IV SA/Gl 668/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , , po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. O. na decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu [...] A. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] odmawiającą przyznania stronie uprawnień do świadczenia pieniężnego tytułu pracy przymusowej. W skardze zawarty został również wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na skutek wezwania referendarza sądowego skarżący przedłożył w dniu [...] urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w czasie okupacji hitlerowskiej ojciec skarżącego wywieziony został na roboty przymusowe do Niemiec. Skarżący natomiast jako dziecko został zmuszony do pracy przymusowej zakładach A15. Opisał swoja trudną sytuację życiową, w jakiej wówczas się znalazł oraz podał, że obecnie pobiera emeryturę, która po uiszczeniu opłat nie wystarcza na godne życie. Skarżący zadeklarował, że posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 45 m2 . Żona skarżącego posiada oszczędności w wysokości 3.000 zł. Dochód gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie z żoną określony został przez skarżącego na kwotę 2.961,14 zł z czego 1.912.74 zł to emerytura pobierana przez skarżącego, a 1.048,40 zł – emerytura jego żony. Skarżący zaznaczył, że wraz z małżonką wydają około 330 zł na leki, a opłaty za mieszkanie wynoszą 450 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 7 października 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W motywach swojego rozstrzygnięcia podał, że strona nie spełnia wymogu warunkującego przyznanie prawa pomocy bowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że miesięczny dochód przypadający na gospodarstwo domowe wnioskującego to 2.961,14 zł, natomiast ponoszone przezeń koszty utrzymania wynoszą 780 zł. Po odliczeniu więc wydatków do dyspozycji rodziny pozostaje miesięcznie kwota 2.181,14 zł, co nawet przy uwzględnieniu dodatkowych kosztów związanych z wyżywieniem, kupnem odzieży oraz środków czystości dla dwóch osób winno wystarczyć na poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, a także wydatków, jakie wiązać się mogą z opłaceniem adwokata z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego rodziny. Ponadto referendarz wskazał, że z przedstawionego przez wnioskodawcę rachunku bankowego małżonki wynika, że posiada ona na rachunku środki w wysokości 17.015,00 zł, co tym bardziej potwierdza wyżej poczynione ustalenia. Następnie w dniu [...] (data nadania) A. O. wniósł sprzeciw od cytowanego wyżej postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, że jest człowiekiem schorowanym z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Zaakcentował, że wraz z żoną ciężko pracowali całe życie na to co mają i przez ten pryzmat należy również ocenić ich sytuację. Nadto zaznaczył, że referendarz sądowy błędnie ocenił ich sytuację majątkową bowiem wydatki jakie są ponoszone wykraczają ponad te, które wskazał referendarz, na dowód czego przedłożył szereg rachunków, potwierdzeń opłat i faktur. Jednocześnie skarżący sprecyzował, że nie domaga się, rezygnuje z ustanowienia adwokata podtrzymując wniosek jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego z dnia 7 października 2010 r., a zatem w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające rozpoznanie kwestii zwolnienia A. O. od kosztów sądowych bowiem tak ostatecznie skarżący oznaczył zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie natomiast z art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku A. O. należy wskazać, że w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, sprowadzająca się do wykazania przez stronę postępowania, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w utrzymaniu koniecznym strony i jej rodziny. W tym właśnie kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Zważywszy bowiem na relacje pomiędzy dochodem przypadającym na dwuosobowe gospodarstwo domowe, a rozmiarem wydatków, które obciążają rodzinę Sąd uznał, że przesłanka wynikająca z powołanego na wstępie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona. Wskazać bowiem należy, iż dochód gospodarstwa domowego skarżącego to kwota 2.961,14 zł. Jednocześnie na podstawie dokumentów źródłowych przedłożonych przez skarżącego ustalono, że średnie miesięczne koszty stałe obciążające rodzinę wynoszą 1.354,50 zł. Na kwotę tą składają się wydatki z tytułu czynszu – 456,40 zł, opłata za gaz – 68,34 zł, opłata za energię elektryczną – 76,71 zł, opłata za usługi telekomunikacyjne – 185,67 zł, opłata za telewizję – 39,90 zł, wydatki na leki w kwocie 209,48 zł, leczenie dentystyczne – 260 zł. Jednocześnie skarżący przedłożył faktury za turnus rehabilitacyjny w kwocie 696 zł łącznie z opłatą uzdrowiskową. Sąd przyjął, że opłatę tą należy rozdzielić na 12 miesięcy, a więc uznał, że miesięcznie z tytułu turnusu rehabilitacyjnego rodzina ponosi koszt w wysokości 58 zł. Z powyższego wyliczenia wynika, że po odliczeniu wspomnianych wydatków do dyspozycji rodziny skarżącego pozostaje kwota 1.606,64 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 803,32 zł. Jednocześnie zaznaczyć należy, że z oświadczenia skarżącego zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jego żona posiada oszczędności w kwocie 3.000 zł. Dodatkowo z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącego wynika, że na dzień 3 września 2010 r. posiadała ona środki w wysokości 17.015 zł. Nawet zatem uwzględniwszy konieczność pomniejszenia wyżej wskazanej kwoty o wydatki, jakie wiążą się z koniecznością zakupu żywności, oraz środków czystości dla dwuosobowej rodziny, to środki jakie miesięcznie ma do dyspozycji rodzina skarżącego oraz oszczędności, które posiadają bez wątpienia winny umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów postępowania, które nie SA wygórowane bowiem na obecnym etapie postępowania zamykają się w kwocie 200 zł, bez uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny. Wskazać oczywiście należy, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, bez wątpienia jest w trudnej sytuacji zdrowotnej, wymaga ciągłego leczenia. Jednakże same te okoliczności nie mogą przesądzić o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Z sytuacją bowiem istnienia zagrożenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny mamy do czynienia dopiero wówczas, gdy w skutek uiszczenia kosztów doszłoby do takiego zachwiania sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i swoim najbliższym przynajmniej minimum warunków socjalnych. Tymczasem skarżący posiada środki na zapłatę wszystkich bieżących opłat oraz pozostaje mu do dyspozycji kwota, która bez wątpienia wystarcza na zapewnienie rodzinie koniecznego utrzymania, a nawet poczynienia oszczędności. W ocenie Sądu rodzina skarżącego nie poniesie dotkliwej szkody w wyniku uiszczenia kosztów postępowania skoro dochód jaki osiąga oraz posiadane środki finansowe pozwalają na poczynienie stosownych oszczędności w celu zgromadzenia niezbędnych środków do prowadzenia własnej sprawy sądowej. Tym bardziej, że osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy to z reguły ludzie nie mogący zaspokoić samodzielnie swoich podstawowych potrzeb życiowych. To właśnie do takich osób skierowane jest prawo pomocy nie można bowiem w każdym przypadku obciążać państwa kosztem prowadzonych we własnym interesie postępowań sądowych. Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej okoliczności Sąd postanowił jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.