IV SA/Gl 695/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. W., G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 41 pkt 1 oraz 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), odmówił J.W. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na wymianę okien w lokalu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w trakcie postępowania ustalono, iż dochód rodziny wnioskującego o przyznanie świadczenia przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto wnioskowana potrzeba nie stanowi potrzeby niezbędnej w rozumieniu art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy, bowiem z oceny stanu technicznego stolarki okiennej mieszkania przy ul. [...] dokonanej w dniu [...] wynika, że stan ten jest dobry, stolarka nadaje się do eksploatacji i nie stwarza zagrożenia dla mieszkańców. W odwołaniu od powyższej decyzji J.W. podniósł, że zły stan okien nie pozwala mu wyjść z domu, bowiem nie może w nim pozostawić ciężko chorego syna. Jednocześnie odwołujący podał, że po osobistej interwencji u Prezydenta Miasta została mu przyznana kwota [...] zł. na nowe okna balkonowe. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się na ustalenia wywiadu środowiskowego stwierdził, że J.W. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem, który legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności, wydanym na okres do [...]. Dochód rodziny wynosi [...] zł., na który składa się [...] zł., [...] zł. oraz [...] zł. Dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi zatem [...] zł., a tym samym przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego organ przyznał, że wymogi formalne, konieczne do otrzymania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, nie zostały przez stronę spełnione. Dalej organ odwoławczy przytoczył treść art. 41 ustawy o pomocy społecznej stanowiący podstawę do przyznania osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe specjalnego zasiłku celowego. Następnie podał, że strona wynajmuje w Spółdzielni Mieszkaniowej A lokal składający się z dwóch pokoi, kuchni i łazienki. Natomiast w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] z udziałem przedstawicieli spółdzielni oraz pracownika socjalnego ustalono, że stan stolarki okiennej w tym lokalu jest dobry, okna nadają się do eksploatacji i nie stanowią zagrożenia dla mieszkańców. W tej sytuacji organ uznał, że wymiana stolarki okiennej w mieszkaniu zajmowanym przez stronę nie jest niezbędną potrzebą rodziny. Ponadto z wyjaśnień organu I instancji wynika, że kwota przyznana stronie w wysokości [...] zł nie jest kwotą na zakup okien, lecz na zakup wykładziny na podstawie ówczesnego programu wsparcia dla mieszkańców K. "[...]". Na powyższą decyzję J.W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Akcentował, że choroba syna stanowi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie pomocy. Nadto wskazał, iż pieniądze na remont okien balkonowych w kwocie [...] zł. zostały skradzione. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postulowało jej oddalenie oraz przytoczyło argumentację powołaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] skarżący wskazał, iż choroba syna – [...] powoduje konieczność wydatkowania około [...] zł. miesięcznie na jego rehabilitację. Podniósł, iż został pozbawiony zarówno pomocy ze strony organów pomocy społecznej jak i możliwości podjęcia pracy. Do pisma tego skarżący dołączył m.in. kserokopie: operatu szacunkowego wyceny lokalu mieszkalnego przy ul. [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydziału [...] Grodzkiego w sprawie o sygn. akt [...] uwzględniającego zażalenie J.W. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. o odmowie wszczęcia dochodzenia wraz z jego uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, współżycia społecznego, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji - art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga analizowana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rodzina skarżącego przekracza kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. W takiej sytuacji ustawodawca w art. 41 powołanej wyżej ustawy przewidział możliwość ubiegania się o przyznanie pomocy osobie (lub rodzinie) znajdującej się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, w formach przewidzianych w pkt 1 i 2 wskazanego przepisu. Celem takiej wyjątkowej regulacji jest stworzenie możliwości ubiegania się przez stronę o udzielnie pomocy w takich indywidualnych sytuacjach życiowych, które nie poddają się ustawowej klasyfikacji. W takim przypadku rolą organu pomocy społecznej jest ustalenie, czy występują szczególne okoliczności dające możliwość przyznanie tej pomocy. Organy orzekające w niniejszej sprawie kwestii tych nie rozważały, bowiem uznały, że wnioskowana potrzeba nie stanowi potrzeby niezbędnej w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Podstawą wszczęcia postępowania w sprawie był protokół z dnia [...], w którym skarżący m.in. wniósł o przyznanie pomocy w postaci wymiany okien w zajmowanym przez niego mieszkaniu. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że stan techniczny stolarki okiennej w mieszkaniu strony jest dobry, nadaje się do eksploatacji i nie stwarza zagrożenia dla mieszkańców. Ustalenie to podzielił organ odwoławczy, powołując się na ocenę stanu technicznego stolarki dokonananą w dniu [...] przez pracownika socjalnego oraz przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej A. Natomiast ustalenia te w toku postępowania kwestionował skarżący podnosząc w odwołaniu, iż została mu przyznana przez Prezydenta Miasta K. kwota [...] zł na nowe okna balkonowe. Z wyjaśnienia Zastępcy Dyrektora MOPS w K. zawartego w piśmie skierowanym wraz z odwołaniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że kwota [...] zł nie była przyznana na zakup okien lecz jest to kwota zakupu wykładziny podłogowej w [...], na podstawie ówczesnego programu wsparcia dla mieszkańców K. "[...]". W aktach administracyjnych brak jest dokumentacji związanej z wynikiem kontroli mieszkania strony związanej z realizacją wskazanego programu oraz przyznaniem tej pomocy w [...]. Natomiast w aktach tych znajdują się dokumenty dotyczące remontu mieszkania, jednakże dotyczą one miesiąca [...] (oświadczenie strony, notatka pracownika socjalnego k- 5 i 6 akt adm.) oraz [...] (decyzja z [...] w sprawie zmiany decyzji w przedmiocie przyznania pomocy w formie rzeczowej na odnowienie mieszkania k-4akt adm.). Organ odwoławczy rozbieżności występujących w tym zakresie nie wyjaśnił. Tymczasem z przedstawionego Sądowi uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego z [...] w sprawie o sygn. akt [...] wynika, że mieszkanie skarżącego wymaga remontu, zwłaszcza wymiany wymagają nieszczelne okna. Sąd ten wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w [...] kontroli S. Urzędu Wojewódzkiego mieszkanie strony zostało objęte programem pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, zaś kwota tej pomocy została określona na [...] zł., z czego została wykorzystana jedynie kwota ok. [...] zł stanowiąca wykładzinę podłogową, która nie wykorzystuje w całości przyznanej skarżącemu sumy, ani nie spełnia wymaganego remontu w postaci wymiany nieszczelnych okien. Zauważyć również wypadnie, że w operacie szacunkowym mieszkania przy ul. [...] sporządzonym w [...], wskazano na nieszczelność okien balkonowych. W ocenie Sądu pomiędzy twierdzeniami strony popartymi ustaleniami zawartymi we wskazanych dokumentach a ustaleniami organu istnieją rozbieżności, co do stanu technicznego okien, w tym co najmniej w zakresie okien balkonowych. Bez względu na powyższe w sprawie nie jest również jasne, czy skarżącemu przysługuje tytuł prawny do przedmiotowego mieszkania. Z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej A z dnia [...] (k-27 akt adm.) wynika, że w związku z wygaśnięciem praw do przedmiotowego lokalu skarżącemu został wyznaczony termin do dobrowolnego jego opuszczenia wraz z pozostałymi wspólnie zamieszkującymi z nim osobami. W wywiadzie środowiskowym z dnia [...] wskazano, że skarżący nie ma prawa do dodatku mieszkaniowego wskutek braku tytułu prawnego do mieszkania. Tymczasem Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło, że skarżący wynajmuje przedmiotowy lokal, choć, wbrew twierdzeniom tego organu, z akt sprawy okoliczność ta nie wynika. Ustalenie tej kwestii ma istotne znaczenie, bowiem w przypadku braku tytułu prawnego do przedmiotowego mieszkania rozważenie przyznania wnioskowanej pomocy byłoby niecelowe. Powyższe oznacza, że nie rozważono wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności oraz nie poddano wnikliwej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą właściwego organu będzie w pierwszej kolejności ustalenie, czy skarżący posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu. Dopiero w wyniku pozytywnego ustalenia w tym zakresie organ poczyni prawidłowe ustalenia faktyczne oraz wyjaśni okoliczności pozwalające na stwierdzenie, czy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Następnie organ dokona oceny wiarygodności zgromadzonego materiału, ustaleń faktycznych oraz rozważań faktycznych i prawnych oraz stosownie do ich wyniku wyda właściwej treści rozstrzygnięcia, które powinien umotywować wedle wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego, na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.