IV SA/Gl 689/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta D., działając na podstawie art. 1 – 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), po rozpoznaniu sprawy z wniosku D. S., odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego, ponieważ kwota nadwyżki dochodu przekroczyła wartość dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ przedstawił stosowne obliczenia. W odwołaniu D. S. zarzucił wskazanej decyzji naruszenie art. 1 – 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz zasad współżycia społecznego. Podniósł, że dodatki przyznaje się osobom o bardzo niskich dochodach, żyjących w ubóstwie i biedzie. Natomiast jego faktyczny dochód to kwota 396, 56 zł, na którą składa się dochód netto w wysokości 1409, 90 zł, po potrąceniu alimentów w kwocie 1013, 34 zł. Wskazał przy tym, że z ustawy jednoznacznie nie wynika, czy dochód to kwota brutto czy netto, w związku z tym nie wie na jakiej podstawie przyjęto, że jego dochód przekroczył limit dochodowy dla gospodarstwa jednoosobowego. Jednocześnie wyjaśnił, że jest osobą trwale niepełnosprawną i niezdolną do pracy, która powinna być objęta ochroną prawną. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił, że D. S. w dniu [...] r. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w którym podał, że jest najemcą lokalu o powierzchni 34,41 m2, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, którego dochody za ostatnie trzy miesiące wynoszą łącznie 6113,50 zł, co daje miesięczny średni dochód w gospodarstwie w wysokości 2 037,83 zł. Nadto łączna kwota wydatków za mieszkanie za ostatni miesiąc wynosi 505,42 zł. Następnie organ wskazał, że normatywna powierzchnia lokalu mieszkalnego dla jednej osoby wynosi 35m2, a zatem w przypadku strony nie została ona przekroczona. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy przysługuje, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Przy czym najniższa emerytura wynosi 845,45 zł, a 175% tej kwoty stanowi odpowiednio 1477,79 zł. W związku z czym organ stwierdził, że średni miesięczny dochód w wysokości 2 037,83 zł na członka gospodarstwa domowego przekracza maksymalną dopuszczalną kwotę dochodu o 560,04 zł. Organ rozważył zatem zastosowanie art. 6 ust. 8 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego w art. 3 ust. 1, a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy obniża się o tę kwotę. Dla obliczenia dodatku mieszkaniowego organ odwoławczy, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy, przyjął wydatki w wysokości 20% dochodów gospodarstwa domowego strony (gdyż średni miesięczny dochód w gospodarstwie jednoosobowym przekroczył 150% najniższej emerytury), oraz wydatki strony na powierzchnię 34,41 m2 wynoszące 505,42 zł. W konsekwencji organ stwierdził, że dodatek mieszkaniowy jako różnica pomiędzy wspomnianą wartością wydatków (505,42 zł) a 20 % dochodu gospodarstwa domowego strony (407,56 zł) wynosi 97, 85 zł i pomniejszony dodatkowo o 560,04 zł obliczonej nadwyżki stanowi liczbę ujemną ( - 462,19 zł). Uznał więc, że świadczenie to nie przysługuje. Natomiast odnosząc się do twierdzeń strony w kwestii prawidłowości ustalenia dochodu Kolegium przytoczyło treść art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, według którego ustala się dochód na potrzeby stosowania tej ustawy. Jednocześnie podkreślono, że strona w deklaracji o dochodach wskazała, że jej dochodem jest renta socjalna, renta rodzinna i pomoc finansowa rodziców, dlatego też taką wysokość należało uwzględnić. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D.S. zarzucił powyższej decyzji naruszenie ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez dowolne przyjęcie ustaleń faktycznych bez wszechstronnego odniesienia się do istoty sprawy, a także naruszenie zasad współżycia społecznego. Na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do dodatku mieszkaniowego od dnia złożenia wnioski względnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący ponownie akcentował nieprawidłowe obliczenie dochodu na potrzeby ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego oraz brak odniesienia się do jego sytuacji z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Ponadto za pozostające w sprzeczności ze stanem faktycznym uznał twierdzenie Kolegium, że pomoc finansowa od rodziców stanowi jego dochód . Wskazał, że pomoc ta jest w istocie dopłatą do czynszu, ponieważ renta, którą otrzymuje nie wystarcza mu na jego pokrycie, pomijając zakup leków, wyżywienia oraz opłat za prąd i telefon. Bez tej pomocy zapewne utraciłby zajmowane mieszkanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż nie znalazł podstaw prawnych do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r, poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy też narusza zasady współżycia społecznego. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W następstwie rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej tego rodzaju uchybień, które obligowałyby Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. o odmowie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Zasady przyznawania świadczenia stanowiącego przedmiot wydanej w sprawie decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.) – zwanej dalej również "ustawą". Zgodnie art. 3 ust. 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy ( a więc m.in. najemcom lokali mieszkalnych), jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekraczał 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym lub 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Jednocześnie art. 5 ustawy określa normatywną powierzchnię użytkową w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego, uprawniającą do przyznania dodatku mieszkaniowego. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego wynosi ona 35 m2. W rozpatrywanej sprawie skarżący spełnia tzw. kryterium powierzchniowe do przyznania dodatku mieszkaniowego oraz posiada tytuł prawny do lokalu. Zajmuje on bowiem mieszkanie o powierzchni 34,41 m2 na podstawie umowy najmu. Natomiast prawidłowe jest ustalenie organów orzekających, że zostało przekroczone kryterium dochodowe warunkujące nabycie prawa do przedmiotowego świadczenia. Z akt sprawy wynika bowiem, że średni miesięczny dochód uzyskany przez skarżącego w okresie trzech miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku wynosił 2 037,83 zł, a zatem był wyższy niż kwota 1477,79 zł stanowiąca 175 % najniższej emerytury obowiązującej w dniu 2 kwietnia 2014 r., to jest w dacie zgłoszenia wspomnianego wniosku. Na dochód ten składała się renta socjalna i rodzinna, którą skarżący wykazał w deklaracji o wysokości dochodów w kwocie 5 013,50 zł za trzy miesiące, co stanowi średni miesięczny dochód w kwocie 1671,17 zł, oraz wsparcie finansowe od rodziców w kwocie 1100 za trzy miesiące, a więc średnio 366, 66 zł miesięcznie, o uzyskiwaniu którego skarżący wskazał w deklaracji o wysokości dochodów, a także w oświadczeniu złożonym w dniu [...] r. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że dla potrzeb ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych ustawodawca sformułował definicję legalną pojęcie "dochodu" w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z art. 3 ust. 3 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Jednocześnie w zdaniu drugim art. 3 ust. 3 ustawodawca postanowił, że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Wymienił zatem w tym zdaniu w sposób wyczerpujący świadczenia, których nie wlicza się do dochodu w rozumieniu określonym ustawą o dodatkach mieszkaniowych. Wbrew stanowisku skarżącego powołany wyżej przepis nie pozwala przy ustalaniu wysokości dochodu dla potrzeb ustalania prawa do dodatku mieszkaniowego na odliczenie od przychodu odprowadzanej składki na ubezpieczenie zdrowotne, ani zaliczki na podatek dochodowy. W związku z powyższym należało dla potrzeb ustalenia dochodu skarżącego uwzględnić jego dochody brutto za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, które zostały wykazane w zaświadczeniu z ZUS Oddział w S. z dnia [...] r., a więc bez potrącenia zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Takie też dochody z renty socjalnej i rodzinnej wykazał skarżący w deklaracji o wysokości dochodów. Ponadto ustalając wysokość dochodu skarżącego, organy prawidłowo zaliczyły do niego wartość wspomnianej pomocy finansowej otrzymywanej od rodziców. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, że dochodem są "wszelkie przychody", zatem otrzymana kwota pieniężna może być uznana za dochód wówczas, gdy mieści się w pojęciu przychodu. Skoro zaś ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie określa definicji tego sformułowania, należy w tym zakresie odwołać się do art. 11 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), po myśli którego przychodami są, co do zasady, otrzymywane lub postawione w roku kalendarzowym do dyspozycji osoby fizycznej pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że pieniądze otrzymane przez skarżącego od osób trzecich w ramach udzielanej mu pomocy stanowią przychód, a w konsekwencji mieszczą się w definicji dochodu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. Określenie w ustawie o dodatkach mieszkaniowych dochodu jako, "wszelkich przychodów" oznacza więc, że zaliczone są do niego wszystkie przysporzenia majątkowe (poza wyjątkami wymienionymi w ustawie o dodatkach mieszkaniowych) uzyskane faktycznie w okresie przyjmowanym do wyliczenia średniego dochodu (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 1020/09, publik. w Lex nr 586286). Nie ma przy tym znaczenia, czy są to środki na dopłatę do czynszu i czy rodzice przekazują dopłatę bezpośrednio zarządcy czy za pośrednictwem skarżącego, gdyż pomoc ta następuje na rzecz skarżącego, bowiem zwalnia go wówczas z określonych kwotowo zobowiązań finansowych, a zatem stanowi jego dochód w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy. Jednocześnie należy zaznaczyć, że cytowany wyżej przepis art. 3 ust. 3 ustawy w zdaniu drugim wymienia świadczenia, których nie wlicza się do dochodu. Jest to jednak katalog zamknięty. Z treści przywołanego unormowania nie wynika natomiast, aby wyłączenie takie dotyczyło pomocy pieniężnej otrzymywanej od innych osób. Przepis art. 3 ust. 3 nie daje także podstaw do odliczenia od dochodu potrąceń komorniczych, w tym także z tytułu alimentów. Jak już wskazano ustawodawca w przepisie tym jednoznacznie i ściśle określił należności podlegające odliczeniu oraz niepodlegające wliczeniu do dochodu, wobec czego nie może on podlegać wykładni rozszerzającej. Zatem słusznie przy obliczaniu dochodu skarżącego nie uwzględniono potrąceń komorniczych. Powyższe oznacza, że organy prawidłowo przyjęły, że średni miesięczny dochód skarżącego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku przekraczał 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym (art. 3 ust. 3 ustawy) o kwotę 560,04 zł, oraz że wysokość należnego dodatku mieszkaniowego w kwocie 97, 85 zł (obliczonego stosownie do art. 6 ust. 1 i 2 ustawy) nie tylko nie przekracza nadwyżki dochodu nad kwotą 175% najniższej emerytury, ale stanowi wartość ujemną (art. 6 ust. 8 ustawy). Słusznie zatem organ odwoławczy uznał, że skarżący nie spełnił przesłanek warunkujących nabycie prawa do spornego świadczenia. Stanowisko takie zgodne jest z przepisami obowiązującej ustawy. Natomiast co do zarzutu naruszenia zasad współżycia społecznego stwierdzić należy, że dodatek mieszkaniowy ma na celu pokrycie z funduszy publicznych części kosztów utrzymania mieszkania, jakie obowiązana jest ponieść osoba uprawniona do otrzymania takiego dodatku. Przyznanie dodatku stanowi formę zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ponoszenia oznaczonej kwotowo części kosztów zajmowanego mieszkania. Zakres pomocy, w tym również warunki jej otrzymania ściśle określa ustawa o dodatkach mieszkaniowych. Organy rozpatrujące wnioski o jej udzielenie muszą zatem kierować się kryteriami tam określonymi. Nie są uprawnione do odstępowania od zasad wyraźnie uregulowanych w ustawie. Nie mogą zatem brać pod uwagę żadnych innych okoliczności poza wskazanymi w ustawie. Stąd też podniesione przez skarżącego kwestie dotyczące jego trudnej sytuacji materialnej związanej z niepełnosprawnością oraz zajęciami komorniczymi z tytułu alimentów nie mogły być wzięte pod uwagę, jako pozbawione znaczenia prawnego w sprawie o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, jak również przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skargę należało oddalić, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.