IV SA/Gl 704/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie należącej do właściwości sądu powszechnego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na złożonym druku urzędowego formularza PPF skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący oświadczył, że pobiera emeryturę, choruje – jest po operacji. Na jego utrzymaniu jest dziewięcioletni syn, który uczęszcza do szkoły. Strona nie prowadzi działalności gospodarczej. Z oświadczeń tych wynika, że skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe razem ze swoim synem. Wnioskodawca posiada spółdzielcze własnościowe mieszkanie o powierzchni 52,20 m2. Ponadto jest on właścicielem lokalu użytkowego o powierzchni 12,5 m2 (spółdzielcze własnościowe) i gruntu rolnego o powierzchni 0,6129 ha. Skarżący nie ma żadnego innego majątku, oszczędności, papierów wartościowych, ani rzeczy o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Na jego jedyny dochód składa się świadczenie emerytalne w kwocie 1.734,93 zł netto. Swoje miesięczne wydatki skarżący oszacował w sposób następujący: czynsz za lokal (150 zł); czynsz za mieszkanie (519 zł); gaz (60 zł); prąd elektryczny (144 zł); podatek (40 zł na kwartał) lekarstwa (od 80 zł do 100 zł). W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 24 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Chodziło miedzy innymi o przedłożenie wyciągów z rachunku bankowego, wskazanie w jaki sposób skarżący korzysta z lokalu użytkowego i z gruntu rolnego. W odpowiedzi na to wezwanie, wpłynęły do akt następujące materiały źródłowe: druczek wskazujący na wysokość świadczenia emerytalnego netto; druczki opłat za media (lokalu użytkowego przy ul. [...] w S.), decyzja w sprawie ustalenia podatku rolnego na 2018 r. (adres skarżącego: [...] w S.); opłaty za prąd (ul. [...] w C. i ul. [...] w C.); opłata za gaz (ul. [...] w C.); podsumowanie opłat za mieszkanie skarżącego (adres: ul [...] w S.). Z kolei w piśmie przewodnim z dnia 28 maja 2018 r. skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego, nie jest zameldowany pod żadnym adresem. Nieruchomości stanowią jego własność, jednak nie korzysta z gruntu rolnego (łąka), natomiast z lokalu użytkowego aktualnie korzysta, ponieważ wznowił chwilowo działalność gospodarczą w celu jej zakończenia i rozliczenia. Stwierdził również, że ani on sam, ani matka dziecka nie pobierają świadczenia wychowawczego w ramach programu "500+". Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, przyjąć należało, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, odnosząc się do wniosku T. W., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie jasny swojej aktualnej sytuacji majątkowej. W tym stanie rzeczy strona nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. Nadsyłając materiały źródłowe skarżący ograniczył się de facto do wykazania jaki jest jego dochód w postaci świadczenia emerytalnego (1745,62 zł) oraz jakie są jego wydatki ponoszone tytułem opłat za mieszkanie przy ul. [...] w S. i opłat za media w innych lokalach – wszystkie druczki opłat za media są aktualne. Na druku PPF wnioskodawca wskazał, że jego miejsce zamieszkania znajduje się pod adresem: [...] w S. Jednak z nadesłanych druczków opłat wynika, że skarżący opłaca również media w trzech innych nieruchomościach lokalowych: ul. [...] w S., ul. [...] w C. i ul. [...] w C. Skarżący stwierdza jednocześnie, że aktualnie nie jest nigdzie zameldowany. Nie podnosi również, aby posiadał jakiekolwiek zaległości w regulowaniu opłat za media. Domniemywać można, że lokal użytkowy położony jest w S., przy ul. [...]. Pozostałe trzy nieruchomości są lokalami mieszkalnymi. Z powyższego wynika, że skarżący opłaca media w czterech lokalach. Abstrahując od tytułu prawnego, jaki przysługuje mu do tych nieruchomości, stwierdzić należy, że jest to jednak wyjątkowa sytuacja, jak na osobę, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Skarżącego jest stać bowiem na ponoszenie opłat w ww. lokalach, pomimo tego, że wskazał jako jedyne swoje źródło dochodu świadczenie emerytalne. Trudno założyć, że jeżeli, przykładowo, w lokalu przy ul. [...] w C. opłaca energię elektryczną i gaz (nadesłał druczki opłat w tym lokalu za te media), to nie ponosi jednocześnie opłat za inne media, jak również za użytkowanie tego lokalu. Jeżeli jest więc w stanie ponosić powyższe opłaty w kilku nieruchomościach, powinien być jednak w stanie wygenerować kwotę 100 zł tytułem odpowiedniego wpisu sądowego. Tym bardziej, że w tej sprawie już dwukrotnie został uiszczony wpis sądowy (od skargi w dniu 5 września 2017 r. i od zażalenia na postanowienie odrzucające skargę w dniu 4 grudnia 2017 r.) – obie opłaty zostały uiszczone przez M. P., zamieszkałą w C., przy ul. [...]. Jest to jedno z czterech wyżej wymienionych lokali, które utrzymuje (bądź partycypuje w ich utrzymaniu) skarżący. Na marginesie wskazać należy, że w toczących się równolegle sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 1383/17 i I SA/Gl 1402/17 uiszczone zostały opłaty sądowe w kwocie po 100 zł. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na kolejną niejasność w aspekcie rozpoznania niniejszego wniosku – nie jest wiadome z kim skarżący pozostaje aktualnie we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też prowadzi je samodzielnie. Na druku formularza PPF wskazał przykładowo, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim dziewięcioletnim synem J. W. (ul. [...] w S.). Jednak w początkowym stadium postępowania korespondencję wysyłano pod adres zamieszkania M. P. – w której utrzymaniu lokalu skarżący partycypuje (osoba ta uiściła dwukrotnie wpis sądowy w tej sprawie). Jakkolwiek obowiązek ponoszenia kosztów sądowych obciąża bezpośrednio jedynie stronę postępowania sądowego, tj. skarżącego (choć opłatę sądową może uiścić inna osoba, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie), to jednak należy ustalić rzeczywisty krąg osób, z którymi strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Dopiero łączne dochody i wydatki osób z tego kręgu pozwalają ustalić, czy skarżący jest w stanie uiścić opłatę, bez poniesienia uszczerbku w koniecznym utrzymaniu – zarówno swoim, jak i swojej rodziny – czy też nie jest w stanie uiścić takiej opłaty. Tymczasem kwestia gospodarstwa domowego skarżącego pozostaje całkowicie niewyjaśniona. Sytuacja majątkowa skarżącego nie została wyjaśniona w sposób dostatecznie jasny i niebudzący wątpliwości. Trudno jest więc dokonać rzetelnej analizy jego kondycji finansowej i stwierdzić, że skarżący spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. Z kolei wątpliwości związane z ponoszeniem przez skarżącego opłat za media w kilku nieruchomościach pozwalają stwierdzić, że powinien być on w stanie uiścić koszty sądowej w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.