IV SA/Gl 673/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Prezydent Miasta S. decyzją z [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851) odmówił przyznania M. P. (dalej jako skarżąca - obecnie M. P.) świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. K. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, albowiem dochód na osobę w rodzinie wynosi 1305,38 zł. W dalszej części uzasadnienia organ ten przywołał treść art. 2 pkt 16 powoływanej powyżej ustawy, jak również treść innych przepisów tej ustawy i doszedł do przekonania, że strona nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wystąpiła w nim o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Decyzji tej zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności wadliwe ustalenie stanu rodziny i wysokość dochodu. Skarżąca podniosła, że obecnie jest w trakcie postępowania rozwodowego z mężem i zamieszkuje wspólnie z synem i utrzymuje się z otrzymywanych alimentów od męża, a ojca syna. W ocenie skarżącej rodzinę stanowi wyłącznie z synem, natomiast mąż nie mieszka z nimi i przebywa w G., gdyż tam pracuje. W piśmie stanowiącym rozwinięcie wniesionego odwołania skarżąca przybliżyła trudną sytuację materialną rodziny i podniosła, że przedmiotowe świadczenie w znaczący sposób poprawiłoby sytuację materialną jej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i odniósł się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że rodzina skarżącej składa się z trzech osób, a mianowicie jej, ojca dziecka i syna. W tym zakresie organ odwołał się do definicji rodziny występującej w art. 2 pkt 16 przedmiotowej ustawy. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy dokonał analizy dochodów rodziny skarżącej i także podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przekracza on kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Skarżąca podniosła, że organy administracji publicznej obu instancji dokonały wadliwych ustaleń, ponieważ ona od 2015 r. nie zamieszkuje wspólnie z mężem i obecnie przebywa z synem w S. i tylko z synem stanowi rodzinę, a tym samym organy te wadliwie do dochodu rodziny doliczyły dochody męża, z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Mąż partycypuje w kosztach utrzymania syna jedynie poprzez płacone alimenty. W dalszej części uzasadnienia skargi przedstawiła sytuację materialną rodziny i podniosła, że od 2015 roku rozlicza się osobno, a postępowanie rozwodowe trwa tak długo, ponieważ domaga się orzekania o winie męża. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zaprezentowało w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. Nr 1302 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu są decyzje organów administracji publicznej mocą, których organy te odmówiły skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stało się ustalenie organów administracji publicznej, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kryterium dochodowe uprawniające do jego otrzymania. Przekroczenie dochodu wynikło z faktu uwzględnienia przez ten organ w strukturze rodziny męża skarżącej oraz jego dochodów. Z kolei skarżąca utrzymuje, że stanowi rodzinę wyłącznie z synem, którego samodzielnie wychowuje. Podniosła również, że od 2015 r. prowadzone jest postępowanie rozwodowe i od tego czasu nie mieszka wspólnie z mężem i nie stanowi z nim rodziny. Z uwagi na fakt, że inne aspekty rozpoznawanej sprawy nie budzą sporów między skarżącą, a wypowiadającymi się w tej sprawie organami i mając na uwadze fakt, że w ramach przeprowadzanej z urzędu kontroli, Sąd nie dostrzegł w tym zakresie uchybień uzasadniających uwzględnienie skargi, w ramach niniejszych rozważań uwaga skupiona zostanie na problematyce pojęcia rodziny i zasad ustalania jej dochodu. Na wstępie przyjdzie przywołać definicję rodziny zawartą w art. 2 pkt 16 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z tym przepisem pojęcie rodziny - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że przedmiotowa ustawa zawiera sztuczne pojęcie rodziny, które występuje wyłącznie na gruncie tej ustawy i posiada charakter techniczny. Ponadto dostrzec należy, że w tym zakresie ustawodawca wykorzystuje przesłanki pozytywne i negatywne. W ramach przesłanek pozytywnych ustawodawca do rodziny zalicza małżonków - rodziców dzieci. Zatem ustawodawca w pierwszej kolejności zwraca uwagę na więzy pokrewieństwa występujące między poszczególnymi osobami. Zatem na gruncie tej ustawy rodzinę stanowią małżonkowie i dziecko, albo rodzice i dziecko, wówczas, gdy nie są małżeństwem. Z punktu widzenia tej ustawy nie ma znaczenia, czy małżonkowie wspólnie zamieszkują, kluczowym jest, aby pozostawali w takim związku. W świetle takiego brzmienia przywołanego przepisu podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące rozkładu pożycia małżeńskiego oraz oddzielne zamieszkiwanie, jak również brak wsparcia ze strony męża w utrzymaniu jej rodziny, z punktu widzenia tej ustawy nie mają istotniejszego znaczenia. Ustawodawca przyjął bowiem określoną fikcyjną konstrukcję rodziny i organy administracji publicznej obowiązane były do jej uwzględnienia. Tym samym zarzuty formułowane w skardze, a sprowadzające się do wykazywania braku więzi męża skarżącej z nią i ich synem nie mogą być uwzględnione. Podobnie nie mogą wpłynąć na treść rozstrzygnięcia stwierdzenia, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia ogranicza ilość środków, którymi dysponuje na utrzymanie syna. Przy tak ustalonej rodzinie, organy administracji publicznej obu instancji w sposób prawidłowy domagały się dochodów osób wchodzących w jej skład. Z tej przyczyny ustalony dochód na osobę w rodzinie na poziomie 1 305, 38 zł przekracza kryterium dochodowe wynoszące 800 zł. Wysokość tego przekroczenia nie daje również podstaw do zawieszenia postępowania w oczekiwaniu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ kryterium dochodowe przekroczone zostało o 500 zł. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić.