IV SA/Gl 708/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Ł. R. na decyzję Rektora Politechniki [...] w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dziekan Wydziału [...] Politechniki [...], działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), art. 104 i art. 107 K.p.a. oraz § 3 Regulaminu studiów przyjętego przez Senat Politechniki [...] uchwałą z dnia [...] r. nr [...], skreślił z listy studentów Ł.R. – studenta III roku studiów niestacjonarnych w roku akademickim 2015/2016 na kierunku [...] na Wydziale [...]. W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i § 35 ust. 3 Regulaminu studiów oraz podkreślono, że Ł.R. nie podpisał przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, która została sporządzona zgodnie z art. 160a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, pomimo poinformowania go o konieczności jej podpisania i o skutkach ewentualnego niepodpisania. Tym samym zdaniem organu została spełniona przesłanka do skreślenia z listy studentów Ł. R., zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 4) ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i § 35 ust. 3 pkt 4) Regulaminu studiów. Pismem z dnia 18 maja 2016 r. Ł.R. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] r. nr [...], zarzucając brak formalnego przedłożenia przez Uczelnię umowy o warunkach płatności. W uzasadnieniu odwołania oświadczył, że w przekazanym mu piśmie w sprawie przyjęcia go ponownie na listę studentów, Politechnika [...] nie zawarła informacji o konieczność podpisania takiej umowy, jak również projekt takiej umowy nie został mu dostarczony do chwili obecnej. Dodatkowo stwierdził, iż na dzień sporządzenia odwołania jest związany z Uczelnią umową podpisaną w latach 2012/2013, której formalnie Politechnika [...] nie wypowiedziała i dlatego uważa ją za obowiązującą. W związku z powyższym wniósł o wypowiedzenie poprzedniej umowy i dostarczenie projektu nowej umowy celem zapoznania się z jej treścią oraz ewentualnego podpisania a zarazem o uchylenie decyzji o skreśleniu z listy studentów. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Rektor Politechniki [...], działając na podstawie art. 190 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz § 3 ust. 5 Regulaminu Studiów w Politechnice [...] przyjętego przez Senat Politechniki [...] uchwałą z dnia [...]r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...]r. nr [...] o skreśleniu Ł.R. z listy studentów Wydziału [...] Politechniki [...]. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że Ł.R. rozpoczął studia niestacjonarne I stopnia na kierunku [...] na Wydziale [...] Politechniki [...] w roku akademickim 2012/2013. Następnie w roku akademickim 2014/2015, w związku z niezaliczeniem w terminie semestru szóstego, został skreślony z listy studentów. Poza tym dodano, iż w dniu 10 lutego 2016 r. Ł.R. złożył podanie o wznowienie niestacjonarnych studiów I stopnia na kierunku [...] od semestru szóstego, na co uzyskał zgodę i na mocy decyzji nr [...] został ponownie wpisany na listę studentów bez wyznaczonych różnic programowych. Jednocześnie wskazano, że w związku z niepodpisaniem nowej umowy o warunkach odpłatności na wznowionym kierunku studiów w dniu [...] r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia Ł. R. z listy studentów, które zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia [...]r. nr [...]o skreśleniu go z listy studentów Wydziału [...] Politechniki [...]. Ponadto powołując się na zapis § 6 ust. 3 umowy o warunkach odpłatności na studiach niestacjonarnych, podpisanej przez Ł. R. w roku akademickim 2012/2013, stwierdzono, że umowa ulega rozwiązaniu w przypadku prawomocnego skreślenia z listy studentów. Tym samym zdaniem organu skoro Ł.R. został skreślony na mocy decyzji nr [...] z powodu niezaliczenia semestru szóstego w roku akademickim 2014/2015 to podpisana umowa przestała obowiązywać. Równocześnie poinformowano, iż wzory umowy o warunkach odpłatności są, zgodnie z art. 160a ust. 5 i 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, określane przez Senat Uczelni i zamieszczane na jej stronie internetowej, w tym przypadku uchwała Senatu w sprawie wzoru umów o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne świadczone na Politechnice [...] wraz z załącznikami dostępna jest na stronie internetowej Działu Spraw Studenckich i Kształcenia Politechniki [...]