IV SA/Gl 707/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2008r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Zaliczek Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, odmówił przyznania J.M. (M.) zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji podniósł, że strona nie spełnia warunków do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wynikających z treści art. 16 ust. 2 ustawy świadczeniach rodzinnych, bowiem określony w orzeczeniu o [...] przedział powstania [...] oznaczony jako od [...] do dnia [...] przekracza górną granicę jej wieku tj. 21 lat. Zaakcentował również, że strona urodziła się w dniu [...], a zatem w roku [...] ukończyła już [...] lata. Od powyższej decyzji J.M. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i wskazał, że większa część przedziału powstania jego [...] miała miejsce [...] 21 roku życia. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał się na zapis art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Świadczenie to przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobie, która ukończyła 75 lat a także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku przed ukończeniem 21 roku życia (art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Mając na względzie powyższe Kolegium podtrzymało argumentację organu pierwszej instancji i wywiodło, że odwołującemu prawidłowo odmówiono przyznania świadczenia, o które się ubiegał, z uwagi na brak możliwości jednoznacznego ustalenia daty [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zakwestionował prawidłowość decyzji organu odwoławczego. Podkreślił, że określony w orzeczeniu przedział [...] oscyluje na około [...] lata przed ukończeniem przez niego 21 roku życia, a górna jego granica jest datą wydania dyplomu ukończenia nauki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego bądź to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) wykazała, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), a zatem nie może ona pozostać w obrocie prawnym. Zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji uregulowane zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Stosownie zatem do treści art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie to przysługuje niepełnosprawnemu dziecku (ust. 2 pkt 1), osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 2 pkt 2), osobie, która ukończyła 75 lat (ust. 2 pkt 3), a nadto osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (ust. 3). Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] został zaliczony do osób [...] do końca [...], a ustalona data [...] oznaczona została jako "[...]". Tym samym, zdaniem Sądu, skarżący mieścił się w tak ustalonym, na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kręgu osób uprawnionych, albowiem posiadał orzeczenie kwalifikujące do [...], które jako datę początkową [...] określiło wiek [...], a więc w wieku do ukończenia przez skarżącego 21 roku życia. W tej sytuacji nie ma znaczenia, ze określona w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] data końcowa powstania niepełnosprawności skarżącego miała miejsce wówczas, gdy miał on już [...] lata. Niezależnie od powyższego należy zaakcentować, że wskazany wyżej przepis art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa przesłankę pozytywną nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wówczas, gdy "niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia", co miało miejsce w niniejszej sprawie. Z akt niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że u skarżącego już poniżej tego wieku rozpoczął się proces [...], który trwał przez [...] lat i zakończył się orzeczeniem zaliczającym go do osób [...] do końca [...]. Bezspornym jest także to, że w świetle art. 3 pkt 20 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych zapis o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - oznacza całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którym dysponuje skarżący. Zauważyć przyjdzie, że NSA w licznych orzeczeniach stawia tezę o pierwszeństwie, priorytetowym charakterze wykładni językowej i subsydiarności wobec niej pozostałych wykładni. W wyroku z dnia 18 grudnia 2000 r., sygn. akt III SA 3055/99 NSA stwierdził, że: "zasadnicze znaczenie będzie miała wykładnia językowa (gramatyczna). Formuła słowna jest bowiem granicą wszelkiego dopuszczalnego sensu, jakiego można poszukiwać w tekście normy prawnej". Natomiast w uchwale 7 sędziów NSA z 20 marca 2000 r., sygn. FPS 14/99 wyraził pogląd, że "wykładnia językowa jest nie tylko punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni, lecz także zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym. Tak więc w ocenie Sądu inna interpretacja przepisu art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest nieuprawniona, gdyż brzmienie jego jest jednoznaczne, a więc trzeba stosować wykładnię językową do jego interpretacji, z której wynika, że skarżący ma prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, bowiem datą początkową [...] był dla niego wiek [...], a więc do ukończenia 21 roku życia. Wskazana nieprawidłowość miała bezpośredni wpływ na wynik sprawy, ponieważ jej efektem było wydanie rozstrzygnięcia opartego de facto na kryteriach pozaprawnych. U podstaw odmowy przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego legło bowiem ustalenie, iż nie spełnia on kryteriów określonych w przywołanym art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu wnioskowanie organu odwoławczego nie zasługuje na aprobatę i stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1 P.p.s.a., dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędnym będzie wydanie decyzji pozytywnej przyznającej na rzecz skarżącego wnioskowany zasiłek pielęgnacyjny, bowiem spełnia on ustawowe kryteria uzależniające jego przyznanie od [...] w wieku do ukończenia 21 roku życia. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Równocześnie, mając na uwadze charakter zaskarżonego aktu, Sąd odstąpił od orzeczenia na podstawie art. 152 P.p.s.a. w kwestii jego wykonania. Zaskarżona decyzja jest bowiem rozstrzygnięciem odmawiającym przyznania skarżącemu świadczenia, a zatem nie podlega ona wykonaniu.