IV SA/Gl 67/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi Ośrodka A w G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W.Ś. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził u J.D. chorobę zawodową – [...]. W uzasadnieniu decyzji przedstawił przebieg kariery zawodowej J.D. i wskazał, że pracując w ostatnim zakładzie pracy narażony był na [...]. Uprawnione do przeprowadzenia badań placówki medyczne: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznały u niego chorobę zawodową – [...]. Praca w warunkach narażenia na [...] oraz rozpoznanie choroby zawodowej objętej wykazem stanowiło podstawę do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł [...] Ośrodek A w G., który uznał ją za nieprawidłową. Zarzucając jej nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych oraz naruszenie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W odwołaniu tym wskazano, że postępowanie w przedmiotowej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem wskazanego powyżej przepisu. Zdaniem odwołującego się podmiotu dla orzeczenia choroby zawodowej niezbędne jest rozpoznanie występowania choroby zawodowej oraz stwierdzenie, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem choroba ta spowodowana została działaniem czynnika szkodliwego dla zdrowia występującego w środowisku pracy. Zdaniem odwołującego się podmiotu [...], w którym pracował J.D. nie przekraczał dopuszczalnych wysokości. Nadto zdaniem odwołującego się Zakładu domniemanie prawne zamieszczone w § 2 rozporządzenia jest wzruszalne i może być obalone przez dowód przeciwstawny, że choroba zawodowa spowodowana została czynnikami poza zawodowymi, a występujące rozbieżności mógłby wyjaśnić Instytut Medycyny Pracy im. Prof. [...] w Ł., gdyż jest to wysoko specjalistyczna placówka w zakresie chorób zawodowych. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób pozwalający na podjęcie decyzji okoliczności związanych z chorobą J.D., jak również nie doręczył decyzji wszystkim pracodawcom zatrudniającym go, w warunkach które mogłyby spowodować skutki choroby. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji miał dokonać analizy dochodzenia epidemiologicznego i ustalić zakłady pracy, w których istniały przesłanki narażeniowe do stwierdzenia choroby zawodowej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W.Ś. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) i art. 101 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził u J.D. chorobę zawodową – [...]. W uzasadnieniu decyzji przedstawił wpierw przebieg kariery zawodowej J.D., jak również zaznaczył, że pracując w spółce B w R. oraz w Przedsiębiorstwie C w B. pracował w warunkach narażenia na [...], a ostatni jego pracodawca potwierdził zatrudnienie w warunkach, w których [...]. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji zasygnalizował, że wcześniejsi pracodawcy J.D. zostali powiadomieni o prowadzonym postępowaniu i umożliwiono im na aktywny udział w tym postępowaniu. Nadto organ ten zaznaczył, że dokonał analizy dokumentacji lekarskiej pochodzącej z Przychodni D w G. i w konsekwencji doszedł do przekonania, że w przypadku J.D. występuje związek przyczynowo-skutkowy między zatrudnieniem a stwierdzoną chorobą zawodową. Odwołanie od wskazanej decyzji ponownie złożył [...] Ośrodek A w G., który uznał ją za nieprawidłową, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, a w szczególności § 2 powoływanego wyżej rozporządzenia poprzez brak stwierdzenia, iż "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem" warunki pracy u odwołującego się spowodowały chorobę zawodową J.D. Nadto podmiot ten zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 75 i art. 78 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie uwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. [...] w Ł., jak również nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W motywach odwołania podmiot ten wskazał, że organ pierwszej instancji nie wykazał, iż warunki pracy u odwołującego się bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem były przyczyną powstania lub też rozwoju choroby zawodowej u J.D. Nadto odwołujący się podniósł, że organ administracji nie ustalił, u którego z dotychczasowych pracodawców doszło do [...] powodującego wystąpienie choroby zawodowej, a okoliczność ta posiada istotne znaczenie dla sprawy. Pismem z dnia [...]r. odwołujący się podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko oraz podnoszone argumenty dotyczące nieprawidłowości, których jego zdaniem dopuszczał się organ administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. W szczególności uwypuklona została kwestia nie przeprowadzenia dodatkowych badań i braku opinii przez Instytut Medycyny Pracy im. Prof. [...]w Ł., co uniemożliwia podjęcie prawidłowej decyzji w sprawie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przywołał motywy uzasadnienia swojej pierwszej decyzji. Organ ten podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej J.D. Ustalenia te pozwoliły uznać, że pracował on od [...] r. do nadal w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej [...]. Następnie organ ten odniósł się do tej części postępowania dowodowego, która poświęcona była ustaleniu stanu zdrowia J.D. Był on badany w obu placówkach medycznych wskazanych w przepisach, które rozpoznały [...]