. Następnie wskazano również, że stosownie do treści art. 160a ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, umowa o warunkach odpłatności jest zawierana nie wcześniej niż po wydaniu decyzji o przyjęciu na studia i nie później niż w terminie trzydziestu dni od rozpoczęcia zajęć. Natomiast niepodpisanie umowy w tym terminie, zgodnie z art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i § 35 ust. 3 Regulaminu studiów, stanowi podstawę do skreślenia z listy studentów. Poza tym organ ustalił, w trakcie postępowania wyjaśniającego, że pracownik Dziekanatu Wydziału [...] udzielił Ł.R. informacji w sprawie konieczności podpisania umowy i konsekwencji jej niepodpisania. Pismem z dnia 18 lipca 2016 r. Ł.R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...]r. nr [...], domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przywrócenia go na listę studentów a także umożliwienia mu zaliczenia semestru szóstego w dodatkowym terminie w trybie zwyczajnym, tj. poprzez wyznaczenie trzech terminów egzaminów oraz w przypadku zaliczenia semestru szóstego przyjęcia go w terminie nadzwyczajnym na semestr siódmy. W uzasadnieniu skargi oświadczył, że w dniu 18 marca 2016 r. dokonał zapłaty za semestr szósty, na który został przyjęty. Dodał również, że do chwili obecnej Politechnika [...] nie przedłożyła umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne a zarazem pobrała opłatę związaną z odbywaniem studiów i nie dokonując jej zwrotu naruszyła treść art. 160a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Poza tym w ocenie skarżącego nie zaistniała przesłanka określona w art. 190 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym a zatem nie było podstawy do skreślenia go z listy studentów. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniosła o jej oddalenie i o obciążenie skarżącego kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według nom przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Następnie z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W związku z powyższym zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga Ł.R. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) wykazała bowiem, że zaskarżona decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny i poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jego motywach. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.). Zgodnie z art. 160a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym warunki pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów, o których mowa w art. 98 ust. 1 pkt 5, oraz opłat za usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 1-6, a także wysokość tych opłat określa umowa między uczelnią a studentem lub osobą przyjętą na studia, zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności (ust. 1). Umowa jest zawierana nie wcześniej niż po wydaniu decyzji o przyjęciu na studia i nie później niż w terminie trzydziestu dni od rozpoczęcia zajęć (ust. 2). Poza tym umowa jest zawierana na cały przewidywany okres studiów; student nie jest obowiązany do uiszczania opłat innych niż określone w umowie (ust. 3). Opłaty określone w umowie uczelnia może pobierać nie wcześniej niż po jej zawarciu (ust. 4). Wzór umowy określa senat uczelni publicznej, a w przypadku uczelni niepublicznej - organ wskazany w statucie (ust. 5). Uczelnia jest obowiązana zamieścić wzór umowy na swojej stronie internetowej (ust. 6). Roszczenia wynikające z umowy przedawniają się z upływem trzech lat (ust. 7). Jednocześnie stosownie do treści art. 190 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w razie: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów; 4) niepodpisania przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne. Od decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługuje odwołanie do rektora. Decyzja rektora jest ostateczna. Godzi się tu zaznaczyć, ze relacja między studentem, a uczelnią nie jest typową relacją organ – strona. W istocie jest to relacja między zakładem administracyjnym, a użytkownikiem zakładu administracyjnego i nie jest zatem, aż tak sformalizowana jak stosunki organ – strona w klasycznym postępowaniu administracyjnym. Znana Sądowi z urzędu praktyka stosowana na uczelniach wyższych w kwestii przedłożenia studentowi do podpisu umowy o odpłatności polega na tym, że umowa taka oczekuje na studenta w dziekanacie, o czym jest o informowany, z jednoczesna informacja o skutkach jej niepodpisania. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Rektora Politechniki [...] z dnia [...]r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] r. nr [...] o skreśleniu Ł. R. (studenta III roku studiów niestacjonarnych w roku akademickim 2015/2016 na kierunku [...]) z listy studentów Wydziału [...] Politechniki [...]. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...]r. Ł.R. został przyjęty na studia niestacjonarne (zaoczne) I stopnia na Wydziale [...], kierunek [...]. W dniu [...]r. skarżący podpisał z Politechniką [...], reprezentowaną przez Dziekana Wydziału [...] umowę określającą warunki odpłatności za podjęte studia. Z treści § 6 ust. 3 wyżej wymienionej umowy wynikało, że umowa ulegała rozwiązaniu w przypadku prawomocnego skreślenia studenta z listy studentów. Następnie należy wskazać, iż decyzją z dnia [...] r. nr [...] skarżący jako student II roku został skreślony z listy studentów z uwagi na nieuiszczenie opłaty za studia. Jednakże decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylono decyzję z dnia [...] r. ze względu na uiszczenie powyższej opłaty. Poza tym decyzją z dnia [...] r. nr [...]skreślono skarżącego jako studenta III roku z listy studentów ponownie z powodu nieuiszczenia opłaty za studia. Natomiast decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylono decyzję z dnia [...] r. ze względu na uiszczenie wyżej wymienionej opłaty. Następnie w dniu 3 lipca 2015 r. skarżący podpisał aneks do umowy z dnia [...]r., w którym zobowiązał się do uiszczenia opłaty za siódmy i ósmy semestr studiów w kwocie po 1.750 zł za każdy z nich. Natomiast decyzją z dnia [...]r. nr [...] skarżący jako student III roku został ponownie skreślony z listy studentów, lecz tym razem z powodu nieuzyskania zaliczenia w terminie szóstego semestru. Ponadto w dniu 8 lutego 2016 r. skarżący złożył podanie o wznowienie studiów, począwszy od szóstego semestru, które zostało pozytywnie rozpatrzone i decyzją Dziekana Wydziału [...] z dnia [...]r. nr [...] wznowiono studia Ł.R. na semestrze szóstym III roku studiów niestacjonarnych I stopnia w roku akademickim 2015/2016 na kierunku [...] na Wydziale [...]. Zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy – z uwagi na zarzuty skarżącego - zasadnicza jest kwestia ustalenia, czy jeszcze obowiązuje, a jeżeli nie, to do kiedy obowiązywała umowa z dnia [...]r., ustalająca warunki odpłatności za studia. W ocenie Sądu zarówno decyzja z [...]r., jaki i z [...] r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów nie spowodowała rozwiązania powyższej umowy albowiem decyzje te zostały uchylone odpowiednio decyzją z [...] r. i [...]r. Natomiast w opinii Sądu do rozwiązania umowy z dnia [...] r. doprowadziła decyzja z dnia [...] r., na mocy której skarżący został skreślony z listy studentów, z powodu niezaliczenia szóstego semestru albowiem decyzja ta nie została uchylona i stała się ostateczna. W związku z powyższym organ prawidłowo uznał, że doszło do rozwiązania dotychczasowej umowy określającej warunki odpłatności za studia i prawidłowo wymagał podpisania nowej umowy w tym zakresie. Natomiast okolicznością bezsporną jest fakt, iż skarżący po wznowieniu studiów nie zawarł z Uczelnią umowy ustalającej warunki odpłatności za te studia. Nie zgłosił się do dziekanatu w celu podpisania tej umowy. Tym samym organ słusznie, powołując się na art. 190 ust. 2 pkt 4) ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, skreślił skarżącego z listy studentów. Powyższej oceny nie zmienia nawet fakt uiszczenia przez skarżącego opłaty za semestr szósty albowiem był on zobowiązany nie tylko wnieść opłatę za kolejny semestr ale również miał obowiązek podpisać umowę określającą warunki odpłatności za studia. Skarżący był bowiem pouczony o konieczności zawarcia powyższej umowy i konsekwencjach jej niepodpisania był pouczony przez pracownika Dziekanatu Wydziału [...]. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy – w ocenie Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samym Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia kosztów na rzecz organu administracji z uwagi zasadę ograniczonej odpowiedzialności za wynik sprawy, obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która oznacza, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona. Albowiem w postępowaniu przed WSA nie obowiązuje zasada odpowiedzialności za wynik postępowania, którą wprowadzono w postępowaniu przed NSA (art. 203 i 204 P.p.s.a.).