IV SA/Gl 671/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2006 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz określa, że decyzja ta nie może być wykonana Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 6 ust. 1, art. 9, art. 10 i art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznał E. B. zasiłek rodzinny na A. i K. B. na okres od [...] r. do [...] r. oraz dodatek z tytułu urodzenia dziecka K. B. w wysokości [...] zł jak również dodatek z tytułu opieki na dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie [...] zł na okres od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że E. B. spełnia wymogi formalne do otrzymania wskazanego zasiłku wraz z wymienionymi w decyzji dodatkami. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się E. B., która wniosła odwołanie od tej decyzji do organu wyższego stopnia. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podniosła, że na urlopie wychowawczym przebywa od [...] r. i zasiłek rodzinny winna otrzymać od [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i odmówiło przyznania E. B. zasiłku rodzinnego na dzieci A. i K. B., dodatku z tytułu urodzenia dziecka K. B. oraz dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem K. B. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W motywach rozstrzygnięcia wskazało, że organ pierwszej instancji podejmując własną decyzję dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w części dotyczącej ustalenia wysokości dochodu rodziny. Zdaniem organu odwoławczego w przypadku odwołującej się nie można mówić o dochodzie utraconym, ponieważ przejście na urlop wychowawczy nie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę, a zatem osobie takiej przy ustaleniu wysokości dochodu rodziny nie odlicza się tego dochodu jako utracony lecz uwzględnia się go przy obliczaniu jego wysokości. Nadto organ ten zwrócił uwagę, że nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzająca regulację polegającą na tym, że utratę dochodu spowoduje przebywanie na urlopie wychowawczym wejdzie w życie dopiero z dniem [...] r. i w tej sprawie nie ma zastosowania. W następstwie tych ustaleń Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe przewidziane ustawą, a zatem odwołująca się nie spełnia wymogów formalnych do otrzymania zasiłku rodzinnego, a co za tym idzie także przewidzianych dodatków do tego zasiłku. Z tego powodu decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo, co skutkuje niezbędnością uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i odmową przyznania zasiłku rodzinnego wraz z przewidzianymi dodatkami. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła E. B. W skardze tej nie zgodziła się ze stanowiskiem organu odwoławczego w zakresie przyjętej wykładni dochodu utraconego i jej zdaniem kierując się wykładnią celowościową przejście na bezpłatny urlop wychowawczy skutkuje utratą dochodu, a to w konsekwencji doprowadza do tego, że spełnia wymogi do otrzymania wskazanego zasiłku rodzinnego oraz przewidzianych do niego dodatków. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację jaką zaprezentował w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę, na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Organy administracji publicznej prowadzące postępowanie w administracji obowiązane są stosownie do postanowień art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego działać na podstawie przepisów prawa, co oznacza przestrzeganie przepisów nie tylko prawa materialnego ale również prawa procesowego. W tym miejscu należy zauważyć, że przesłanką uwzględnienia skargi jest zaistnienie sytuacji, w której dostrzeżone uchybienie mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, co nie jest równoznaczne z tym, że taki wpływ miało. Stosownie do postanowień art.139 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Wskazany przepis wprowadza do procedury administracyjnej względny zakaz reformationis in peius. Instytucja tego zakazu należy do podstawowych gwarancji procesowych praw obrony strony i tworzy swobodę w realizowaniu przyznanego prawa do odwołania się od decyzji organu pierwszej instancji (B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2004 r. s.603). Zakaz ten doznaje wzruszenia jedynie w przypadku wystąpienia jednej z dwóch przesłanek wskazanych w tym przepisie, a mianowicie w przypadku wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa lub gdy decyzja taka rażąco narusza interes społeczny. W ramach rozpatrywanej sprawy przesłanką uzasadniającą wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się jest rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie sądowym oraz w literaturze akcentuje się, że przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć tylko kwalifikowane przypadki naruszenia prawa wymienione w at. 145 § 1 i w art.156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (B. Adamiak (w) B.Adamiak, J. Borkowski. Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Warszawa 1999 r. s. 258). Zatem rażącym naruszeniem prawa jest takie naruszenie, które występuje w danej decyzji i nie wymaga przeprowadzania żadnego procesu wykładni stosowanego przepisu. Oznacza to zarazem, że rażącym naruszeniem prawa przez organ pierwszej instancji nie jest odmienna wykładnia przepisu prawa przyjęta przez organ odwoławczy. W świetle przeprowadzonej analizy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem postanowień art. 139 wyżej wymienionego Kodeksu, ponieważ przesłanką uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i odmowy przyznania zasiłku rodzinnego skarżącej stała się odmienna interpretacja pojęcia dochodu utraconego przyjęta przez organ odwoławczy niż dokonał tego organ pierwszej instancji. Zatem w tym przypadku nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, a tym samym nie wyczerpane zostały przesłanki wykorzystania postanowień przywołanego powyżej przepisu. Tym samym wyczerpana została przesłanka przewidziana art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniająca uwzględnienie wniesionej skargi. Stosownie do postanowień art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja organu administracyjnego winna zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne, przy czym przez uzasadnienie prawne należy rozumieć wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów. Przyjdzie zauważyć, że zaskarżona decyzja zawiera rozbudowaną część uzasadnienia poświęcona pojęciu dochodu utraconego, natomiast brak jest w niej odwołania się do treści art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu tym praktycznie problem wskazanego przepisu pojawia się sygnalnie w momencie stwierdzenia, że przedstawione wyżej rozważania dotyczące dochodu utraconego wyczerpują przesłankę przewidzianą tymże przepisem. Taka konstrukcja uzasadnienia decyzji jest wadliwa, ponieważ w zasadzie pomija kluczową z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia kwestię dotyczącą możliwości wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Także i to uchybienie wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi przewidziane przywołanym powyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c". Następstwem niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu odwoławczego, który kierując się wskazaniami zamieszczonymi w uzasadnieniu winien podjąć stosowną decyzję. Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że uchylona decyzja nie może być wykonywana. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. SW