IV SA/Gl 705/10

WyrokWSA w Gliwicach2011-05-26

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Stanisław Nitecki, Edyta Żarkiewicz - Kunicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił uchylenia decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego osobie deportowanej do pracy przymusowej, uznając, że praca ta nie miała szczególnie dotkliwej formy, mimo że skarżący wskazywał na przymusowe zakwaterowanie, rozłąkę z rodziną i wykonywanie pracy na terytorium włączonym do III Rzeszy?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego i nie ocenił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, takich jak przymusowe zakwaterowanie, rozłąka z rodziną czy wykonywanie pracy na terytorium włączonym do III Rzeszy. Brak tych ustaleń uniemożliwił prawidłową ocenę, czy praca przymusowa skarżącego była połączona z deportacją i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska, co jest kluczowe dla przyznania świadczenia pieniężnego zgodnie z ustawą i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący J.S. ubiegał się o świadczenie pieniężne z tytułu pracy przymusowej. Pierwsza decyzja odmówiła przyznania świadczenia, wskazując na brak deportacji poza terytorium II RP. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 49/07, skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując, że praca przymusowa była połączona z deportacją, przymusowym zakwaterowaniem i rozłąką z rodziną. Organ odmówił uchylenia pierwotnej decyzji, uznając, że praca nie miała szczególnie dotkliwej formy. Następnie organ utrzymał w mocy decyzję odmawiającą uchylenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organowi nieuwzględnienie jego argumentów i powtarzanie nieprawdziwych stwierdzeń.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania J. S. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia [...]r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87, poz. 395, ze zm.), zwaną dalej ustawą z dnia 31 maja 1996 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca nie spełnił warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP. Następnie pismem z dnia [...]r. J. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie wyżej wymienionego świadczenia pieniężnego w trybie postępowania na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. - Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), według którego decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 154 § 1 i 2 K.p.a. i art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395, z późn. zm.) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r. W uzasadnieniu podniósł, że J. S. nie wskazał we wniosku, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji. Podkreślił, że na podstawie art. 16 § 1 K.p.a., uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Podniósł, że z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, iż decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach K.p.a. Jednym z takich wyjątków jest art. 154 K.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Następnie podniósł, że słuszny interes strony nie może prowadzić do obejścia innych przepisów prawa tj. w niniejszej sprawie art. 2 pkt 2 lit. a cytowanej wyżej ustawy. Wskazał, że w interesie strony jest naruszenie wskazanego wyżej przepisu, jednakże organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa) i w sytuacji stwierdzenia braku podstawy do przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, zobowiązane są do podjęcia decyzji o odmowie jego przyznania. Podniósł, że nie można uznać za słuszny interes strony, jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. Podkreślił, że zmiana zasad polityki administracyjnej, dążenie do liberalizacji oceny stanu faktycznego, zmiana wykładni przepisów prawa nie stanowią słusznego interesu strony w świetle art. 154 K.p.a. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5.10.2004 r. sygn. akt II SA/Bk 428/04). Dodał, że z uwagi na to, iż w analogicznych sprawach zostały wydane decyzje o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, przyznanie J. S. uprawnienia koliduje z interesem społecznym oraz utrwalonym w tej kwestii orzecznictwem. Przepis art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. stanowi, iż represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 -1945. Wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. (sygn. akt K 49/07; Dz.U. z 2009 r. Nr 220, poz. 1734) stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż niniejszy wyrok ma charakter zakresowy i kwestionuje nieprawidłowy sposób ukształtowania przesłanek dostępu do świadczeń deportacyjnych. Naruszenie w tym zakresie zasady równości jest bezpośrednim wynikiem uzależnienia prawa do analizowanego świadczenia od kryteriów "geograficznych" (tzn. przekroczenia granic państwa polskiego) i wykluczenia możliwości otrzymania świadczeń przez osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. Jednakże Trybunał Konstytucyjny nie wyraził zastrzeżeń co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i " wyrwaniem " z dotychczasowego środowiska. W związku z tym organ I instancji stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż J. S. pracował w K. - w pobliżu miejsca swojego zamieszkania, tj. miejscowości M. W ocenie organu praca ta nie miała zatem szczególnie dotkliwej formy, określonej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. Następnie organ dodał, że przepisy ustawy nie przewidują świadczeń