IV SA/Gl 667/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia [...], Nr [...], nie stwierdził u J.D. choroby zawodowej pylicy płuc - pylicy górników kopalń węgla, wymienionej w pozycji 3/2 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz.869). Decyzję tę wydano w oparciu o ocenę narażenia zawodowego oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...], Nr [...], i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...], Nr [...]. Na podstawie wskazanych powyżej dokumentów organ orzekający ustalił, iż J.D. pracował jako górnik pod ziemią m. in. w Kopalni Węgla Kamiennego A w latach [...], następnie w latach [...] w Kopalni Węgla Kamiennego B w Ż., od [...] r. do [...] r. w Przedsiębiorstwie C, w latach [...] w D S.A., od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. w S.A. E, w latach [...] oraz [...] w Przedsiębiorstwie Wielobranżowym F spółka z o.o., w otoczeniu stwarzającym ryzyko powstania w/w choroby zawodowej. Zatem fakt pracy w warunkach wskazujących na narażenie na powstanie tej choroby zawodowej uznał za bezsporny. Jednakże uprawnione jednostki badawcze nie rozpoznały u wymienionego choroby zawodowej pylicy płuc - pylicy górników kopalń węgla. Z tej przyczyny do jej stwierdzenia dojść nie mogło. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem J.D. wniósł odwołanie, w którym podniósł, iż organ przed wydaniem decyzji nie wziął pod uwagę przedstawionej przez niego dokumentacji medycznej odzwierciedlającej szybki rozwój choroby, jaką jest pylica płuc. Do dokumentacji tej należy kartoteka pacjenta Poradni Chorób Płuc w Ż., oraz wyniki licznych badań radiologicznych klatki piersiowej. Podkreślił długoletnie narażenie na działanie czynników szkodliwych w miejscach pracy oraz swój zły stan zdrowia nim spowodowany, zwłaszcza zaburzenia w oddychaniu. W jego przekonaniu istotnym elementem badań winno USG serca, którego nie przeprowadzono. Podniósł również, iż przed wydaniem decyzji nie mógł się wypowiedzieć co do zebranego przez organ materiału dowodowego, gdyż gdy przyjechał w dniu [...] do organu nie zastał pracownika zajmującego się jego sprawą, a decyzja była już przygotowana. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...], o numerze wskazanym w sentencji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 235¹ ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, w szczególności przebieg zatrudnienia odwołującego się i ustalił, że pracował on od [...] r. do [...] r. (z przerwami) w narażeniu na czynnik szkodliwy, mogący wywołać przedmiotową chorobę zawodową. Nadto wyniki przeprowadzonych badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. – Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie z [...]) i w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z [...]), które dały podstawę ustalenia braku rozpoznania pylicy płuc u strony. Dalej wskazał, iż J.D. przez wydaniem decyzji w trybie art. 10 k.p.a. nadesłał wynik badania radiologicznego płuc z dnia [...] mający świadczyć o istnieniu zmian drobnoguzkowych charakterystycznych dla pylicy płuc. Po zapoznaniu się z nadesłaną przez skarżącego dokumentacją medyczną Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdził, iż nie stanowi ona podstawy do weryfikacji wydanych uprzednio orzeczeń lekarskich, albowiem do rozpoznania pylicy nie wystarczy samo stwierdzenie zmian drobnoguzkowych w płucach, konieczna jest również ocena gęstości tych zacienień, czyli stwierdzenie kategorii upoważniającej do rozpoznania pylicy, a przesłany wynik badania radiologicznego nie pozwala na dokonanie takiej oceny. Skoro zatem badania w placówkach diagnostycznych I i II stopnia, które wydały zbieżne wyniki, bo lekarze specjaliści nie rozpoznali u odwołującego się choroby zawodowej pylicy płuc górników kopalń węgla, organ II instancji nie znalazł powodów dla uwzględnienia odwołania. Odnosząc się do wniosku o powtórzenie badania w innej placówce medycznej, wskazał, iż w trakcie postępowania administracyjnego został wyczerpany dwustopniowy tryb diagnostyczno – orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009r., nie było zatem podstaw prawnych do skierowania strony na ponowne badania. W konsekwencji czego organ ten stwierdził, iż brak jednej z przesłanek, a to rozpoznania choroby zawodowej przez upoważnioną placówkę medyczną, wyklucza stwierdzenie u pracownika tej choroby. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Jego zdaniem organ administracji wydając ją naruszył przepisy postępowania, a to art. 7, art. 8, art. 12 § 1 77 § 1 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Naruszenie art. 7 k.p.a. polegało na zaniechaniu podjęcia czynności mających na celu ponowne skierowanie skarżącego na badanie, co w jego ocenie uzasadniały znajdujące się w akta dokumenty medyczne, takie jak historia choroby z poradni leczenia chorób płuc, w której pulmonolog rozpoznał u niego pylicę płuc. Poza tym zarzucił brak badań USG serca, które w jego ocenie są wielce istotne. Nie uwzględniając przedstawionej dokumentacji i nie zlecając przeprowadzenia pełnych badań organ nie wyjaśnił sprawy do rozstrzygnięcia i prowadził postępowanie w sposób niebudzący zaufania uczestnika, czym naruszył art. 8 k.p.a. Zdaniem skarżącego tak przeprowadzone postępowanie nie uwzględniło zawartej w art. 12 § 1 k.p.a. zasady szybkości i wnikliwości. W jego ocenie organ odwoławczy nadto nie rozparzył całości zebranego materiału, gdyż "prześliznął" się jedynie po dowodach. Wskazał, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a nie tylko w oparciu o orzeczenia lekarskie wydane przez uprawnione do tego placówki. Nie stosując się do tego zalecenia organ naruszył wskazany powyżej § 8 rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po myśli art. 145 § 1 tej ustawy wzruszenie decyzji może nastąpić wówczas, gdy uchybia ona przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisom prawa procesowego dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też dotknięta jest wadą nieważności. Skarga jest bezzasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, przeprowadzona zarówno w aspekcie podniesionych w skardze zarzutów, jak też podstaw branych pod rozwagę z urzędu, nie dała podstaw do podważenia jej legalności. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Aby zatem określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, a po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy strony albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem badania organu jest więc ustalenie charakteru schorzenia (istnienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych), ustalenie warunków pracy (narażających na powstanie tej choroby) oraz związku przyczynowego między chorobą zawodową, a tymi warunkami. Postępowanie organów w tym zakresie reguluje wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 Kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. Powracając na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić że w toku postępowania administracyjnego zgromadzono materiał dowodowy pozwalający zasadnie przyjąć, że skarżący w okresie zatrudnienia pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej pylicy płuc. Okoliczność ta nie jest sporna. Trzeba w tym miejscu uwypuklić fakt, że narażenie na wystąpienie choroby zawodowej nie jest jednak równoznaczne z ustaleniem jej istnienia, jako bezpośrednio wynikającej z warunków pracy. Zwrot "narażenie" oznacza samą tylko możliwość powstania choroby w wyniku panujących warunków w środowisku pracy; jest to określenie potencjalnej (ewentualnej) przyczyny choroby zawodowej. Dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest rozpoznanie tego schorzenia przez uprawnioną placówkę diagnostyczną. W związku z powyższym skarżący był badany w dwóch takich jednostkach medycznych. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych przy Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Badanie radiologiczne z dnia [...] nie ujawniło zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających, upoważniających bezspornie lub z dużym prawdopodobieństwem do rozpoznania pylicy płuc. Podstawą rozpoznania pylicy płuc jest bowiem stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu rtg klatki piersiowej, zmian, które są oceniane zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy (IILO) z 1980 r. Kolejne badania przeprowadzone [...] w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. również nie wykazały u skarżącego objawów pozwalających na rozpoznanie choroby zawodowej pylicy płuc. W badaniu spirometrycznym nie stwierdzono zaburzeń wentylacji, a ocena pełnowymiarowego zdjęcia rtg nie ujawniła zacienień okrągłych, regularnych o odpowiedniej gęstości mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organy te prawidłowo zinterpretowały prawo w odniesieniu do przedstawionych im jednomyślnych orzeczeń lekarskich, trafnie odnosząc właściwe przepisy do poprawnie ustalonego stanu faktycznego. Stan ten ustaliły w wyniku poprawnej oceny wiarygodności dowodów, które zgromadziły wyczerpując materiał pozwalający na podjęcie rozstrzygnięcia. Zawarte w skardze do sądu administracyjnego zarzuty naruszenia art. art. 7, 8, 12 § 1, 77 § 1 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w swej istocie opierają się na nieuwzględnieniu przedstawionej przez skarżącego dokumentacji medycznej. Zarzuty te nie są trafne, albowiem po nadesłaniu przez skarżącego badań rtg z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny przekazał je Instytutowi Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w celu zajęcia stanowiska, czy na podstawie przedstawionej dokumentacji można stwierdzić istnienie patologicznych zmian w płucach, które mogą być zakwalifikowane jako choroba zawodowa. W opinii uzupełniającej wydanej w dniu [...] Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego zaakcentował, iż stwierdzenie obecności zmian guzkowatych w płucach nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia choroby zawodowej pylicy płuc. Niezbędnym jest również ocena gęstości tych zacienień, natomiast przesłany wynik badania rtg z dnia [...] bez dokumentacji radiologicznej nie pozwala na dokonanie takiej oceny. Nadto podstawą wydanego we [...] orzeczenia było postępowanie prowadzone we [...] i wykonane w tym czasie badania. W przypadku nasilenia objawów chorobowych po zakończeniu postępowania administracyjnego istnieje możliwość przeprowadzenia ponownego postępowania albowiem w przypadku pylicy nie określa się czasu wystąpienia objawów chorobowych od zakończenia pracy, w jakim do stwierdzenia tej choroby może dojść. Godzi się też wskazać, że ani organy, ani placówki medyczne, ani wreszcie Sąd (mając wiedzę z licznych spraw rozstrzyganych w tej materii), nie dostrzegły potrzeby przeprowadzenia badania USG serca, które w zakresie pylicy płuc nie jest standardowym badaniem. Aktualne przepisy dotyczące uznania danego schorzenia za chorobę zawodową są konkretne, jednoznaczne i rygorystyczne, zatem nie pozwalają na swobodę zarówno w zakresie oceny charakteru schorzenia, jak i trybu postępowania. Wyrazem tego stanu rzeczy jest przede wszystkim ścisłe określenie właściwych placówek diagnostycznych. Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania są jednostki medyczne wymienione w § 5 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z poglądem orzecznictwa podzielonym w pełni przez skład orzekający rozpoznający niniejszą skargę, wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzenia choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, opinia innej jednostki służby zdrowia i to niespełniająca wymogów formalnych, nie może być uznana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005 r., sygn. OSK 148/04, publ. Lex 166671). Z tego też względu składana przez skarżącego w trakcie postępowania przed organami inspekcji sanitarnej oraz przed sądem administracyjnym dokumentacja medyczna pochodząca od innych niż uprawnione do stwierdzenia choroby zawodowej jednostek medycznych nie mogła prowadzić do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Trzeba ponadto podkreślić, że w sprawie - oprócz dwóch orzeczeń wydanych przez uprawnione podmioty - wydano opinię uzupełniającą, w której ustosunkowano się do dokumentacji złożonej przez stronę. Orzeczenia te wraz z ową opinią, zasługują na wiarę, mogły stanowić podstawę dokonanych ustaleń faktycznych w sprawie. Całokształt przedstawionych powyżej rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani formalnego, a zawarte w skardze zarzuty okazały się chybione. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.