IV SA/Gl 668/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi z dnia 25 lipca 2010 r. A. O. wniósł o "zwolnienie od kosztów postępowania". Wobec faktu, iż wspomniane żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 6 września 2010 r. skarżącego wezwano do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. A. O. nadesłał rzeczony formularz w dniu 21 września 2010 r. precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu powołał się na represje doznane w okresie Drugiej Wojny Światowej oraz na zły stan zdrowia wywodząc, iż legitymuje się [...]. Równocześnie oświadczył, że posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...], z kolei jego żona zgromadziła oszczędności w kwocie [...]. Miesięczny dochód przypadający na gospodarstwo domowe wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie [...], na którą składa się pobierana przezeń emerytura w wysokości [...] oraz emerytura jego żony w rozmiarze [...]. Skarżący dodał, że wydatkują wraz z małżonką na leki [...], natomiast za mieszkanie [...] miesięcznie. Do wniosku skarżący dołączył dokumentację medyczną potwierdzającą jego problemy zdrowotne oraz wyciąg bankowy i przekaz pocztowy, dokumentujące wysokość emerytur pobieranych przez niego i żonę. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku A. O. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonana w tym kontekście analiza stanu majątkowego skarżącego doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Zdaniem rozpoznającego wniosek, sytuacja taka nie ma w niniejszej sprawie miejsca. Po pierwsze bowiem, miesięczny dochód netto przypadający na gospodarstwo domowe wnioskującego to [...] (vide: dokumenty stanowiące karty nr 24 i 25 akt sprawy), podczas gdy z jego oświadczeń wynika, że suma kosztów ponoszonych przezeń na utrzymanie mieszkania ([...]) oraz na zakup leków dla niego i żony ([...]) wynosi [...]. W rezultacie, po odliczeniu tych wydatków, do dyspozycji wnioskującego i jego małżonki pozostaje miesięcznie kwota [...], co - nawet zważywszy fakt, iż musi ona wystarczyć na pokrycie kosztów związanych z wyżywieniem, zakupem środków czystości i odzieży dla dwóch osób - powinno wystarczyć na poczynienie pewnych oszczędności wystarczających na uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 200 zł a także wydatków, jakie mogą wiązać się z opłaceniem adwokata z wyboru, bez uszczerbku dla koniecznych potrzeb życiowych tej rodziny. Po drugie zaś trzeba podkreślić, że z przedstawionego przez wnioskodawcę wyciągu z rachunku bankowego jego małżonki (karta nr 24 akt sprawy) wynika, iż saldo tego konta na dzień 1 września 2010 r. wynosiło [...], a nie budzi wątpliwości, że tak znaczna kwota bez trudu umożliwia pokrycie pełnych kosztów związanych z niniejszym postępowaniem. Ustosunkowując się do wywodów skarżącego, trzeba przyznać, że jego sytuacja życiowa i zdrowotna jest bezspornie trudna. Uskarża się on bowiem na poważne schorzenia i ma orzeczony [...]. Samo to nie mogło jednak przesądzić o przyznaniu mu prawa pomocy. Z treści art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wynika bowiem jednoznacznie, że o rozstrzygnięciu w tej kwestii decydują w zasadzie wyłącznie kryteria majątkowe. Oznacza to, że nawet w sytuacji, gdy strona jest osobą [...], w podeszłym wieku i uskarża się na zły stan zdrowia, zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej adwokata z urzędu nie będzie możliwe jeżeli tylko jest ona w stanie sama uiścić wspomniane koszty i opłacić wydatki jakie wiążą się z wynagrodzeniem adwokata z wyboru. Tymczasem środki pieniężne pozostające w dyspozycji rodziny wnioskującego, w tym dochód netto tej rodziny w wysokości prawie [...] zł, a przede wszystkim oszczędności wynoszące aż [...] bez trudu pozwalają na pokrycie rzeczonych należności, bez ponoszenia uszczerbku dla podstawowych potrzeb życiowych jego i małżonki.