IV SA/Gl 704/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Walentek po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie należącej do właściwości sądu powszechnego w kwestii sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2018 r., na mocy którego odmówiono przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2018 r. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2018 r. referendarz sądowy przy Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku, nie wyjaśnił bowiem w sposób dostatecznie jasny swojej aktualnej sytuacji majątkowej. Podkreślono, że wprawdzie skarżący udokumentował dochód w postaci świadczenia emerytalnego (1.745,62 zł) oraz wydatki ponoszone tytułem opłat za mieszkanie przy ul. [...] w S. jednakże przedłożył również dokumenty świadczące o ponoszeniu opłat za media w innych lokalach położonych przy: ul. [...] w S., ul. [...] w C. i ul. [...] w C. Jednocześnie referendarz zauważył, że na druku PPF skarżący wskazał, iż jego miejsce zamieszkania znajduje się pod adresem: [...] w S. natomiast w piśmie z dnia 28 maja 2018 r. oświadczył, że nie jest zameldowany pod żadnym adresem. Wobec powyższego referendarz uznał, iż lokal użytkowy położony jest w S., przy ul. [...], natomiast pozostałe trzy nieruchomości są lokalami mieszkalnymi. Dodano także, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż skarżący opłaca media w czterech lokalach. W ocenie referendarza skoro skarżący jest w stanie ponosić opłaty dotyczące kilku nieruchomościach, powinien być również w stanie wygenerować kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego. Ponadto wskazano na kolejną niejasność w aspekcie rozpoznania wniosku, nie jest bowiem wiadome z kim skarżący pozostaje aktualnie we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też prowadzi je samodzielnie. Na druku PPF wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim dziewięcioletnim synem J.W. (ul. [...] w S.), jednakże w początkowym stadium postępowania korespondencję wysyłano pod adres zamieszkania M.P., w której utrzymaniu lokalu skarżący partycypuje. Poza tym M.P. uiściła za skarżącego dwukrotnie wpis sądowy w przedmiotowej sprawie. Następnie wyjaśniono, że obowiązek ponoszenia kosztów sądowych obciąża bezpośrednio jedynie stronę postępowania sądowego, tj. skarżącego chociaż opłatę sądową może uiścić inna osoba to jednak w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy należy ustalić rzeczywisty krąg osób, z którymi strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Dopiero bowiem łączne dochody i wydatki osób z tego kręgu pozwalają ustalić, czy skarżący jest w stanie uiścić opłatę, bez poniesienia uszczerbku w koniecznym utrzymaniu – zarówno swoim, jak i swojej rodziny – czy też nie jest w stanie uiścić takiej opłaty. Tymczasem kwestia gospodarstwa domowego skarżącego pozostaje całkowicie niewyjaśniona. Podsumowując referendarz podkreślił, że sytuacja majątkowa skarżącego nie została wyjaśniona w sposób dostatecznie jasny i niebudzący wątpliwości co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy jego kondycji finansowej oraz uniemożliwia zbadanie, czy skarżący spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. Z kolei wątpliwości związane z ponoszeniem przez skarżącego opłat za media w kilku nieruchomościach pozwalają stwierdzić, że powinien być on w stanie uiścić koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. W piśmie nadanym w dniu 17 lipca 2018 r. skarżący zawarł sprzeciw od wyżej wymienionego postanowienia, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o zwolnienie go z kosztów sądowych, których nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem skarżącego w sposób dostatecznie jasny przedstawił i udokumentował swoją aktualną sytuację majątkową. Następnie stwierdził, że referendarz podał nieprawdziwe informacje i dokonał błędnej oceny złożonych przez niego dowodów oraz zawarł w uzasadnieniu postanowienia własne rozmyślania, do których nie jest uprawniony. W opinii skarżącego nie jest możliwe ustalanie liczby posiadanych lokali na podstawie ilości liczników do poboru energii, jak również nie można uznać, iż stać go na zapłatę kolejnego wpisu sądowego tylko dlatego, że uiścił wpis w dwóch innych sprawach a w niniejszej sprawie dwa razy osoba trzecia uiściła za niego wpis. Dodał również, że matka jego dziecka utrzymuje się z renty w kwocie 579 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponadto wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Natomiast sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z konstrukcji przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn akt I OZ 1228/14, LEX nr 1628658). W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skoro skarżący nie wyjaśnił powodu jednoczesnego ponoszenia kosztów utrzymania czterech lokali tj. przy ul. [...] w S. i przy ul. [...] w S. (opłaty za media) oraz przy ul. [...] w C. (opłat za energię elektryczną) jak również przy ul. [...] w C. (opłat za energię elektryczną i gaz) to tym samym powstają uzasadnione wątpliwości co do jego sytuacji majątkowej zwłaszcza, że jedynym źródłem jego dochodów jest emerytura w kwocie 1.745,62 zł. Sąd w pełni podziela ustalenia poczynione przez referendarza sądowego zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Na powyższą ocenę nie wpływają również twierdzenia zawarte w sprzeciwie, które nadal nie wyjaśniają sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego a jedynie stanowią polemikę z zapadłym postanowieniem. Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.