. Zdaniem organu odwoławczego nie można ponowić badania lekarskiego J.D., albowiem wyczerpany został dwuszczeblowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy przewidziany w ramach postępowania dotyczącego chorób zawodowych. Okoliczność ta w połączeniu z ekspozycją na [...] stwarzający ryzyko [...], pozwala przyjąć, że istnieją podstawy do uznania związku przyczynowo-skutkowego rozpoznanego [...] z warunkami pracy i stwierdzenia choroby zawodowej – [...]. Nadto organ ten zaznaczył, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że wobec faktu rozpoznania choroby zawodowej [...] u J.D., przez kompetentne placówki medyczne oraz faktu wieloletniej pracy w narażeniu na [...], brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł [...] Ośrodek A w G. W skardze tej zarzucił wyżej wymienionej decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności § 2 i § 8 ust. 2 Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, poprzez błędne ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym [...] a warunkami sprawy występującymi u skarżącego podmiotu oraz poprzez nie uwzględnienie gradacji w orzeczeniach lekarskich dotyczących stwierdzenia czy dane schorzenie w powiązaniu z narażeniem zawodowym u obecnego pracodawcy można uznać za chorobę zawodową. Podniósł także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie uwzględnienie wniosku odwołującego się Zakładu o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z opinii Instytutu Medycyny Pracy im. [...] na okoliczność etiologii choroby zawodowej stwierdzonej u J.D. oraz nie ustalenia zakładu pracy, w którym mogłoby nastąpić wystąpienie narażenia zawodowego oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, a także błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na wydaną decyzję. W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący Zakład wpierw przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie odniósł się do ustaleń organów administracji. W pierwszej kolejności zakwestionował on stwierdzenie organów administracji, że choroba zawodowa powstała w miejscu ostatniego zatrudnienia J.D., czyli w [...] A w G. Zdaniem skarżącego Ośrodka J.D. pracował w zakładach pracy, w których przekraczane były normy [...], a zatem schorzenie mogło powstać w tym okresie, natomiast w Ośrodku normy [...] nie są przekraczane, zatem brak jest podstaw do uznania, że przedmiotowa choroba powstała w trakcie tego zatrudnienia. Nadto skarżący Ośrodek podniósł, że organy administracji całkowicie pominęły w swoim działaniu wyjaśnienie okoliczności dotyczącej ustalenia, w którym zakładzie pracy nastąpiło [...] dające podstawę do rozpoznania choroby zawodowej. Dodatkowo zaakcentowano, że organ odwoławczy posłużył się zwrotem "normy higieniczne", który nie został następnie wyjaśniony, a w szczególności czy jest on synonimem pojęcia "normy ponadnormatywne". W skardze zakwestionowano treść opinii lekarskich sporządzonych przez dwie uprawnione do tego placówki medyczne. Powodem ich zakwestionowania są zamieszczone w nich sformułowania, które nie precyzują w sposób jednoznaczny schorzenia chorobowego J.D. jako choroby zawodowej, nadto sformułowania zawarte w tych orzeczeniach nie są tożsame ze zwrotem przewidzianym w przepisie rozporządzenia. Oznacza to, że organy administracji nie wyjaśniły tej okoliczności, a tym samym skarga jest uzasadniona. W konsekwencji oznacza to, że organy administracji dopuściły się naruszenia postanowień art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał dotychczasową argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienia, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 wyżej wymienionej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności do sprawdzenia, czy skargę wniósł podmiot do tego uprawniony. Stosownie do postanowień art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a to czy podmiot wnoszący skargę ma w tym interes prawny, sąd administracyjny obowiązany jest w każdym przypadku zbadać z urzędu (zob. wyrok NSA z 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1676/07 niepublikowany). W przypadku wniesienia skargi przez podmiot, który nie może mieć legitymacji skargowej, to skarga taka podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi. W świetle powyższych uwag należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć legitymację skargową [...] Ośrodka [...] w G., a zatem czy podmiot ten legitymuje się interesem prawnym umożliwiającym mu skuteczne wniesienie skargi. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym zerwano z obowiązującym do 2003 r. dualizmem podmiotów zobowiązanych do wypłaty jednorazowych odszkodowań dla poszkodowanych pracowników. W związku z tym, iż zakład pracy nie jest już zobowiązany do wypłacenia pracownikowi jednorazowego świadczenia z tytułu choroby zawodowej odpadła materialnoprawna podstawa do udziału zakładu pracy w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, a podmiotowi takiemu przysługuje jedynie interes faktyczny (zob. wyrok NSA z 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1687/07 niepublikowany). W świetle przyjętej interpretacji, która znajduje umocowanie w obowiązującym stanie prawnym wnoszący skargę [...] Ośrodek A w G., legitymuje się jedynie interesem faktycznym, natomiast nie wykazał na żadnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego swojego interesu prawnego w tej sprawie. O posiadaniu przez wskazany podmiot interesu prawnego nie może przesądzać fakt, że uczestniczył on w sposób aktywny w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i organ administracji traktował go jak stronę tego postępowania, ponieważ sąd administracyjny dokonuje samodzielnej oceny, komu przysługuje przymiot strony postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie odrębnych unormowań prawnych, a mianowicie art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro Sąd w wyniku przeprowadzonej analizy stanu normatywnego oraz przyjętej linii orzeczniczej stwierdził, że skarżącemu Ośrodkowi nie przysługuje przymiot strony, tym samym zobowiązany jest do oddalenia wniesionej skargi. Niezależnie od wskazanego powodu oddalenia skargi, nie może zostać ona uwzględniona także z przyczyn merytorycznych. Z uwagi na fakt, że pierwsze czynności w sprawie dokonane zostały po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), w sprawie mają zastosowanie przepisy tegoż aktu prawnego. W oparciu o wskazany akt chorobę zawodową można stwierdzić wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie trzy przesłanki pozytywne, a mianowicie u osoby ubiegającej się rozpoznana zostanie choroba wymieniona w załączniku do wskazanego rozporządzenia, a jej etiologia związana będzie z zatrudnieniem, jak również wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nastąpi w okresie wskazanym w rozporządzeniu pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. W rozpatrywanej sprawie uprawnione do tego placówki medyczne: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznały u J.D. chorobę zawodową [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że występuje u niego [...]. Jednocześnie przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że J.D. pracował w narażeniu na [...] od [...]r. do nadal, przy czym w latach [...] w warunkach przekraczających poziom normatywny, a od [...]r. w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia posłużył się pojęciem "w warunkach przekraczających normy higieniczne". Zgodzić się należy z podmiotem skarżącym, że obowiązujące przepisy prawa nie znają takiego pojęcia, jednakże zarzut ten nie może zostać uwzględniony, ponieważ organ odwoławczy w dalszej części uzasadnienia akcentuje, że J.D. pracował w warunkach stwarzających ryzyko [...], ponieważ był eksponowany na [...] ponadnormatywny stwarzający ryzyko [...], a wskazane powyżej pojęcie odnosiło się do całego okresu zatrudnienia J.D., a nie jedynie do oceny warunków pracy u ostatniego pracodawcy. W świetle powyższego podzielić należy stanowisko tego organu o występowaniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zatrudnieniem a rozpoznaną u J.D. chorobą zawodową. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że prawodawca nie wiąże choroby zawodowej z określonym zakładem pracy, lecz z osobą, u której taką chorobę rozpoznano. W tej sytuacji zarzuty skarżącego Ośrodka nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ organy administracji nie dopuściły się naruszenia postanowień § 2 przywoływanego powyżej rozporządzenia. W skardze do tutejszego Sądu zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie zasady wynikającej z treści art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem zasady prawdy obiektywnej, sprowadzającej się do niewłaściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. Podniesiony zarzut także nie mógłby zostać uwzględniony, ponieważ organy administracji zarzucanego im uchybienia nie dopuściły się. W szczególności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że stosowne rozporządzenie przewiduje określoną procedurę związaną z uzyskaniem opinii specjalistycznych placówek medycznych. W ramach rozpatrywanego postępowania wymienione w rozporządzeniu placówki wypowiedziały się w sposób jednoznaczny, albowiem rozpoznały u J.D. występowanie choroby zawodowej – [...]. Skoro między orzeczeniami obu placówek brak jest istotnych rozbieżności, zatem brak jest podstaw prawnych do kwestionowania ich prawidłowości, jak również nie znajduje umocowania w przepisach prawa domaganie się przeprowadzenia kolejnego badania, celem uzyskania następnej opinii. Skoro organ administracji doszedł do przekonania, że wskazana okoliczność procesowa została udokumentowana w sposób prawidłowy, to stosownie do postanowień art. 78 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji posiada możliwość nie uwzględnienia żądania przeprowadzenia jakiegoś dowodu, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonej innymi dowodami. Nadto należy zauważyć, że skarżący Ośrodek występował do organu administracji o przeprowadzenie dodatkowego badania w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] na okoliczność etiologii choroby J.D., jednakże jak zostało to powyżej zaznaczone okoliczność ta z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy nie posiada żadnego znaczenia. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW