IV SA/Gl 701/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi z dnia 7 czerwca 2018 r. A. K. (nosząca wówczas nazwisko O.) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Następnie, odpowiadając na stosowne wezwanie, skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdziła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżąca podniosła, że nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości - poza mieszkaniem o powierzchni 49,70 m2. Wyszczególniła przy tym obciążające ją koszty utrzymania wymieniając wśród nich czynsz (590,57 zł), opłaty za: prąd (70 zł), gaz (27,59 zł), Internet (49 zł) i telefon (50 zł) oraz spłatę kredytów (raty w wysokości 794,57 zł i 37,97 zł). Strona nie wypełniła natomiast w ogóle rubryk formularza dotyczących swojego stanu rodzinnego oraz uzyskiwanego dochodu. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 20 września 2018 r. skarżącą wezwano do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku, poprzez: - nadesłanie dokumentów obrazujących wysokość obciążających ją kosztów utrzymania z tytułu czynszu oraz opłat za tzw. media. Wskazano także, iż należy określić, czy ma w tym zakresie zaległości płatnicze, a jeśli tak - przedłożyć stosowne aktualne (to jest wydane nie wcześniej niż w ciągu trzech ostatnich miesięcy) dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); - określenie, na jakie cele zaciągnęła kredyty, o których wspomniano we wniosku oraz podanie, czy zalega z ich spłatą; - wskazanie i udokumentowanie źródeł utrzymania. Podano, że jeśli źródłem tym jest wynagrodzenie za pracę, należy nadesłać aktualne (wydane nie wcześniej niż w sierpniu 2018 r.) zaświadczenie o wysokości tego wynagrodzenia lub wydruk z listy płac za ostatni miesiąc. Jeżeli strona prowadzi działalność gospodarczą, należy nadesłać kopię księgi przychodów i rozchodów za 3 ostatnie miesiące. Jeżeli wspomnianym źródłem są świadczenia z zakresu szeroko pojętej pomocy społecznej, należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy lub aktualnie obowiązujących. Jeżeli skarżąca otrzymuje w tym celu pożyczki lub darowizny od osób fizycznych, należy podać ich wysokość oraz przedłożyć stosowne umowy, zaś w razie braku pisemnych umów - oświadczenia podpisane przez pożyczkodawców (darczyńców) potwierdzające wysokość środków przekazanych w ramach tych pożyczek (darowizn) oraz określające datę ich przekazania i ewentualny sposób oraz termin zwrotu; - wyjaśnienie, czy skarżąca zamieszkuje sama czy też z innymi osobami. Wskazano przy tym, że jeśli strona zamieszkuje z innymi osobami, należy złożyć oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach tych osób, a mianowicie podać wysokość ich dochodów oraz wykazać składniki ich majątku, to jest zasoby pieniężne, nieruchomości oraz przedmioty o wartości przekraczającej 5.000 zł, a także przedłożyć dokumenty potwierdzające wysokość ich dochodu, to jest np. zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za pracę, tzw. "odcinki" emerytury lub renty, a w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej - kserokopie księgi przychodów i rozchodów. Jeżeli natomiast strona zamieszkuje sama, fakt ten należy potwierdzić stosownym zaświadczeniem właściwego organu gminy wskazującym wszystkie osoby zameldowane w jej mieszkaniu. Odpowiadając na to wezwanie, wnioskująca nadesłała zawiadomienie o zmianie wysokości opłat za zamieszkiwany lokal, dokumenty obrazujące rozmiar należności za korzystanie z Internetu i za prąd oraz wyciągi bankowe potwierdzające spłaty zaciągniętych kredytów. Jak podała strona, jeden z nich (w wysokości 53.442,50 zł uruchomiony w marcu 2015 r.) przeznaczony był na wykup mieszkania oraz remont, zaś drugi (w kwocie 2.395,21 zł, uruchomiony w maju 2016 r.) - na "raty i czynsz". Nadto przedstawiła wycenę wartości mieszkania oraz pismo procesowe, w którym wywiodła, iż odmówiono jej przyznania dodatku mieszkaniowego. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Na wstępie należy odnotować, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna rozstrzygająca w zakresie statusu bezrobotnego. Skarżąca jest więc w tej sprawie zwolniona od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej p.p.s.a., a co za tym idzie, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 13 lipca 2018 r. - karta nr 1 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść tego unormowania nie pozostawia wątpliwości, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżąca nie uzupełniła w sposób dostateczny oświadczeń odnośnie swojej sytuacji materialnej. Odpowiadając na stosowne wezwanie z dnia 20 września 2018 r., które zostało jej doręczone w dniu 1 października 2018 r., wnioskująca nadesłała jedynie dokumenty obrazujące jej wydatki z tytułu czynszu i opłat za tzw. media oraz potwierdzające fakt, iż spłaca kredyty zaciągnięte przed ponad dwoma laty. Równocześnie, chociaż nie podnosiła, aby miała problemy z regulowaniem powyższych należności czy też, aby zalegała z ich opłacaniem, wbrew wyraźnej treści wezwania, w wyznaczonym terminie, który upłynął z dniem 8 października 2018 r. nie wyjaśniła ani nie udokumentowała, z jakich źródeł czerpie aktualnie środki, którymi pokrywa te wydatki i pozostałe koszty swego utrzymania. Dołączyła do akt jedynie zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach (patrz: karta nr 27), które jednak nie może zostać uznane za wystarczające, gdyż dotyczy okresu do 30 września 2017 r., czyli sprzed roku. Nadto, strona nie podała jakichkolwiek informacji na temat swojego stanu rodzinnego, w dalszym ciągu nie precyzując, czy gospodaruje samotnie czy też z innymi osobami. Z nadesłanego "zawiadomienia o zmianie wysokości opłat" (karta nr 35 akt sprawy) wynika jedynie, że w zajmowanym przez nią lokalu zamieszkują 2 osoby. Pomimo to jednak, nie udzieliła żadnych wyjaśnień, kto jest tą drugą osobą, jakie osoba ta osiąga dochody i jaki jest jej stan majątkowy. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącej nie mógł zostać rozstrzygnięty pozytywnie. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Nienależyte, czy też niepełne wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odstępując od należytego i pełnego wykonania wezwania z dnia 20 września 2018 r. skarżąca nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 przywołanej ustawy.