IV SA/Gl 699/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być wykonana; 2) przyznaje adwokat L. G. kwotę [...] ([...]) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] r. nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w przedmiocie zmiany – na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175 z 2009 r. poz. 1362 z późn. zm.) – ostatecznej decyzji z dnia [...] r. nr [...], poprzez przyznanie J. Ł. z dniem [...] r. zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości [...] zł. w miejsce zasiłku w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że według zaświadczenia ZUS we W. z dnia [...] r. znak [...] wysokość emerytury skarżącego w miesiącach od [...] do [...] r. wynosiła [...] zł. brutto miesięcznie. Z tej kwoty [...] zł. stanowiły potrącenia alimentacyjne, [...] zł. opłaty za pobyt w DPS, [...] zł. zaliczka na podatek i [...] zł. składka na NFZ. Ponadto organ podniósł, że z zaświadczenia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym we W. o dokonanych wpłatach z dnia [...] r. wynika, iż za miesiąc [...] r. wyegzekwował od skarżącego kwotę [...] zł. na rzecz wierzyciela oraz [...] zł. tytułem kosztów egzekucyjnych. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, dochód skarżącego za [...] r. wyniósł [...] zł. Podniósł przy tym, że organ pierwszej instancji prawidłowo odjął od przychodu skarżącego kwotę świadczonych przez niego alimentów tj. [...] zł., nie uwzględniając przy tym kosztów egzekucyjnych. Wskazał, że wobec tego różnica pomiędzy kwotą [...] zł., tj kryterium ustawowym, a wysokością dochodu skarżącego – [...] zł. wyniosła [...] zł., co stanowiło podstawę określenia wysokości zasiłku stałego. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. Ł. podniósł zarzut nieprawidłowego ustalenia przez organy administracji wysokości jego dochodu. Wskazał, że odliczeniu od dochodu podlegają nie tylko kwoty bieżących alimentów i podkreślił, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy ustawy nie przewidują żadnych wyłączeń w zakresie odliczenia alimentów od dochodu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując ocenę przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Na wstępie podkreślenia bowiem wymagało, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175 z 2009 r. poz. 1362 z późn. zm.) - wskazanym przez organ pierwszej instancji jako podstawa zmiany ostatecznej decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego – decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie, jako przyczynę zmiany ostatecznej decyzji poprzez obniżenie kwoty przyznanego skarżącemu zasiłku stałego - organy obydwu instancji wskazały – jak wynika z treści decyzji – ponowne obliczenie wysokości dochodu skarżącego. Organ odwoławczy podkreślił bowiem, że przy ustalaniu wysokości dochodu skarżącego organ pierwszej instancji odjął od przychodu skarżącego kwotę świadczonych przez niego alimentów tj. [...] zł., nie uwzględniając przy tym kosztów egzekucji świadczeń alimentacyjnych w kwocie [...] zł. W tym zakresie wskazać zatem należało, że cytowany wyżej przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, nie przewiduje możliwości zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej na niekorzyść strony w przypadku ponownego obliczenia przez organy wysokości dochodu strony. Wyraźnie stanowi bowiem, że podstawą uchylenia lub zmiany decyzji na niekorzyść strony jest zmiana przepisów prawa, zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobranie nienależnego świadczenia, a także wystąpienie przesłanki wymienionej w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, tj. – stwierdzenie marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych uprawnionego; brak współdziałania osoby uprawnionej z pracownikiem socjalnym; - stwierdzenie przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową uprawnionego; - odmowa złożenia przez uprawnionego oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Natomiast ponowne ustalenie wysokości dochodu skarżącego w rozpoznawanej sprawie – według treści decyzji - nie wynikało ze zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony – jak tego wymaga przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej – ale z ponownego obliczenia przez organ wysokości dochodu poprzez obniżenie przychodu skarżącego o kwotę świadczonych przez niego alimentów, z pominięciem kosztów egzekucji tych alimentów. Wobec tego zmiana ostatecznej decyzji przez obniżenie kwoty przyznanego skarżącemu zasiłku stałego została dokonana z naruszeniem wyżej przytoczonego przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie przepisu wskazanego jako podstawa zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej miało wpływ na wynik sprawy. W związku z tym - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Na marginesie podkreślenia ponadto wymaga, że w przedmiotowej sprawie, decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] r. został obniżony zasiłek stały skarżącego – z dniem [...] r. - a więc z datą wsteczną. W związku z tym wskazać należało, że zarówno zmiana decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, jak i jej uchylenie, może wywierać wyłącznie skutki na przyszłość. Nie ma bowiem żadnych podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej prawo do świadczeń z pomocy społecznej z datą wsteczną, np. z chwilą zmiany wysokości dochodów uprawnionego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uwzględni powyższe wskazania dotyczące zakresu i podstaw zastosowania art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej i wyda zgodne z nimi rozstrzygnięcie. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Ponadto zgodnie z art. 250 P.p.s.a oraz przepisami § 18 ust.1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 z 2002 r. poz. 1348 ze zm.) przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w kwocie [...] zł. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższone o 23 % stawki podatku VAT, to znaczy o kwotę [...] zł., a zatem łącznie [...] zł.