IV SA/Gl 673/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński, Sędziowie NSA Zofia Borowicz (spr.), NSA Szczepan Prax, Protokolant st. referent Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę W dniu [...] r. Prezydent Miasta D. działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i lit. b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pacy ( Dz. U. nr 99 poz. 1001 ze zm. ) decyzją Nr : [...] uznał z dniem [...] r. A. D. za osobę bezrobotną i odmówił przyznania prawa do zasiłku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że z przedstawionych dokumentów wynika, iż A. D. w dniu rejestracji spełniał warunki do uznania za osobę bezrobotną, natomiast nie zarejestrował się jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w okresie 30 dni od dnia zwolnienia z aresztu śledczego, co jest jednym z warunków przyznania prawa do zasiłku. Jednocześnie organ wywiódł, iż prowadził postępowanie wyjaśniające, którego celem było wyjaśnienie czy A. D. miał możliwość wyrejestrowania prowadzonej działalności bezpośrednio po opuszczeniu aresztu śledczego i zarejestrowania się w tym okresie ze statusem osoby bezrobotnej. Zdaniem organu przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło braku możliwości wyrejestrowania zawieszonej działalności wcześniej niż [...] r. Nadto pismo z dnia [...] r. nie stanowi także dowodu odmowy wyrejestrowania pozarolniczej działalności bezpośrednio po opuszczeniu aresztu śledczego. Od decyzji tej A. D. wniósł odwołanie kwestionując rozstrzygnięcie w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych i podnosząc, że w sposób krzywdzący go dokonano interpretacji faktów i przepisów prawa. Zarzucił, iż w dniu [...] r. został tymczasowo aresztowany, a wszystkie istotne dokumenty związane z prowadzeniem firmy zostały zajęte. Areszt śledczy opuścił w dniu [...] r. po kilku dniach tj. [...] r. zgłosił się do Urzędu Pracy lecz został uznany jedynie za osobę poszukującą pracy, gdyż nadal wszelkie dokumenty pozostawały w dyspozycji Sądu. Podkreślił, że działalność firmy, którą prowadził wraz z żoną po tymczasowym aresztowaniu została zawieszona jednakże z przyczyn formalnych nie mógł jej zlikwidować. W ocenie odwołującego z przyczyn obiektywnych, bez jego zawinienia nie mógł dokonać rejestracji w urzędzie we właściwym terminie. Podkreślił, że obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, co powinno zostać uwzględnione przy rozpoznawaniu jego odwołania. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż A. D. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. w dniu [...] r. uzyskując status osoby poszukującej pracy. Natomiast z dniem [...] r. na jego wniosek wyłączono kartę rejestracyjną poszukującego pracy z ewidencji prowadzonej przez organ zatrudnienia. Ponownej rejestracji odwołujący dokonał w dniu [...] r. przedstawiając: świadectwo zwolnienia z Aresztu Śledczego w M. z dnia [...] r., z którego wynika, że w okresie od [...] r. do [...] r. był tymczasowo aresztowany, decyzję Nr [...] z dnia [...] r. Prezydenta Miasta S. w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu [...] r. dotyczącego działalności gospodarczej "[...]", zaświadczenie Nr [...] z dnia [...] r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., z którego wynika, iż odwołujący się zawiesił działalność gospodarczą od dnia [...] r. Nadto z pisma ZUS Oddział w C. z dnia [...] r. wynika, że A. D. w okresie od [...] do [...] r. był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, której likwidacja nastąpiła w dniu [...] r. Organ odwoławczy przywołał treść art. 71 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wskazując, że ust. 3 tego przepisu określa termin, w jakim zgłosić się powinna osoba opuszczająca areszt śledczy lub zakład karny, by zachować swoje uprawnienia do zasiłku dla bezrobotnych. Zdaniem organu odwoławczego A. D. uchybił wskazanemu przez ustawodawcę terminowi, a w konsekwencji organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania mu zasiłku. Organ podkreślił, że odwołujący się został zarejestrowany w dniu [...] r. podczas gdy zwolnienie z aresztu śledczego nastąpiło w dniu [...] r. Fakt uzyskania przez odwołującego się z dniem [...] r. statusu osoby poszukującej pracy nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych, gdyż w dacie tej figurował on dalej jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i nie mógł uzyskać statusu osoby bezrobotnej. Organ wywiódł, iż termin 30 dni, o którym mowa w art. 71 ust. 3 cyt. ustawy jak i terminy 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających – rejestrację są terminami prawa materialnego, do którego nie ma zastosowania instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 i 59 kpa. W skardze A. D. domagał się przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych, gdyż w jego ocenie nie ponosił on odpowiedzialności za brak możliwości likwidacji jego firmy w wymaganym 30 dniowym terminie po opuszczeniu aresztu śledczego. Podkreślił, że działalności gospodarczej nie mógł zlikwidować z uwagi na brak dokumentów firmy, które były w posiadaniu Sądu i tą kwestią Wojewoda się nie zajął. W ocenie skarżącego organ odwoławczy zobligowany był zbadać przyczyny uchybienia ustawowego terminu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Oznacza to, że w świetle brzmienia art. 145 § 1 ppsa, iż sądy te badają czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wyniki sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany skutkami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności ( art. 134 § 2 ppsa ). Zgodnie z powyższym rozpoznając skargę, Sąd w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W dacie wydania decyzji zarówno przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała już ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) – zwana dalej ustawą o promocji zatrudnienia, która zastąpiła dotychczasową regulację prawną w zakresie łagodzenia skutków bezrobocia, jaką była ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r., o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tj. z 