W tym stanie rzeczy, skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.