IV SA/Gl 674/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie informacji publicznej, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, A.W. nadesłał do Sądu pismo procesowe datowane na [...], w którym wniósł o zwolnienie z rzeczonej opłaty sądowej powołując się na trudną sytuację materialną i życiową. Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia [...] stronę wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Skarżący złożył rzeczony formularz w dniu [...], precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że nie ma stałej pracy i uzyskuje dochód wyłącznie z tytułu umów zlecenia i umów o dzieło, w miesięcznej wysokości netto [...] zł. Pozostaje przy tym we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która nie osiąga żadnego dochodu ani nie posiada jakiegokolwiek majątku. Dodatkowo wnioskodawca powołał się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów bieżącego utrzymania wywodząc, że z tytułu czynszu uiszcza miesięcznie kwotę [...] zł, zaś ostatnio (to jest w [...]) obciążono go dopłatą za centralne ogrzewanie w wysokości [...] zł. Zarządzeniem z dnia 5 listopada 2010 r. zwrócono się do skarżącego o uprawdopodobnienie danych, na które powołał się we wniosku. W tym zakresie wezwano go o: - nadesłanie zeznania podatkowego złożonego za rok 2009; - udokumentowanie faktu, że matka skarżącego nie uzyskuje żadnego dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzające, że jest ona osobą bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku lub zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego potwierdzające fakt, iż w roku 2009 nie osiągnęła dochodu bądź nie złożyła zeznania podatkowego; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne). Wskazano, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz na zakup leków należy nadto udokumentować stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp. Należy także udokumentować istnienie ewentualnych zaległości płatniczych z tytułu opłat stałych (czynsz oraz opłaty za tzw. media); - nadesłanie wyciągów bankowych obrazujących operacje dokonane na wszystkich należących do skarżącego rachunkach bankowych w okresie ostatnich 3 miesięcy W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął w dniu [...] skarżący nie udzielił na rzeczone wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku A.W. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że A.W. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 5 listopada 2010 r., które zostało mu doręczone [...] (patrz: dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem [...] wnioskodawca nie ustosunkował się do powyższego wezwania w żaden sposób. W rezultacie, nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa skarżącego zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony i to na niej spoczywa obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z kolei uchylenie się wnioskodawcy od wykonania nałożonego na niego w toku postępowania obowiązku polegającego na uzupełnieniu danych dotyczących jego sytuacji materialnej oraz na uprawdopodobnieniu składających się na nią okoliczności wyłącza możliwość przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W takim przypadku nie sposób bowiem przyjąć, aby strona wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.