IV SA/Gl 671/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008r. sprawy ze skargi J.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z 21 czerwca 2001 o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił J. Ł.-M. przyznania dodatku mieszkaniowego. Jako uzasadnienie decyzji podał, że nie spełnia ona kryteriów określonych w ustawie, ponieważ powierzchnia użytkowa mieszkania wynosi [...] m2 i jest większa od powierzchni normatywnej, która dla dwuosobowej rodziny wynosi 40,00 m2. Nadto powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż [...] %, ale mniej niż [...] %, jednakże udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu przekroczył określony ustawą poziom [...] %. Zaznaczono również, że w składzie gospodarstwa domowego nie uwzględniono A. M., ponieważ jako osoba obca nie wywodzi prawa do zamieszkiwania w lokalu wynikającego z prawa głównego lokatora. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła J. Ł.-M. W motywach odwołania podniosła, że otrzymana przez nią decyzja jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Podkreśliła, że już raz została pozbawiona dodatku mieszkaniowego, co spowodowało znaczne dla niej trudności skutkujące znacznymi zaległościami w opłatach za zajmowane mieszkanie. Zasygnalizowała, że jej mieszkanie jest w złym stanie technicznym, ponieważ jest wilgotne i nie można go w należyty sposób ogrzać, a podejmowane przez nią próby zamiany mieszkania na mniejsze i o lepszym standardzie są nieskuteczne. Zaznaczyła także, że zamieszkująca z nią i jej synem A. M. jest członkiem gospodarstwa domowego i określiła ją jako synowa, a nie zalegalizowali swojego związku jedynie z braku odpowiednich środków finansowych. Wskazała także na trudną sytuację finansową rodziny, która uniemożliwia zaspokajanie najniezbędniejszych potrzeb i zaznaczyła, że bez dodatku nie będzie w stanie opłacać czynszu za zajmowany lokal, a to spowoduje ponowne narastanie zaległości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wpierw przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołało treść przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych wyznaczających warunki przyznania tej formy wsparcia społecznego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji o tym, że odwołująca się prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe i uznał, że A. M. nie jest członkiem tego gospodarstwa, ponieważ jest osobą obcą i nie wywodzi prawa do zamieszkiwania w tym lokalu z prawa przysługującego wnioskodawczyni, a taki jest wymóg wynikający z treści art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Prawo takie wywodzą osoby mające do zajmowania lokalu prawo zależne od najemcy, tj. wynikające ze stosunku rodzinnoprawnego, jaki łączy te osoby z najemcą. Natomiast konkubina syna, w świetle unormowań prawnych jest dla wnioskodawczyni osobą obcą. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła J. Ł.-M. W skardze tej zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w zakresie uznania, że konkubina syna nie jest zaliczana do gospodarstwa domowego, ponieważ nie wywodzi swojego prawa do zamieszkiwania w lokalu z prawa tej osoby i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W motywach skargi skarżąca podniosła, że A. M. od kilku lat zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i jest zameldowana na pobyt stały. Zaznaczyła również, że wcześniej była zaliczana w skład gospodarstwa domowego i przyznawany był rodzinie dodatek mieszkaniowy (na tę okoliczność przedłożyła decyzję z dnia [...] r.). Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją zamieszczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do braku podstaw zaliczenia A. M. do gospodarstwa domowego, ponieważ ustawa w tym zakresie nie zawiera definicyjnego wyjaśnienia pojęcia wywodzenia prawa, jak również ustawa nie określa, że wywodzenie prawa do zamieszkiwania w lokalu musi wynikać z istnienia stosunku rodzinnoprawnego. Jej zdaniem konkubinat stanowi rodzinę faktyczną, nie sankcjonowaną formalnie i brak jest podstaw prawnych, aby uznać, że konkubina syna osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy, która wspólnie z nimi zamieszkuje i gospodaruje oraz jest zameldowana na pobyt stały, nie wywodzi swojego prawa do zamieszkiwania w lokalu z prawa osoby ubiegającej się o dodatek. Nadto zaznaczyła, że gdyby wziąć sytuację faktyczną tej rodziny na gruncie ustawy o pomocy społecznej, to wówczas konkubina syna byłaby uznana za członka rodziny i jej dochód brany byłby pod uwagę przy ustalaniu dochodu rodziny i kryterium dochodowego. Mając zatem na uwadze cele ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie zaliczenie konkubiny syna do gospodarstwa domowego jest nieuzasadnione. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również nie podzieliło argumentację zaprezentowaną przez skarżącą w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do postanowień art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa, a po myśli art. 7 tego Kodeksu w toku postępowania organ administracji podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a według art. 77 powoływanego Kodeksu organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nadto stosownie do treści art. 8 powyżej wymienionego Kodeksu organ administracji obowiązany jest pogłębiać zaufania obywatela do organów państwa. W rozpatrywanej sprawie kluczowym zagadnieniem jest wykładnia art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z tym przepisem przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Organy administracji obu instancji uznały, że w niniejszej sprawie gospodarstwo domowe wnioskodawczyni składa się z dwóch osób, a mianowicie wnioskodawczyni i jej syna. Organy te uznały zarazem, że w skład tego gospodarstwa domowego nie wchodzi A. M., konkubina syna wnioskodawczyni, ponieważ nie wywodzi prawa do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu z prawa wnioskodawczyni. Nadto organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podniósł, że gdyby wnioskodawcą był syn skarżącej, to wówczas jego konkubina uznana zostałaby za członka tego gospodarstwa domowego. Natomiast dla skarżącej konkubina syna jest osobą obcą. Z kolei skarżąca utrzymuje odmiennie, że A. M. winna być wliczana w skład gospodarstwa domowego, a dodatek mieszkaniowy winien być jej przyznany. W świetle powyższego rozbieżnego stanowiska organów administracji i skarżącej niezbędne jest dokonanie analizy treści przywołanego powyżej przepisu. O ile ta część przepisu, która stanowi, że gospodarstwo domowe stanowi osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy wspólnie z małżonkiem jest jasna i zrozumiała, to już sporna jest ta część wskazanego przepisu, która odwołuje się do zamieszkiwania i gospodarowania innych osób, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa wnioskodawcy. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż nie wystarczy samo wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie, lecz muszą dysponować prawem zależnym od najemcy, co oznacza że musi je łączyć stosunek rodzinnoprawny. Zdaniem składu orzekającego w sprawie stanowisko organów administracji nie jest trafne, albowiem nie uwzględnia wszystkich aspektów wynikających z treści przedmiotowego przepisu. Przyjdzie zgodzić się z organem odwoławczym, że dla wyznaczenia kręgu osób stanowiących rodzinę nie jest wystarczające stwierdzenie wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania, lecz niezbędne jest to, aby te inne osoby, które wchodzą w skład gospodarstwa domowego wywodziły swoje prawa do zamieszkiwania z prawa wnioskodawcy. Jednakże stanowisko przyjęte przez organy administracji w rozpatrywanej sprawie nie może zostać uwzględnione. Jak wynika bowiem z akt sprawy, głównym najemcą lokalu jest skarżąca i ona jako główny najemca zameldowała na pobyt stały w tym mieszkaniu A. M. Zatem A. M. wywodzi swoje prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu nie z tego faktu, że jest konkubiną syna skarżącej, lecz z tego, że została przez skarżącą zameldowana na pobyt stały. Oznacza to, że twierdzenia organów administracji o tym, że gospodarstwo domowe skarżącej składa się z dwóch osób nie znajdują umocowania w zgromadzonym materiale. Tym samym należy podzielić stanowisko skarżącej sformułowane w skardze, że organy administracji w sposób nieprawidłowy zinterpretowały treść art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a zatem organy te dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na marginesie rozważań przyjdzie zauważyć, że organy administracji dopuściły się naruszenia postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak bowiem skarżąca to przedstawiła w skardze i w załącznikach do skargi organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał jej dodatek mieszkaniowy i uznał, że gospodarstwo domowe rodziny skarżącej składa się z trzech osób. Z uwagi na fakt, że w sytuacji osobistej i prawnej rodziny skarżącej nie zaszła żadna zmiana, a w każdym razie organy administracji w ramach przeprowadzonego postępowania i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tego nie podnosiły, tym samym organy te identyczną sytuację prawną i faktyczną skarżącej odmiennie oceniły i nie przedstawiły na tę okoliczność żadnej argumentacji, a tym samym dopuściły się naruszenia wskazane art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazana okoliczność stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy winien dokonać ponownej analizy treści art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, biorąc pod uwagę wskazania zamieszczone w niniejszym wyroku i podjąć stosowne rozstrzygnięcie w sprawie. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego, Sąd stosownie do postanowień art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określał o wykonalności tej decyzji. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję. SW