IV SA/Gl 688/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie: NSA Adam Mikusiński WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R., odmówił A. S. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: T. S., D. S. i S. S., wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, tj. T. S.. Rzeczona decyzja wydana została na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 i art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). W uzasadnieniu organ orzekający odnotował, że zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, uzyskany w 2002 r. nie przekracza kwoty 504,00 zł, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przekracza kwoty 583,00 zł. Stosownie do treści "art. 47 ust. 2 ustawy", w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002. W toku rozpoznania wniosku A. S. z dnia [...] 2005 r. organ ustalił, że miesięczny dochód rodziny wnioskującej w roku 2002 wyniósł [...] zł. W tych ramach odnotowano, że strona w pkt 4 wniosku wystąpiła o dochód utracony w związku z przejściem jej męża na świadczenie górnicze. Organ orzekający zauważył jednak, że zgodnie z wykładnią językową znaczenia wyrazu "utrata" mieści on w sobie pierwiastek ostateczności i definitywności. Terminem "utrata" nie określamy chwilowych, czasowych momentów, w których jakiegoś świadczenia bądź uprawnienia jest się pozbawionym. W tym rozumieniu przejście męża wnioskującej na świadczenie górnicze nie może być traktowane tak jak utrata dochodu, albowiem mąż nadal pozostaje w stosunku pracy (od dnia [...] r. R. S. jest zatrudniony w "A" na czas nieokreślony, w tym od dnia [...] 2004 r. do dnia [...] 2006 r. przebywa na świadczeniu górniczym), a wzajemne prawa i obowiązki stron stosunku pracy zostały jedynie z woli męża zmienione. W żadnej mierze nie można zatem mówić o definitywności utraty źródła dochodu a jedynie o zmianie z woli męża formy zatrudnienia, a tym samym wynagrodzenia za pracę. Konkludując stwierdzono, że dochód na członka rodziny w gospodarstwie A. S. przekracza kryterium ustawowe. W odwołaniu złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., A. S. wyraziła niezadowolenie z decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. W punkcie wyjścia zauważyła, że od 2004 r. do [...] 2005 r. otrzymywała zasiłek rodzinny wypłacany przez zakład pracy męża. W [...] 2005 r. poinformowano ją, iż może się ubiegać o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Jednocześnie udzielono jej informacji, że MOPS przejmie wypłatę świadczeń i dlatego może zwrócić się o zmianę podmiotu realizującego świadczenia rodzinne. W oparciu o usłyszane informacje A. S. złożyła w MOPS w R. komplet dokumentacji, wnosząc o kontynuację wypłaty zasiłku rodzinnego oraz o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. W dalszej części odwołania strona zaakcentowała, że dochód jej męża jeszcze przed przejściem na świadczenie górnicze był relatywnie niski i nie przekraczał kryteriów ustawowych. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczeń rodzinnych świadczenia te wypłaca się temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. Ustalono, że taki wniosek złożył w swoim zakładzie mąż strony i zasiłek rodzinny był mu wypłacany do 2005 r. Stosownie do treści "art. 48 ust. 2 pkt 2 lit a" ustawy, zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu urodzenia dziecka w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. przyznają i wypłacają pracodawcy zatrudniający w dniu 31 marca 2004 r. co najmniej 5 pracowników – swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia. Z kolei przepis art. 50 ust. 2 ustawy, przewiduje możliwość przejęcia realizacji świadczeń rodzinnych przez organ właściwy (którym ze względu na miejsce zamieszkania strony byłby MOPS w R.) ale jedynie w przypadku, gdy zmiana podmiotu realizującego świadczenia rodzinne następuje wskutek zmiany w sytuacji osoby otrzymującej świadczenia rodzinne, w szczególności gdy wiąże się ze zmianą miejsca zamieszkania lub przejściem na emeryturę, rentę, uposażenie rodzinne lub rentę rodzinną. Kolegium zauważyło, że strona wezwana pismem z dnia [...] 2005 r. o dostarczenie świadectwa pracy potwierdzającego okres zatrudnienia męża w "A" i dokumentów związanych z przyznaniem i wypłacaniem świadczeń górniczych, przedstawiła w trakcie przesłuchania przed tamtejszym organem oświadczenie z dnia [...] 2004 r., z którego wynika, że mąż strony wyraża zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z dniem zakończenia świadczenia górniczego, a te jak wynika z akt sprawy zostało przyznane do dnia [...] 2006 r. W wyniku poczynionych spostrzeżeń przyjęto, że dopóki mąż strony pozostaje w stosunku pracy, jedynie jego pracodawca jest uprawniony do wypłaty żądanych świadczeń rodzinnych. Konkludując podkreślono, że wydanie decyzji odmawiającej przyznanie wnioskowanych świadczeń było prawnie uzasadnione, aczkolwiek z innych przyczyn niż to wynika z decyzji organu pierwszej instancji. Z tych względów organ odwoławczy rozpatrzył ponownie sprawę w całości, a jego rozstrzygnięcie, tj. odmowa przyznania stronie świadczeń rodzinnych pokrywa się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. S. podniosła, że jej zdaniem pobieranie świadczenia górniczego jest równoznaczne z pobieraniem świadczenia przedemerytalnego. Skarżąca przywołała przepis art. 48 ust. 2 pkt 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. świadczenia rodzinne przyznaje i wypłaca organ właściwy: osobom bezrobotnym oraz osobom pobierającym zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Wskazała nadto na przepisy art. 50 ust. 2 i art. 50 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym osobie niewymienionej w art. 48 i 49 uprawnionej do świadczeń rodzinnych świadczenie przyznaje organ właściwy. W ramach odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko a odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze podniesiono, że świadczenie górnicze nie jest równoznaczne ze świadczeniem przedemerytalnym. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając w tych granicach legalność zaskarżonego orzeczenia nie sposób dostrzec naruszenia przepisów prawa, nie sposób też było podzielić zarzutów skargi. Wydając zaskarżone orzeczenie organ działał zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. W szczególności wyjaśnił sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Dokonał poprawnych ustaleń stanu faktycznego, poczynił prawidłowe rozważania faktyczne i prawne, trafnie rozstrzygając występujące w sprawie zagadnienie, a swe stanowisko przekonująco umotywował. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozostawia też wątpliwości co do jego zgodności z powołanymi przepisami prawa. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczeń rodzinnych świadczenia te wypłaca się temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. W warunkach rozpatrywanej sprawy bezspornie ustalono, że taki wniosek złożył w swoim zakładzie mąż strony skarżącej i zasiłek rodzinny był mu wypłacany do 2005 r. Stosownie do treści art. 48 ust. 2 pkt 2 lit a ustawy, zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu urodzenia dziecka w okresie od dnia 01 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. przyznają i wypłacają pracodawcy zatrudniający w dniu 31 marca 2004 r. co najmniej 5 pracowników – swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia. Z kolei przepis art. 50 ust. 2 ustawy, przewiduje możliwość przejęcia realizacji świadczeń rodzinnych przez organ właściwy (którym ze względu na miejsce zamieszkania strony byłby MOPS w R.) ale jedynie w przypadku, gdy zmiana podmiotu realizującego świadczenia rodzinne następuje wskutek zmiany w sytuacji osoby otrzymującej świadczenia rodzinne, w szczególności gdy wiąże się ze zmianą miejsca zamieszkania lub przejściem na emeryturę, rentę, uposażenie rodzinne lub rentę rodzinną. Prawidłowo zatem wezwano stronę skarżącą pismem z dnia [...] 2005 r. o dostarczenie świadectwa pracy potwierdzającego okres zatrudnienia męża w "A" i dokumentów związanych z przyznaniem i wypłacaniem świadczeń górniczych, W trakcie przesłuchania przed SKO w K. strona skarżąca przedłożyła oświadczenie z dnia [...] 2004 r., z którego wynika, że mąż strony wyraża zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z dniem zakończenia świadczenia górniczego. Z akt administracyjnych sprawy wynika z kolei, iż świadczenie to zostało przyznane małżonkowi strony do dnia [...] 2006 r.. O tym, iż mąż strony nadal pozostaje w stosunku pracy przesądza bowiem treść przepisu art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006 (Dz.U. Nr 210, poz. 2037) stanowiący, iż świadczenie górnicze może być udzielone przez przedsiębiorstwo górnicze po ustaleniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych okresów uprawniających pracownika do emerytury oraz okresu korzystania ze świadczenia górniczego, niezbędnego do nabycia uprawnień do tej emerytury oraz pod warunkiem złożenia przez pracownika pisemnego oświadczenia, że wyraża zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z dniem zakończenia świadczenia górniczego. Trafnie zatem przyjęto, iż skoro na dzień wydania zaskarżonej decyzji mąż strony pozostaje w stosunku pracy, to jedynie jego pracodawca jest uprawniony do wypłaty żądanych świadczeń rodzinnych. Nie sposób także podzielić poglądu strony skarżącej, iż pobieranie świadczenia górniczego jest równoznaczne z pobieraniem świadczenia przedemerytalnego. W myśl bowiem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252) świadczenie takie może jedynie otrzymać osoba posiadająca status osoby bezrobotnej , a więc nie osoba pozostająca jak małżonek skarżącej w stosunku pracy. Z tych tez przyczyn prawidłową jawi się przedmiotowa decyzja odmawiająca przyznania świadczeń rodzinnych. Na marginesie, zważając na argumenty skarżącej podniesione w treści odwołania, iż sytuacja w jakiej znalazł się jej mąż , powinna być oceniona jako utrata dochodu, należy wskazać, co następuje. Istotnie w dniu wydawania zaskarżonej decyzji ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawierała legalnej definicji pojęcia "utrata dochodu". Sąd podziela jednakże pogląd organu I instancji, iż w rozpatrywanej sytuacji w rzeczywistości mąż skarżącej nadal pozostaje w stosunku pracy (od dnia [...] r. R. S. jest zatrudniony w "A" na czas nieokreślony, w tym od dnia [...] 2004 r. do dnia [...] 2006 r. przebywa na świadczeniu górniczym), a wzajemne prawa i obowiązki stron stosunku pracy zostały jedynie z woli męża zmienione. Słuszność tego rozumowania potwierdza nadto obecnie obowiązująca legalna definicja pojęcia "utrata dochodu" zawarta w art. 3 ust. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie wskazano, że pojęcie "utrata dochodu" - oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej; Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy -zdaniem Sądu -skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) .