IV SA/Gl 685/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W skardze z dnia 9 lipca 2012 r. S.K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu podnosząc, iż jest matką samotnie wychowującą dziecko. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 17 sierpnia 2012 r. wyżej wymieniona przedłożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż zakres jej żądania obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata (odrębnym pismem z dnia 16 sierpnia 2012 r. poinformowano ją o tym, że jest w niniejszej sprawie objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa). Równocześnie strona oświadczyła, że tworzy wraz ze swoim małoletnim synem dwuosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku i osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie brutto 1.500 zł, do czego dochodzi premia uznaniowa, a nadto otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w wysokości 350 zł miesięcznie. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku, skarżąca nadesłała dokumenty potwierdzające wysokość uzyskiwanego dochodu, wyciąg ze swojego rachunku bankowego, a także dowody wpłaty potwierdzające wysokość wydatków związanych z utrzymaniem zamieszkiwanego lokalu położonego w K. przy ul. [...]. Ponieważ wspomniane dowody wpłaty dotyczące czynszu oraz należności za energię elektryczną i gaz wystawione zostały nie na skarżącą, a na inną osobę – K.K., którego S.K. nie wymieniła we wniosku wśród osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, kolejnym wezwaniem z dnia 18 września 2012 r. raz jeszcze wezwano ją do uzupełnienia danych wykazanych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, tym razem poprzez złożenie oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wspomnianej osoby, a także innych ewentualnych członków jej rodziny, którzy wraz z nią aktualnie zamieszkują. Wskazano, że należy w tym celu podać dokładną wysokość dochodu tej osoby (osób) oraz wykazać składniki jej (ich) majątku, to jest zasoby pieniężne (oszczędności, gotówka, papiery wartościowe), nieruchomości oraz przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 Euro, a także określić stopień pokrewieństwa pomiędzy skarżącą a wskazaną osobą (osobami) oraz przedłożyć dokumenty potwierdzające wysokość dochodu uzyskiwanego przez tę osobę (osoby), to jest np. zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za pracę, tzw. "odcinka" emerytury lub renty, a w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej - kserokopii księgi przychodów rozchodów. W odpowiedzi na powyższe, S.K. nadesłała pismo procesowe datowane na 26 września 2012 r., w którym oświadczyła, iż zamieszkuje wraz ze swoimi rodzicami – K. i D. K. Nie udzieliła jednak żadnych informacji dotyczących stanu majątkowego i dochodu tych osób podnosząc, że nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, lecz zajmuje wraz z synem użyczony przez nich pokój i ponosi połowę kosztów związanych z utrzymaniem lokalu. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku S.K. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżąca nie uzupełniła danych wykazanych we wniosku odmawiając podania informacji dotyczących stanu majątkowego oraz wysokości dochodów swoich rodziców. Tymczasem z art. 252 §1 p.p.s.a. wynika wprost, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach strony, a także o jej stanie rodzinnym. Pojęcie "stanu majątkowego i dochodów strony" nie jest przy tym tożsame z "jej majątkiem". Zakres tego sformułowania jest bowiem zbliżony do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości płatnicze (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, publ.: LEX Nr 181557). Wobec powyższego, pismem z dnia 18 września 2012 r. stronę wezwano do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach rodziców, a w szczególności o podanie dokładnej wysokości dochodu tych osób oraz wykazanie składników ich majątku. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie S.K. nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Zamiast tego nadesłała pismo procesowe, w którym wywiodła, że nie prowadzi z rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego, gdyż zajmuje wraz z synem użyczony przez nich pokój i ponosi połowę kosztów związanych z utrzymaniem lokalu. Tymczasem oświadczenie to trudno uznać za przekonujące. Po pierwsze bowiem, skarżąca i jej rodzice są dla siebie osobami najbliższymi, po drugie razem zamieszkują w jednym lokalu mieszkalnym (a nie na przykład w domu jednorodzinnym, w którym każde z nich zajmuje odrębne piętro), zaś po trzecie - jak sama przyznała - partycypuje ona w kosztach utrzymania tego mieszkania, jako że ponosi połowę kosztów związanych z jego utrzymaniem. Wszystko to wskazuje więc, że skarżąca i jej rodzice nie tylko wspólnie zamieszkują, lecz także razem gospodarują (dzieląc się kosztami związanymi z zamieszkiwanym lokalem), a w konsekwencji nie sposób zgodzić się, aby okoliczności sprawy potwierdzały, że tak nie jest. Samo natomiast oświadczenie wnioskodawcy o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego nie może być podstawą odmowy ujawnienia dochodu osób najbliższych zamieszkujących z nim pod wspólnym dachem. Rzadko bowiem zdarza się, aby osoby zamieszkujące w jednym lokalu mieszkalnym prowadziły odrębne gospodarstwa domowe, zwłaszcza w przypadku, gdy są to osoby powiązane bliskim stopniem pokrewieństwa (utrwalone stanowisko orzecznictwa sądowego wyrażone między innymi w postanowieniach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., II OZ 569/06, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 330/12 oraz z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 406/12, a także postanowienia tutejszego Sądu: z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 874/12 i z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1407/11 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W takiej sytuacji, fakt prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych musi być udowodniony w sposób nie budzący wątpliwości i poparty powołaniem się na konkretne okoliczności, które by to potwierdzały. Tymczasem skarżąca nie zdołała tego faktu dostatecznie uprawdopodobnić. Ograniczyła się bowiem do stwierdzenia, że rodzice "udostępniają jej pokój, w którym zamieszkuje z synem", zaś wywód taki nie może być uznany za wystarczający. Nie budzi bowiem wątpliwości, że S.K. oraz jej syn mieszkając wraz z rodzicami nie przebywają wyłącznie w tym pokoju lecz korzystają z tej samej kuchni i łazienki, a do tego trzeba raz jeszcze podkreślić, że skoro skarżąca i rodzice wspólnie partycypują w kosztach utrzymania rzeczonego mieszkania, to fakt ten świadczy wprost o wspólnym gospodarowaniu. Mając na względzie powyższe stwierdzić przyjdzie, że skoro wnioskodawczyni w odpowiedzi na stosowne wezwanie nie złożyła oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach swoich rodziców, to nie można przyjąć, aby wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, aby nie była w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Wymóg, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie został zatem w sprawie zachowany i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. tej ustawy.