IV SA/Gl 671/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant staż. Anna Michalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2006r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A w R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., działając w oparciu o art. 104 § 1 i § 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz.575 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), stwierdził u M. K. chorobę zawodową w postaci - [...] w wyniku narażenia na [...] w miejscu pracy, wymienioną w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu. Jak wynika z uzasadnienia decyzji jej wydanie nastąpiło na podstawie orzeczenia lekarskiego Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u M. K. oraz oceny narażenia zawodowego. Organ w oparciu o tę ocenę ustalił, że w dniu [...] w/wym. wykonywał czynności [...] polegające na [...]. Po [...] nastąpiło [...], co spowodowało [...]. Wyjaśniono, że [...] występują w miejscu pracy z reguły w sytuacjach awaryjnych, w wyniku których może nastąpić [...]. Ponieważ sytuacja taka miała miejsce, a kompetentna placówka rozpoznała chorobę zawodową, zaistniały podstawy do jej stwierdzenia. Odwołane od tej decyzji wniósł zakład pracy - Przedsiębiorstwo A w R., domagając się jej uchylenia, akcentując, że okoliczności zdarzenia, w wyniku którego pracownik doznał [...], pozwalają stwierdzić, że był to wypadek przy pracy, co zostało potwierdzone w protokole nr [...] z dnia [...] ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. Choroba zawodowa i wypadek przy pracy, jak podkreślono, są różnymi pojęciami prawnymi i wymagają spełnienia różnych przesłanek. O możliwości uznania zdarzenia za wypadek przy pracy decyduje bowiem nagłość zdarzenia, uraz, siła zewnętrzna i związek z pracą. Natomiast choroba zawodowa jest wynikiem działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zdaniem odwołującego się przy takim rozumieniu tych pojęć zdarzenie może być bądź wypadkiem przy pracy lub chorobą. Wskazano, że za takim stanowiskiem przemawia pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 2 kwietnia 1999 r. II SA/Ka 13133/97, zgodnie z którym za chorobę zawodową nie może być uznane schorzenie (wymienione w wykazie chorób zawodowych), wywołane zdarzeniem mającym cechy wypadku przy pracy. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż w sprawie M. K. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. będąc zatrudniony jako [...] w dniu [...] w trakcie [...] został nim [...], w wyniku czego doszło do wystąpienia [...]. W następstwie powyższej sytuacji pracownik ten był leczony i diagnozowany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie w wydanym orzeczeniu lekarskim rozpoznano u niego chorobę zawodową - [...] w wyniku narażenia na [...] w miejscu pracy, tj. chorobę z poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Zatem wobec udokumentowanego faktu ostrej ekspozycji pracownika na [...] oraz faktu rozpoznania choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej organ uznał, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że [...] może być równocześnie rozpatrywane jako wypadek przy pracy, jeżeli czas działania czynnika szkodliwego nie przekraczał jednej zmiany roboczej. [...] objawy [...] lub ich powikłania rozwijają się po okresie utajenia trwającym od [...] do [...] godzin. W tych sytuacjach, rozpoznaje się [...], które jest równocześnie wypadkiem przy pracy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka nie zgodziła się z powyższą decyzją zarzucając organowi błędne ustalenie, że [...] będące skutkiem przedmiotowego zdarzenia może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa. Zdaniem skarżącej zdarzenie, w wyniku którego M. K. uległ [...] powinno być traktowane wyłącznie jako wypadek przy pracy. Dalej przedstawiono argumentację mającą na celu wykazanie, że za chorobę zawodową nie może być uznane schorzenie wywołane zdarzeniem mającym cechy wypadku przy pracy. Ponadto poddano w wątpliwość twierdzenie, iż pracownik doznał [...] bowiem w dniu [...] stwierdzono u niego zaledwie [...], nie istniała zatem konieczność pobytu pracownika w klinice. W tej sytuacji, naruszono § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Ponadto, w ocenie skarżącej, istniała potrzeba wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). W rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, zatem skargę należało uwzględnić. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115). Stosownie do § 2 ust. 1 tego rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy". Natomiast przy ocenie narażenia zawodowego w odniesieniu do czynników chemicznych i fizycznych uwzględnia się rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i okres narażenia zawodowego (§ 2 pkt. 3 rozporządzenia). Choroba zawodowa jest zatem pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. Jak to określił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym przez stronę skarżącą wyroku z 2 kwietnia 1999 r., choroby zawodowe właśnie z tego powodu, że są związane z warunkami wykonywania pracy, gdzie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia pracownika są przewidywalne, co oznacza, że z góry można przewidzieć jakie skutki w organizmie człowieka wywołują te czynniki. Toteż schorzenia, które mogą wystąpić w następstwie występowania w środowisku pracy czynników szkodliwych (np. praca w ponadnormatywnym hałasie, w ekspozycji na pyły, substancje chemiczne itp.) umieszczone zostały w "wykazie chorób zawodowych" stanowiących załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Umieszczenie schorzenia w wykazie ma ten skutek, że jeśli u pracownika lekarz rozpoznał chorobę, która została tam zamieszczona, zaś inspektor sanitarny w wyniku oceny narażenia zawodowego stwierdził, że pracownik wykonywał pracę będąc narażony na szkodliwe działanie czynników występujących w środowisku pracy pracownika wywołujących to schorzenie, to takie schorzenie należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. Bezspornym jest, że M. K. od [...] zatrudniony jest na stanowisku [...] w [...] Przedsiębiorstwa A w R. W dniu [...] w/wym. wykonywał czynności [...] polegające na [...]. Po jego [...] nastąpiło [...], co spowodowało, że pracownik został [...], którym się również [...]. W efekcie tego zdarzenia biegli lekarze Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznali u M. K. chorobę zawodową w postaci - [...] w wyniku narażenia na [...] w miejscu pracy. W tym miejscu należy podnieść, że kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie rozpoznanie (lub nie) choroby znajdującej się w wykazie chorób zawodowych i wskazanie przyczyn jej powstania. O stwierdzeniu choroby zawodowej bądź też braku podstaw do jej stwierdzenia decyduje natomiast organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego, obejmującego zarówno ocenę narażenia zawodowego jaki i orzeczenia lekarskie uprawnionych placówek diagnostycznych (§ 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Organ ten w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). W rozpoznawanej sprawie organy orzekające w istocie oparły swoje rozstrzygnięcie na opinii biegłych. Natomiast w postępowaniu nie wykazano, że pracownik pracował w warunkach narażenia na [...], stawarzajacych ryzyko powstania choroby zawodowej w postaci [...]. Wykazano natomiast, że zdarzenie, w wyniku którego pracownik był eksponowany na działanie [...] miało charakter krótkotrwały, niespodziewany i przypadkowy, a więc mające cechy wypadku przy pracy. Zgodzić się trzeba, że skarżąca, która twierdzi, że wypadek przy pracy i choroba zawodowa to dwa różne pojęcia prawne na oznaczenie skutków zadziałania na pracownika przyczyny zewnętrznej, związanej z pracą. Choroba zawodowa pozostaje w związku przyczynowym z samą pracą, jej rodzajem, charakterem, warunkami jej wykonywania. Wypadek zaś jest zdarzeniem nagłym, a więc mającym miejsce w krótkim czasie wywołanym przyczyną zewnętrzną, pozostającym w związku z pracą (art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych – Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) Różny jest więc charakter związku zachorowania z pracą. Choroba zawodowa jest zawsze skutkiem samych warunków pracy, a nie jakiejkolwiek innej przyczyny pozostającej w związku z wykonywaniem pracy. Błędne jest wiec stanowisko organu, wobec poczynionych w sprawie ustaleń, że stwierdzone u M. K. schorzenie, powstałe na skutek zdarzenia mającego cechy wypadku przy pracy, można jednocześnie zakwalifikować jako chorobę zawodową. Ponadto zgodzić się przyjdzie ze stanowiskiem strony skarżącej, która poddaje w wątpliwość stwierdzenie, iż rozpoznane schorzenie stanowiło [...], jednakże z innych przyczyn niż podane w skardze. Zauważyć bowiem należy, że obwiązujący wykaz chorób zawodowych nie wymienia takiej choroby jak rozpoznana przez jednostkę diagnostyczną, tj. "[...] w wyniku narażenia na [...]". W pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, figuruje choroba – "[...] lub ich następstwa wywołane przez [...] wymienione w [...]". Zatem organ, przyjmując, iż rozpoznane schorzenie stanowi [...], powinien był jednoznacznie wyjaśnić charakter stwierdzonego u pracownika schorzenia. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię prawnego pojęcia choroby zawodowej. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy. Rozstrzygnięcie w tym względzie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.