pieniężnych dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.S. podniósł, że będące w posiadaniu Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokumenty w pełni uzasadniają uchylenie przedmiotowej decyzji, szczególnie w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. Zarzucił, że stwierdzenie organu, iż po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego uznał, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie - jednoznacznie świadczy o braku zapoznania się z dokumentami będącymi w posiadaniu Urzędu. W związku z tym ponownie przedstawił okoliczności jego deportacji. Wskazał, że w dniu [...]r., mając niespełna [...] lat został wezwany do Urzędu Pracy w S., skąd transportem kolejowym, w wagonach towarowych został przewieziony – w grupie 30 chłopców w wieku 14-18 lat – do K. i przydzielony do pracy w "A". Podniósł, że pracował w tej fabryce do [...]r., będąc skoszarowanym w barakach obozu pracy przy hucie "B". Warunki życia w barakach były bardzo ciężkie, szczególnie zimą, gdyż było zimno oraz latem, bo było gorąco. W jednej izbie baraku mieszkały 24 osoby na 12 piętrowych, drewnianych pryczach, bez pościeli, mając jedynie papierowy siennik wypchany drewnianymi wiórami i koc. Tygodniowe racje żywności stanowiło 1,5 kg chleba, 12 dkg margaryny i 17 dkg buraczanej marmolady oraz miska zupy na obiad. Podkreślił, że wykonywał ciężką niewolniczą pracę przez ponad 9 godzin dziennie, często na granicy fizycznych możliwości. Ponadto był poddany dodatkowemu stresowi wynikającemu z rozłąki z najbliższymi. Odebrano mu dokument tożsamości, pozbawiając tym samym jakichkolwiek praw. Ucieczka z obozu była niemożliwa, ponieważ groziła konsekwencjami karnymi, szczególnie w stosunku do rodziny. Dodał, że miejsce jego zamieszkania – M., przed wojną było w województwie kieleckim, a więc poza granicami [...], a w okresie okupacji hitlerowskiej pomiędzy Generalnym Gubernatorstwem a obszarem Rzeszy Niemieckiej, do której zostało włączone miasto K. Granica Rzeszy przebiegała wzdłuż rzeki [...] i [...], a mieszkańcy terenu, na którym mieszkał, nie mieli prawa przyjazdu na teren Rzeszy, a więc i do K. Wobec tego zakwestionował stwierdzenie organu, że praca była wykonywana w pobliżu jego miejsca zamieszkania. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3, art. 151 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił sprawozdanie z dotychczasowego postępowania i wskazał, że na podstawie art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r., represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia [...]r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Następnie ponownie przytoczył część uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07. W podsumowaniu podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż J. S. wykonywał pracę przymusową w niewielkiej odległości od stałego miejsca zamieszkania, tj. w K. , podczas gdy miejscem jego zamieszkania były M. . Praca ta nie miała zatem szczególnie dotkliwej formy określonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., tzn. nie była połączona z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska. Ponownie wskazał, że przepisy ustawy nie przewidują świadczenia dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do istniejącego powszechnie obowiązku pracy. W skardze od powyższej decyzji, J. S. wniósł o stwierdzenie jej nieważności i zarzucił, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uwzględnił tego, że wprawdzie M. od K. dzieliła odległość około 40 km., jednakże pomiędzy tymi miejscowościami przebiegała granica policyjna. Ponownie przedstawił okoliczności jego deportacji i podkreślił, że ludność z okolic jego miejsca zamieszkania nie miała prawa przyjazdu na teren Rzeszy, a więc i do K. Podniósł zarzut, że organ w ogóle nie rozważył jego argumentów i nie uwzględnił okoliczności opisanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jedynie powtórzył te same nieprawdziwe stwierdzenia, jakie zawierała poprzednia decyzja. Przede wszystkim organ ponownie zawarł w decyzji bezpodstawne i niezgodne z prawdą stwierdzenie, że praca przymusowa była wykonywana przez skarżącego w pobliżu jego miejsca zamieszkania i wobec tego nie miała szczególnie dotkliwej formy, określonej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., gdyż nie była połączona z wysiedleniem i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie skarżący wniósł o uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi stwierdził, że przy wydaniu decyzji zostały naruszone przepisy postępowania, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżonym rozstrzygnięciem, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. o odmowie uchylenia na podstawie art. 154 § 1 i § 2 K.p.a., decyzji z dnia [...]r. odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia [...]r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), zwanej dalej również ustawą z dnia [...]r. Podkreślenia zatem wymagało, że na podstawie art. 154 § 1 K.p.a., według stanu obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przedmiotowej sprawie, ostateczną decyzją z dnia [...]r. organ administracji odmówił przyznania skarżącemu uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia [...]r., uzasadniając, że wnioskodawca nie spełnił warunku określonego w art. 2 pkt 2 lit. a tej ustawy, tj. deportacji do pracy przymusowej poza terytorium państwa polskiego w granicach sprzed II wojny