IV SA/Gl 689/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia NSA Wiesław Morys Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 90, poz. 575), § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), orzekł u M. S. brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej [...], wskazanej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podała, iż nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim. Nadto podniosła, że odczuwa [...] oraz korzysta z zabiegów rehabilitacyjnych. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w okresie zatrudnienia M. S. na stanowisku [...] nie występowały przekroczenia dopuszczalnych wartości [...]. Podał, że wyniki badań w ośrodkach diagnostycznych nie pozwalają na rozpoznanie [...]. Na skutek skargi strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2004 roku, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R., wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w postaci dochodzenia epidemiologicznego środowiska pracy skarżącego lub zastosowania pomiarów z innych zakładów pracy, gdzie były wykonywane w różnych okresach na identycznym lub zbliżonym do zajmowanego przez skarżącego stanowisku oraz zlecenia opracowania opinii lekarskiej w oparciu o zgromadzone materiały i badanie skarżącego. W wyniku uzupełnionego dochodzenia epidemiologicznego w kierunku wskazanym w motywach wskazanego wyżej wyroku, decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., na podstawie art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575), § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.),orzekł u M. S. brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej [...], wskazanej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu organ I Instancji wyjaśnił, że zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S., jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S. po przeprowadzeniu badań [...],[...],[...],[...] nie znalazły podstaw do rozpoznania [...] pochodzenia zawodowego. Również analiza dokumentacji dotycząca charakteru wykonywanej pracy w "A" oraz "B" nie pozwala stwierdzić postaci [...] oraz postaci [...]. Wskazał, że w okresie wykonywania pracy na stanowisku [...] nigdy nie przeprowadzono pomiarów [...]. Wynikami pomiarów nie dysponują również inne stacje sanitarno-epidemiologiczne, ani zakłady pracy na terenie R., gdyż sprzęt wykorzystywano jedynie u pracodawcy strony. W tej sytuacji brak jest udokumentowanego narażenia na działanie [...] przenoszonych na [...]. W odwołaniu M. S. akcentował fakt, że "był [...] w "B" przez [...] lat w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze". Dokumentacja medyczna zawiera opisy zaawansowanych zmian [...]. Zarzucił, że brak badań uciążliwości warunków pracy i ich wpływu na zdrowie, nie wyklucza narażenia na działanie [...], a zatem nie wyłącza związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a występującymi dolegliwościami wskazującymi na [...]. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z [...] r, Nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że M. S. w latach [...]-[...] pracował w "A" w R. jako [...],[...] i [...] oraz w latach [...]-[...] w "B" Sp z o.o. w R. jako [...], gdzie był okresowo narażony na [...]. Badania przeprowadzone w placówkach diagnostycznych I i II szczebla wykluczyły istnienie [...]. Lekarze orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniu [...] roku stwierdzili, że obraz [...] układu [...] w zakresie [...] jest wyrazem uogólnionej samoistnej patologii będącej następstwem postępujących procesów wstecznych [...] związanej z wiekiem. Organ II instancji zaakcentował, że po uchyleniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] roku, Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] r., Nr [...], przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne we wskazanym kierunku. Podjęte działania jednak wykazały, że aktualnie brak jest danych dowodzących pracy strony w warunkach istotnego narażenia na [...]. Okoliczność ta nie była jednak faktem decydującym o braku podstaw do rozpoznania [...]. Organ wskazał, że przy rozpoznaniu chorób zawodowych brak określonych skutków zdrowotnych uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. Zgłaszane i występujące u M. S. dolegliwości są bowiem wynikiem samoistnych (pozazawodowych) zmian [...] i postępujących z wiekiem procesów wstecznych [...]. Organ ten wyjaśnił, że wobec braku rozpoznania choroby zawodowej w placówkach diagnostycznych - w rozumieniu § 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych - przez lekarzy orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych, brak było podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. wniósł o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., jak również poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R.. W uzasadnieniu podał, że ponowna analiza dokumentacji przez organy orzekające nie przyniosła pożądanego rezultatu, ponieważ nie znaleziono podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -[...]. Okres zatrudnienia w "A" w R. przez [...] lat kwalifikowany jest do prac w warunkach szczególnych i w szczególnym charakterze, co określał załącznik do zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 roku. Skarżący podniósł, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji za brak pomiarów [...] w miejscu pracy. Zakwestionował podawany w orzeczeniach lekarskich brak związku przyczynowego między zmianami chorobowymi a warunkami pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Mając na względzie powyższe kryteria stwierdzić należy, że skarga M. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które weszło w życie z dniem 3 września 2002 roku, postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Za dokumenty niezbędne do ustalenia wystąpienia związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a narażeniem pracownika na działanie występującego w środowisku pracy czynnika szkodliwego dla zdrowia uznaje się według § 7 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia, dochodzenie epidemiologiczne, informacje o zagrożeniach zawodowych, dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia. W pierwszej kolejności zatem w prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu badaniu podlegają dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy, a następnie badania pracownika w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy. Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że od [...] roku do [...] roku skarżący był pracownikiem "A" w R., gdzie świadczył pracę między innymi jako [...]". Organom orzekającym nie udało się jednak zgromadzić wyników pomiarów [...] na stanowisku [...], gdyż nigdy ich nie przeprowadzono u byłego pracodawcy skarżącego. Wyniki badań w tym przedmiocie nie znajdują się również w posiadaniu innych stacji sanitarno-epidemiologicznych. W archiwum Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. znajdują się jedynie pomiary [...] na stanowisku [...] wykonane na hali [...] "C" S.. Działanie więc organów orzekających w aspekcie wyjaśnienia działania czynnika szkodliwego, z uwzględnieniem jego rodzaju, stopnia oraz sposobu wykonywania pracy, nie doprowadziło do uzyskania niezbędnych danych, o których mowa w § 1 ust. 2 cytowanego rozporządzenia. Nie można jednak w tym zakresie zarzucić im nieprawidłowości. Organy wyjaśniły z jakich przyczyn nie udało się ustalić narażenia na działanie czynnika szkodliwego. Okoliczności te mają charakter niezależny od organów orzekających, gdyż inne zakłady i stacje sanitarno-epidemiologiczne jak wskazano wyżej nie dysponują wykonanymi pomiarami [...] na sprzęcie identycznym lub zbliżonym do obsługiwanego przez skarżącego. Wydane natomiast w dniu [...] roku przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na podstawie zgromadzonego materiału oraz badania stanu zdrowia skarżącego, orzeczenie nie dało podstaw do rozpoznania [...]. Znaczące w tym przedmiocie były wyniki obrazu [...] układu [...] oraz [...]. Lekarze orzecznicy wyjaśnili, że na stanowisko to nie wpływa brak danych o narażeniu na [...], gdyż zgłaszane przez badanego zmiany [...] kwalifikują się jako uogólnione samoistne zmiany [...] układu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż odpowiada ona prawu. Organy administracji rozważyły w całości zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również przeprowadziły wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Podkreślić trzeba, że na gruncie zastosowanych przepisów, aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszę zaistnieć łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, a po drugie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy. U skarżącego natomiast nie rozpoznano zmian odpowiadających [...]. Nadto w oparciu o zebrany materiał dowodowy w trakcie dochodzenia epidemiologicznego nie stwierdzono narażenia na działanie czynnika szkodliwego, którego wystąpienie pozwala na podstawie § 1 ust. 1 i 2 powoływanego wyżej rozporządzenia, domniemywać istnienie związku przyczynowego między chorobą w warunkami narażającymi na jej powstanie. To, że organy administracji sanitarnej dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżący nie świadczy o wadliwości zaskarżonych decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy zauważyć, że brak danych w zakresie pomiaru [...] nie może przenosić na żadną ze stron jakichkolwiek skutków negatywnych bądź pozytywnych w postępowaniu dowodowym. Stanowisko skarżącego, iż choruje na [...], poddany został gruntowanej weryfikacji lekarskiej. Orzecznicy badając w oparciu o opisane metody, objawy zgłaszane przez skarżącego stwierdzili, iż nie są to symptomy [...], lecz mają samoistną etiologię związaną z postępującymi z wiekiem procesami wstecznymi [...]. Podkreślić w tym miejscu należy, że warunkiem koniecznym stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze. W niniejszej sprawie lekarze orzecznicy na podstawie badań skarżącego nie rozpoznali schorzenia zawodowego. Natomiast orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, na co zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 24 maja 2001 roku, sygn. akt I SA 1801/00 oraz z dnia 5 listopada 1998 roku, sygn. akt I SA 1200/98. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), oddalił skargę.