2003 r., Dz. U. Nr 58, poz. 514 ze zm.). W powołanym jako podstawa prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia przepisie art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia ustawodawca wskazał, że prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje osobie bezrobotnej, która spełnia określone wymogi. Jednym z tych wymogów jest, by w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania łącznie przez okres co najmniej 365 dni pozostawała ona w zatrudnieniu. Wyjątek od tak ukształtowanego warunku ustanowił ustawodawca w treści art. 71 ust. 3 tej ustawy, stwierdzając, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnym zwolnionym z zakładów karnych i aresztów śledczych, zarejestrowanym w okresie 30 dni od dnia zwolnienia, jeżeli suma okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i ust. 2, poprzedzających w okresie 18 miesięcy przed ostatnim pozbawieniem wolności oraz wykonywania pracy w okresie pozbawienia wolności wynosiła co najmniej 365 dni, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę przed pozbawieniem wolności oraz 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę w okresie pozbawienia wolności. Z przepisu tego wynika, że osoba bezrobotna może skorzystać z wyjątku od zasady przedstawionej w art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia pod warunkiem, że zostanie zarejestrowana w Urzędzie Pracy w okresie 30 dni od dnia zwolnienia z aresztu śledczego lub zakładu karnego. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, termin 30 dni wskazany w art. 71 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia jest terminem prawa materialnego, gdyż zachowanie terminu wskazanego w tym przepisie jest warunkiem uzyskania uprawnienia do zasiłku dla bezrobotnych, Uchybienie 30 - dniowemu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych wywodzących się z okresu zatrudnienia sprzed tymczasowego aresztowania. Wygaśnięcie uprawnień jest definitywne, a terminy prawa materialnego nie mogą być przywracane, gdyż przeczyłoby to zamiarowi ustawodawcy, który zachowanie określonych terminów wiąże z powstaniem szczególnych praw. W konsekwencji rejestracja w Urzędzie Pracy po upływie terminu wskazanego w art. 71 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia mogła pozwolić wyłącznie na uzyskanie przez skarżącego statusu bezrobotnego, lecz nie mogła pozwolić na przyznanie mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ administracji orzekający w przedmiotowej sprawie nie był władny do przywrócenia skarżącemu terminu do rejestracji w Urzędzie Pracy ani też do przedłużenia mu tego terminu bez względu na przyczyny, które uniemożliwiały skarżącemu dokonanie rejestracji w terminie wskazanym w art. 71 ust. 3 tej ustawy. W tej sytuacji w ocenie Sądu zbędne dla oceny sprawy były podjęte przez organ I instancji kroki zmierzające do ustalenia przyczyn uchybienia terminowi rejestracji skarżącego w Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotnej, bowiem jak zostało wskazane, organ ten nawet w wyniku innych niż dokonane ustaleń nie posiadał żadnych kompetencji do przyznania skarżącemu uprawnień, które wygasły. Z uwagi na zasadę wyrażoną w art. 6 kpa organy orzekające zobligowane były działać na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że były zobowiązane do stosowania właściwych przepisów regulujących tę kwestię. Organ odwoławczy wbrew zarzutom skarżącego nie naruszył przepisów prawa nie rozstrzygając tego z jakich powodów skarżący nie dokonał wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu przed dniem [...]r. Bezspornym zaś w sprawie jest, że skarżący zwolniony został z aresztu śledczego w dniu [...] r., a zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. w dniu [...] r. przedstawiając stosowne dokumenty, a wśród nich decyzję Prezydenta Miasta S. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie wykreślenia z ewidencji gospodarczej wpisu dokonanego w dniu [...] r. Z powyższego wynika, że do dnia [...] r. skarżący figurował w ewidencji działalności gospodarczej, a zatem w dniu [...] r., kiedy poraz pierwszy zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy nie uzyskał statusu osoby bezrobotnej, gdyż był osobą prowadzącą działalność gospodarczą. W związku z rejestracją dokonaną w dniu [...] r. skarżący uzyskał jedynie status osoby poszukującej pracy. Tym samym w świetle uregulowań art. 71 ust. 1, ust. 3 a nawet ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia nie mógł nabyć uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż nie uzyskał drogą tej rejestracji statusu osoby bezrobotnej w rozumieniu art. 2 pkt 2 cyt. ustawy. Z powyższych uregulowań wynika zaś niezbicie, że warunkiem uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest legitymowanie się przez osobę rejestrującą statusem osoby bezrobotnej. Dodać należy, że z zawiadomienia z dnia [...] r. ( karta [...] akt adm.) wynika, iż w dniu [...] r. karta rejestracyjna skarżącego została wyłączona z ewidencji prowadzonej przez Urząd Pracy w oparciu o § 8 ust. ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy ( Dz. U. Nr 25, poz. 131 ze zm.). W myśl tego przepisu kartę rejestracyjną osoby poszukującej pracę wyłącza się z ewidencji na wniosek osoby poszukującej pracy. W tej sytuacji, gdy skarżący dopiero z momentem rejestracji w Urzędzie Pracy dokonanej [...] r. uzyskał status osoby bezrobotnej, a zatem zarejestrował się po upływie terminu wskazanego w art. 71 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, nie mógł on nabyć uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych bez względu na okoliczności, które spowodowały dokonanie tej czynności po upływie 30 dni od opuszczenia aresztu śledczego. Kierowanie się szczególnymi względami i traktowanie sytuacji skarżącego jako wyjątkowej, na gruncie prawa administracyjnego nie jest możliwe, gdyż przepisy te nie zawierają odpowiednika art. 5 kodeksu cywilnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ppsa jak w sentencji.