światowej. Następnie Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. (sygn. akt K 49/07; Dz.U. z 2009 r. Nr 220, poz. 1734) stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego. Odmawiając uchylenia w trybie art. 154 K.p.a. wyżej wymienionej, ostatecznej decyzji z dnia 21 czerwca 2004 r., organ stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący wykonywał pracę przymusową w niewielkiej odległości od stałego miejsca zamieszkania, tj. w K., podczas gdy miejscem jego zamieszkania były M. i w związku z tym praca nie miała szczególnie dotkliwej formy określonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., tzn. nie była połączona z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska. Podstawowe zatem znaczenie, według motywów rozstrzygnięcia miało ustalenie, czy wykonywanie pracy przymusowej przez skarżącego było połączone z deportacją, wyrwaniem z dotychczasowego środowiska. Jednakże uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera żadnych ustaleń w tym zakresie. Stwierdzenie organu, że praca przymusowa wykonywana przez skarżącego nie miała szczególnie dotkliwej formy określonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., nie zostało bowiem poparte wskazaniem okoliczności, z których wynika, iż wykonywanie pracy przymusowej nie było połączone z wysiedleniem – przymusową zmianą miejsca pobytu. Pominięcie organu jest tym bardziej rażące, że w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący podniósł, iż wykonując pracę przymusową w "A" w K. był skoszarowany w barakach obozu pracy przy hucie "A". Ponadto podkreślił, że był poddany dodatkowemu stresowi wynikającemu z rozłąki z najbliższymi. Odebrano mu dokument tożsamości, a ucieczka z obozu była niemożliwa, ponieważ groziła konsekwencjami karnymi, szczególnie w stosunku do rodziny. W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, organ nie przeprowadził żadnych ustaleń odnośnie powyższych okoliczności wskazanych we wniosku skarżącego. Nie odniósł się także do wskazanej przez skarżącego okoliczności wykonywania pracy przymusowej na terytorium włączonym do III Rzeszy oraz jego argumentacji, że mieszkańcy terenu, na którym zamieszkiwała jego rodzina, nie mieli prawa przyjazdu na teren Rzeszy, a więc i do K. Pomimo tego rażącego pominięcia – tj. całkowitego braku ustaleń i ocen w zakresie okoliczności o znaczeniu podstawowym dla rozstrzygnięcia – organ stwierdził w zaskarżonej decyzji, że praca przymusowa nie była połączona z wysiedleniem skarżącego (przymusową zmianą miejsca pobytu) i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska. Organ nie wskazał przy tym, jakie są podstawy jego wniosku. Poprzestał tylko na stwierdzeniu, że skarżący wykonywał pracę przymusową w niewielkiej odległości od stałego miejsca zamieszkania. Jednocześnie nie określił nawet danych dotyczących tej odległości. Przede wszystkim organ nie wyjaśnił jednak, jakie są podstawy przyjęcia przez niego powyższego kryterium odległości. Pomimo to zawarł w decyzji stwierdzenie, że właśnie w związku z odległością od miejsca zamieszkania, praca przymusowa nie miała szczególnie dotkliwej formy określonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. Jednocześnie w ogóle nie odniósł tez uzasadnienia tego wyroku do okoliczności wskazanych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W zaskarżonej decyzji przytoczył tylko obszerny fragment uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., w którym zostały określone okoliczności umożliwiające zakwalifikowanie pracy przymusowej jako wykonywanej w warunkach deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. Nie odniósł ich jednak nawet do wskazanej we wniosku skarżącego okoliczności skoszarowania oraz wykonywania pracy przymusowej na terenie włączonym do III Rzeszy. Naruszone zostały zatem przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje – pomimo wymagań art. 107 § 3 k.p.a. – na podstawie jakich dowodów, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały uznane za ustalone oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiary i mocy dowodowej. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie wymienionych przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż pominięte przez organ ustalenia dotyczyły okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji przeprowadzi ocenę, czy wystąpiły przesłanki uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. Powyższą ocenę organ poprzedzi uzupełnieniem ustaleń co do wyżej wymienionych okoliczności istotnych dla wydania rozstrzygnięcia. Przede wszystkim są to okoliczności dotyczące tego, czy praca przymusowa wykonywana przez skarżącego w latach 1942 – 1945, była połączona z deportacją (przymusową zmianą miejsca pobytu) i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska, a więc czy – przy uwzględnieniu przepisu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r., znowelizowanego w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., zostały spełnione warunki przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego przewidzianego w tej ustawie. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności - jako utrzymująca w mocy decyzję o odmowie uchylenia decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego - bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a. Brak rozstrzygnięcia o kosztach postępowania stanowi konsekwencję niezłożenia przez skarżącego wniosku o zwrot kosztów.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło