IV SA/Gl 687/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej w kwestii wniosku o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną skarżącej przez pełnomocnika z urzędu p o s t a n a w i a odmówić przyznania kosztów sądowych Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 12 września 2007 r. w ramach prawa pomocy ustanowiono dla skarżącej M. J. adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w K. wyznaczyła dla strony skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata J. W. Pismem z dnia [...] pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał w całości jej pisemną skargę, a nadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz z należnym podatkiem od towarów i usług oraz opłatą skarbową od pełnomocnictwa. W związku z podjętymi w sprawie czynnościami i poniesionymi opłatami pismem z dnia [...] podtrzymał swoje stanowisko w przedmiocie zasądzenia kosztów sądowych. W piśmie z dnia [...] skarżąca M.J. oświadczyła, iż rezygnuje z ustanowionego dla niej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata J.W. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazała, że nie wywiązywał się należycie ze swoich obowiązków, albowiem do chwili wypowiedzenia przez nią pełnomocnictwa nie zapoznał się ze stanowiskiem strony skarżącej, ani też z prezentowanymi przez nią argumentami na poparcie skargi. Wskazała również, że pełnomocnik nie ustosunkował się merytorycznie do skargi i nie zaproponował żadnej linii prowadzenia jej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej albo zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Z kolei w myśl § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348), zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.. Instytucja prawa pomocy przewidziana na gruncie art. 244 p.p.s.a. służy zapewnieniu realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi, kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie stronie prawa pomocy oznacza zatem przejęcie przez Skarb Państwa ciężaru finansowego związanego z wynagrodzeniem pełnomocnika z tytułu udzielonej pomocy, a co za tym idzie nałożenie na Sąd, jako dysponenta środków publicznych, odpowiedzialności za zasadność i legalność ich wydatkowania. W tej sytuacji Sąd jest uprawniony, a jednocześnie zobligowany do ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została stronie udzielona Określeniem pojęcia "udzielenie pomocy prawnej" zajmowała się już zarówno doktryna jak i judykatura. Przypomnieć tu można przykładowo stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu dnia 24 maja 2005r sygn akt I KZP 15/05 publ. OSNKW 2005/7-8/60, czy też "Prawo o adwokaturze komentarz , Z. Krzemiński" Warszawa 1998r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela wywiedziony tam pogląd, iż udzielenie pomocy prawnej przez adwokata polega nie tylko na samej gotowości jej świadczenia ale na przystąpieniu do czynności o charakterze intelektualnym, połączonych najczęściej z pewnymi czynnościami o charakterze fizycznym i zmierzających do oceny, a w jej rezultacie do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc. Reasumując, należy uznać, iż stosowne wynagrodzenie za pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu zależy od konkretnej sytuacji faktycznej sprawy, i nie może być przyznawane mechanicznie, wyłącznie z powodu wyznaczenia danego adwokata pełnomocnikiem z urzędu. W rozpatrywanej sprawie analiza akt wykazuje, iż od momentu udzielenia przez stronę skarżącą pełnomocnictwa, do chwili jego wypowiedzenia w dniu [...] wszystkie czynności podjęte przez pełnomocnika ograniczyły się jedynie do pisemnego podtrzymania złożonej przez nią skargi oraz zgłoszenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie pełnomocnik nie odniósł się merytorycznie do zawartej w skardze argumentacji. Biorąc pod uwagę treść skargi oraz argumentację przedstawioną przez skarżącą na jej poparcie, fakt podtrzymania jej przez pełnomocnika bez merytorycznego ustosunkowania się w sprawie, nie może zostać zakwalifikowane jako działanie zmierzające do oceny, a w jej rezultacie do poprawy lub ochrony sytuacji skarżącej. Jak wynika z pisma skarżącej z [...] pełnomocnik nie spotkał się z nią celem omówienia przyjętej linii obrony, nie zaproponował także własnych, merytorycznych argumentów na poparcie skargi. Adwokat J. W. nie przedstawił w sprawie żadnej argumentacji pozwalającej Sądowi na uznanie za niewiarygodne twierdzeń skarżącej. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, iż obowiązek wykazania, iż w istocie doszło do udzielenia pomocy prawnej obciąża pełnomocnika wyznaczonego z urzędu Bezspornym jest nadto, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie były podejmowane przez niego czynności procesowe. Nie wykazał również, by w związku z wyznaczeniem go z urzędu pełnomocnikiem skarżącej, poniósł wydatki uzasadniające żądanie ich zwrotu. Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, jednoznacznie wskazują zatem, że ustanowiony adwokat nie podjął żadnych czynności, które zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem orzeczniczym należałoby uznać za udzielenie stronie pomocy prawnej Nie dokonał też , zdaniem Sądu czynności procesowych powodujących konieczność zwrotu opłat sądowych lub poniesionych wydatków. Mając na uwadze treść § 2 wyżej powoływanego rozporządzenia należy stwierdzić, iż nie istnieją podstawy do zasądzenia na rzecz adwokata J.W. wynagrodzenia, wobec czego orzeczono jak w sentencji postanowienia.